Edito van 社会主义者 (Socialist), het magazine van ISA in China, Hongkong en Taiwan

De dictatuur van de zogenaamde ‘Communistische Partij’ (CCP) heeft de controle over haar beleid inzake pandemiebeheer verloren. Dit gebeurde onder druk van een verslechterende economische crisis op lange termijn en vervolgens – en dat is cruciaal – de grootste antiregeringsprotesten in China in drie decennia. Door de protesten, die eind november uitbraken in 39 steden en op 160 universiteitscampussen (voor zover we op dit moment weten), raakte het CCP-regime in paniek en werd de zero-covidstrategie op chaotische wijze losgelaten. Die strategie werd eerder door Xi voorgesteld als de beste ter wereld. Hoezeer het regime ook probeert deze ommezwaai voor te stellen als een gecontroleerde en voorbereide ‘optimalisatie’, niemand neemt die stelling ernstig omdat de onrust daarvoor te zichtbaar is.

De sociale, economische en gezondheidskosten van dit fiasco worden gedragen door de Chinese massa’s, vooral de armen (meer dan 600 miljoen mensen) en de ouderen (200 miljoen van 65 jaar en ouder) nu Covid het dichtstbevolkte land ter wereld teistert. De politieke kosten zullen op een gegeven moment door Xi Jinping zelf worden betaald. De crisis in zijn regime, waarover we al eerder schreven, is nu enorm vergroot door het uitbreken van de protesten en het chaotische karakter van deze ommezwaai. Splitsingen aan de top en nieuwe scherpe uitbarstingen van machtsstrijd binnen het regime zijn waarschijnlijk.

Terwijl de protestgolf van november binnen een paar dagen afnam, niet in het minst door een voorspelbare golf van repressie, zijn nieuwe en grotere protestgolven in de toekomst onvermijdelijk. De arbeidersklasse – de door de CCP meest gevreesde macht – zal in nieuwe strijd worden geworpen, zoals we al zagen met de protesten in Chongqing van duizenden werknemers uit de medische sector die begin januari hun job verloren (nog meer slachtoffers van de plotse ommezwaai in het Covid-beleid). Zoals we ten tijde van de protesten in november al stelden: ze hebben China veranderd. Het is alsof er een dam is gebarsten, ook een psychologische in het hoofd van 1,4 miljard mensen. Chinese jongeren, vrouwen en arbeiders denken nu meer politiek, in het besef dat het land in een staat van massale ontevredenheid verkeert, met een dictatuur die aangevochten kan worden. Vanuit dit besef is er geen weg meer terug. Het maakt niet uit hoezeer de waarheid wordt ontkend door de media en de propagandamachine van de staat.

“Zet het leven op de eerste plaats”

De bocht van de CCP rond het zero-covidbeleid, of liever gezegd de implosie van dat beleid, stortte het land in een grote gezondheidscrisis en bracht nog meer economische problemen. Dit weerlegt de grootspraak van Xi die beweert dat zijn pandemiebeleid “het volk en het leven op de eerste plaats zet.” Die bewering herhaalde hij in zijn nieuwjaarstoespraak op televisie. Dit is ongezien in de geschiedenis van de pandemie. Wereldwijd bedroeg het totale aantal besmettingen na meer dan drie jaar pandemie 670 miljoen (cijfers van 13 januari). Het aantal gevallen in China ligt mogelijk hoger. Onder de censuur van de dictatuur zijn er geen betrouwbare gegevens. Maar alleen al in de provincie Henan is het aantal besmettingen opgelopen tot 88,5 miljoen volgens de provinciale gezondheidsambtenaar Kan Quancheng. Dat zei die tijdens een persconferentie op 10 januari. Dit gaat regelrecht in tegen de officiële bewering van de Chinese regering die spreekt over amper 120.000 besmettingen in het hele land.

Het lijkt erop dat dagelijks duizenden mensen sterven, ondanks het milde karakter van de Omikron-varianten. Airfinity, een Brits bedrijf voor gezondheidsgegevens, dat modellen gebruikt op basis van gegevens van Chinese provincies vóór de recente veranderingen in de manier waarop gevallen worden gemeld, schat dat in december 100.000 Chinezen aan Covid-19 zijn overleden. Het model voorspelt dat het cumulatieve dodental eind januari 584.000 zal bedragen.

Het is moeilijk om het niet eens te zijn met Yanzhong Huang van de Council on Foreign Relations, een Amerikaanse denktank, als die stelt dat de ineenstorting van het zero-covidbeleid heeft geleid tot “maximale verspreiding van het virus,” waarbij het regime nu hoopt om zo snel mogelijk groepsimmuniteit te bereiken. De meeste mensen zijn stomverbaasd over de manier waarop de CCP de boel weer opengooit, zonder zelfs maar een minimum aan voorbereiding door een hernieuwde vaccinatiecampagne of meer middelen voor ziekenhuizen. ‘Waarom drie jaar wachten om dit dan te doen?’ is een vraag die veel mensen zich stellen.

In de South China Morning Post zei George Magnus, een onderzoeker van het China Centre van de Universiteit van Oxford, dat de CCP “haar drie jaar durende covidbeleid zomaar overboord gooide, met kosten en littekens die nog lang zullen blijven hangen.” De bijna ondoorgrondelijke puinhoop van Xi is geworteld in de beperkingen van de autoritaire CCP-staat en de krachtige interne tegenstellingen. Veel waarnemers zien de Chinese kapitalistische dictatuur als een efficiënte technocratie met een brutale staatsmachine. In werkelijkheid oefent de CCP echter niet zoveel controle uit als het doet voorkomen.

Het beleid van de CCP neigt naar extremen in de ene en dan weer in de andere richting volgens een zigzagpatroon. Lokale en regionale overheden, die een uiterst belangrijke rol spelen in het politieke systeem en de economie van China, werken door te raden wat het centrum wil en durven niet openlijk vragen te stellen of problemen toe te geven. Dit leidt tot een bestuursmodel dat niet gemakkelijk kan multitasken. Op momenten van ernstige crisis en stress doen deze tegenstrijdigheden het systeem vastlopen, met verlamming als eindresultaat.

Per ongeluk afgelopen

Zhuoran Li in The Diplomat stelt dat Xi’s regime onbedoeld een einde maakte aan het zero-covidbeleid – ‘het was een ongelukje’. Nadat hij zijn doelstellingen op het 20e congres van de CCP had veiliggesteld en verklaarde dat het “dynamische zero-covidbeleid zonder aarzelen werd verdergezet,” aldus het verslag van het 20^e congres, lijkt het erop dat Xi’s beperkt aangepaste regeringsploeg een geleidelijke afbouw van het beleid plande, met een volledige heropening van de Chinese economie ergens in het tweede kwartaal van dit jaar. Deze waarschijnlijke tijdlijn was gebaseerd op de hoop van het regime dat een of meer in China gemaakte mRNA-vaccins beschikbaar zou worden. Naar verluidt ontwikkelen ten minste zes Chinese bedrijven mRNA-vaccins, maar tot dusver is er nog geen enkele goedgekeurd.

Dit plan weerspiegelde de enorme druk op het regime van Xi door de economie, die ondanks de opgeblazen officiële bbp-gegevens dicht bij een recessie of geen groei staat. Dit heeft op zijn beurt gevolgen voor de geopolitieke strijd tussen de VS en China, een existentiële strijd voor de CCP, nu China economisch niet langer de VS kan inhalen. Westerse ontkoppeling van China, hoewel nog in een vroeg stadium, is een serieus probleem. Ondanks de grootspraak van Xi wordt nu erkend dat de ontwikkeling van de binnenlandse economie (de zogenaamde dubbele circulatie) veel moeilijker is dan gedacht.

Een teken van de nieuwe politieke koers kwam er op 11 november, toen Beijing een “20-puntenprogramma” over covidcontrole publiceerde, dat tot doel had de buitensporige lockdownmaatregelen af te bouwen. Dit was echter in tegenspraak met de boodschap van het 20^e partijcongres waar de covidmaatregelen werden voorgesteld als semi-permanent. Dit bracht de lokale besturen in verwarring. In november nam het aantal nieuwe lockdowns drastisch toe, samen met de toename van het aantal Omikron-besmettingen. De kloof tussen de bedoelingen van Beijing en de interpretatie ervan door de regio’s werd steeds groter. Sommige lokale besturen kondigden het einde van de lockdowns aan, maar zetten deze in de praktijk voort.

Toen eind november massale protesten uitbraken, ontstond er paniek in het hele CCP-apparaat. De situatie werd urgent. De protesten waren slechts een waarschuwing voor de veel grotere sociale explosie die zich onder de oppervlakte ontwikkelde. Uit angst voor meer protesten voerde Beijing de druk op lokale overheden op om de “20 punten” uit te voeren. Maar het resultaat was chaotisch, een ineenstorting, in plaats van het stapsgewijze proces dat Xi’s regeringsgroep voor ogen had. Zelfs op 7 december, toen de centrale regering haar aanvullende “10 punten” bekendmaakte, benadrukte haar woordvoerder dat het nieuwe beleid niet betekende dat China zich “volledig zou openstellen,” maar dat het eerder stapsgewijs zou veranderen door “kleine stappen te nemen.”

Zhuoran Li merkt op: “De overhaaste openstelling kwam niet uit Beijing. Zij was het gevolg van lokale regeringen die signalen van de centrale regering interpreteerden en op Beijing vooruitliepen wat betreft de uitvoering van het beleid. Toen Beijing geconfronteerd werd met de plotselinge openstelling op lokaal niveau, besefte het dat ‘de geest uit de fles was’. Het enige wat het kon doen, was de realiteit accepteren.” (The Diplomat, 7 januari 2023).

De belangrijkste oorzaak was massale druk en de angst van het regime voor meer protesten. De dynamiek die dit opleverde was het openen van de scheuren binnen de CCP-staat, tussen de regio’s en het centrum. Deze gang van zaken zit vol lessen voor hoe andere politieke en economische crises zich in de volgende periode kunnen ontvouwen. Dit is ook een van de redenen, een heel belangrijke, waarom de dictatuur van de CCP vooral onder Xi zo afkerig is van elke versoepeling van haar repressieve bevoegdheden of autoritaire controles. Niet alleen vreest zij de massa’s, dat een toegegeven hand een arm wordt, maar zij vreest ook de controle over haar eigen reusachtige staatsapparaat te verliezen.

In een op 22 december gepubliceerde studie van onderzoekers van de Universiteit van Macau en de Harvard Medical School werd gewaarschuwd voor 1,5 miljoen doden in de komende zes maanden. Volgens deze studie zouden de sterfgevallen kunnen worden teruggebracht tot 190.000 “in een model waarin 90% van de bevolking drie doses mRNA-vaccins kreeg, en 75% van de met Covid-19 besmette personen Paxlovid kreeg voorgeschreven – een antivirale behandeling voor zeer kwetsbare patiënten die de kans op ernstige symptomen vermindert.” (South China Morning Post, 27 december 2022). Door het huidige beleid is het echter onwaarschijnlijk dat dit lagere cijfer zal worden gehaald.

Kapitaal beschermen

Het regime van Xi heeft de invoer van buitenlandse mRNA-vaccins geblokkeerd, ook al zijn die veel effectiever zijn dan de Chinese vaccins van eigen bodem, die gebruik maken van oudere technologie. Het verbod is ingegeven door politieke redenen, van gekrenkte nationalistische trots, en betekent dat zelfs een aanbod van de EU in januari, via haar commissaris voor gezondheid Stella Kyriakides, om gratis mRNA-vaccins naar China te sturen, werd afgewezen door het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dit gebeurde met het argument dat de vaccins niet nodig waren en dat de situatie in China “onder controle” is. Dat is een lachwekkende uitspraak.

Het verbod op buitenlandse mRNA-vaccins is ook ingegeven door economisch protectionisme. De CCP, die de belangen van de Chinese kapitalisten vertegenwoordigt, vreest dat het groen licht voor buitenlandse vaccins hun positie op de Chinese gezondheidsmarkt zou versterken ten koste van de winst van de binnenlandse kapitalisten. Tot zover de politiek van ‘het leven op de eerste plaats’ zetten. Het zijn in de eerste plaats de bedrijfsbelangen die door de CCP worden beschermd. Zero-covid betekent een drie jaar durende hausse voor de Chinese farmaceutische sector, met een totale winst van 700 miljard yuan (104 miljard dollar) in 2022. Beijing wil Westerse bedrijven als Moderna onder druk zetten om hun technologie aan Chinese bedrijven over te dragen, iets wat de notoire hardnekkige Westerse farmaceutische bedrijven om voor de hand liggende redenen niet doen, een weigering die de VS en andere regeringen steeds meer opleggen als onderdeel van de Koude Oorlog tussen de VS en China.

De geringe doeltreffendheid van de momenteel in China beschikbare vaccins (Sinovac en Sinopharm) is een belangrijke belemmering voor de bestrijding van de pandemie. Zij werden ontwikkeld ter bescherming tegen de oudere varianten van het virus en zijn thans, zelfs met boostershots, veel minder doeltreffend tegen de zeer besmettelijke Omikron-varianten.

Dit heeft de wijdverbreide terughoudendheid ten aanzien van vaccins versterkt onder de belangrijkste bevolkingsgroep – de ouderen – die zelfs met de veel lagere sterftecijfers van Omikron nog steeds het risico lopen op ernstige ziekte of overlijden. Omdat de CCP bij het uitrollen van de vaccins in 2021 de tegenovergestelde aanpak heeft gevolgd van de meeste andere landen en zich vooral heeft gericht op het vaccineren van de beroepsbevolking, worden de Chinese vaccins algemeen beschouwd als onveilig voor 65-plussers.

De terughoudendheid van het topkader van de CCP – meestal senioren – om zich te laten vaccineren, heeft deze vrees niet weggenomen. Dit is nu een enorm probleem. Negentig miljoen mensen boven de 60 jaar zijn niet volledig gevaccineerd. En 23,8 miljoen daarvan moeten hun eerste prik nog krijgen. De weigering om zich te laten vaccineren is bij veel oudere Chinezen diepgeworteld, en het regime durft vaccinatie niet verplichten uit angst voor protest.

De nationalistische hypocrisie over westerse vaccins blijkt uit de woekerprijzen van Paxlovid, een antiviraal geneesmiddel van Pfizer dat in China verkrijgbaar is. Een enkel pakje Paxlovid, dat drie tabletten bevat, wordt nu online verkocht voor maar liefst 50.000 yuan (US$ 7.313), volgens plaatselijke media, tegen de oorspronkelijke prijs van ongeveer 2.000 yuan. De rijken hamsteren het geneesmiddel, dat in de huidige crisis letterlijk een levensredder is. Aangezien Paxlovid zeer schaars is in China, heeft het naar verluidt Maotai, een luxemerk van sterke drank, vervangen als de beste manier om CCP-functionarissen om te kopen.

De verschrikkingen die het Chinese volk waarschijnlijk te wachten staan wanneer golven van de pandemie het land overspoelen, zullen de massale woede tegen het regime van Xi versterken. Deze woede heeft nu een referentiepunt dat vóór de protesten van november ontbrak, een uitgangspunt voor het uitwerken van ideeën over hoe zich te organiseren tegen de dictatuur.

Socialisten moeten deze nieuwe mogelijkheden aangrijpen om te wijzen op de cruciale noodzaak van onafhankelijke organisaties van de arbeidersklasse, strijdbare vakbonden en een arbeiderspartij, met als doel het verzet tegen onderdrukking en ongelijkheid te koppelen aan de noodzaak om een einde te maken aan het kapitalisme en de dictatuur.

De afgelopen twee jaar waren zwaar voor iedereen, maar zeker voor de ouders, die zich hebben moeten aanpassen aan telewerken terwijl ze voor kinderen zorgden, de beperkingen van afstandsonderwijs moesten aanvaarden, enz. Traditioneel doen we een beroep op grootouders als die er zijn… Maar moeten we hier het risico nemen om hen op hun beurt te besmetten?

De pandemie is een maatschappelijk gegeven dat bijgevolg maatschappelijke antwoorden vereist. Het is bij gebrek aan die collectieve antwoorden dat de aanpak geïndividualiseerd wordt met een vaak onmogelijke combinatie van taken en verantwoordelijkheden voor ouders.

Daar tegenover plaatsen wij de nood van collectieve maatregelen. Kinderen moeten op school getest worden en de kost hiervan moet door de gemeenschap gedragen worden. Als een kind thuis moet blijven, moet ten minste één van de ouders zonder loonverlies thuis kunnen blijven om voor het kind te zorgen.

Tegelijk maakt deze crisis nogmaals duidelijk waarom er nood is aan arbeidsduurvermindering zonder loonverlies en met compenserende aanwervingen. Dat is nodig om te voorkomen dat het onmisbaar personeel bij een langdurige crisis snel uitgeput raakt, maar ook om een beter evenwicht tussen gezin en werk mogelijk te maken.

De discussies en beslissingen over het gezondheidsbeleid op de werkvloer mogen we niet overlaten aan de overheden. De werkenden moeten zelf hun belangen verdedigen, bijvoorbeeld met democratisch georganiseerde crisiscomités op basis van de personeelsvertegenwoordigers in de Belgische: Comités voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW).

Artikel door Jorein Versteege

In Nederland is de inflatie met 5% toegenomen in de maand november. Dat is het hoogst sinds de jaren 80 van de vorige eeuw. De Europese Centrale Bank wil niet ingrijpen, want volgens hun zal de markt alles oplossen. Diezelfde ECB voert daarom trouw de wetten van het neoliberalisme uit. De markt is God, concurrentie is Koning. Wij revolutionair socialisten vinden dat we ons leven niet moeten laten bepalen door de wetten van uitbuiting, hebzucht en marktwerking.

Het kapitalisme zorgt voor deze verhoogde inflatie. De hogere kosten voor alles en nog wat wordt doorberekend aan de consument. Daarom zullen arbeiders veel harder geraakt worden dan leden van de heersende klasse. Daarom is de arbeidersklasse altijd de verliezer wanneer de inflatie stijgt. Volgens de aanhangers van het kapitalisme moet men zich erbij neerleggen, There Is No Alternative volgen hun. De zogenaamde ”werkgevers” misbruiken de Covid-19 crisis en willen loonsverhogingen zelfs kunnen terugdraaien.

De vraag is dan waarom stijgen onze lonen niet? Want er is toch een tekort aan personeel in veel sectoren. De wetten van de vrije markt lijken dus alleen te gelden wanneer het de kapitalisten goed uitkomt. Wij pleiten voor een minimumloon van 14 euro per uur. Een automatische prijscompensatie wat onmiddellijk moet ingevoerd worden om de lasten voor werkenden en baanlozen te verlagen. Weg met de BTW op levensmiddelen. Natuurlijk zullen de kapitalistische partijen brullen dat dit allemaal niet te betalen is. Leugens!

Nederland loopt miljarden mis omdat we een belastingparadijs zijn. Ook betalen de rijken en grote bedrijven in verhouding veel minder belasting dan in 1990. Dit toont dat het noodzakelijk is om de belangrijkste bedrijven die de Nederlandse economie domineren te nationaliseren. Dit als eerste stap in de richting van een democratische planeconomie onder controle van werkenden en de gemeenschap. 

Bij de rellen in Rotterdam is veel materiele schade geleden. De belastingbetaler moet hiervoor opdraaien. Omdat de rijken en grote bedrijven in verhouding al 30 jaar minder hoeven bij te dragen, zijn het de werkenden die de last dragen. Want de overheid leeft van belastinggeld dat merendeel bij de arbeidersklasse gehaald wordt. Het opzettelijk vernielen van openbaar eigendom raakt dus vooral de meerderheid van de Nederlanders, die behoren tot de werkende klasse.

Dat is één van de redenen dat revolutionair socialisten tegen rellen zijn en de vernielingen die daar soms uit voort vloeien. Kapitalistische media staan altijd klaar om links de schuld te geven van vernielingen, maar in werkelijkheid worden winkels en openbare bezittingen vaak vernietigd door kleine clubjes agressieve figuren, die protesten misbruiken om hun agressie tegen het systeem los te laten.

Dat veel jongeren boos zijn is een feit. Het kapitalisme faalt immers en creëert enorme ongelijkheid en onrechtvaardigheid. Sommigen draaien door en denken dat ze geweld tegen politie moeten gebruiken. Dit is echter contraproductief, want de kapitalistische staat is er niet vies van om massieve repressies door te voeren. De werkende klasse zal ook geen enkele sympathie hebben voor jongeren die auto’s vernielen en hulpverleners aanvallen.

De vraag ligt op tafel waarom in Nederland zich nu al twee keer ernstige rellen hebben voorgedaan. Eén keer bij de invoering van de avondklok in februari en nu weer.

Er zijn veel andere redenen waarom socialisten zich keren tegen individueel terrorisme. Eén van de belangrijkste oorzaken is dat echte verbeteringen alleen door massale strijd kunnen worden verkregen en voor massale strijd is in de eerste plaats organisatie nodig. Individueel geweld staat haaks op brede organisatie. Verder hebben individuen of kleine groepen geen enkel recht om, en zijn ook niet in staat om zichzelf in de plaats te stellen van de bredere arbeidersklasse.

Nu de Covid-19 besmettingen weer toenemen en de 2G samenleving dreigt te komen, voelt een deel van Nederland zich geïsoleerd en gediscrimineerd. Dat zijn vooral de mensen die zich niet hebben laten vaccineren en nu buiten gesloten worden. Omdat de overheid jaren lang deze mensen in de steek liet, is de afkeer alleen maar groter.

Aangewakkerd door extreemrechtse figuren zoals Thierry Baudet voelt een deel van deze groep dat geweld legitiem is geworden. Revolutionair socialisten vinden het verplichtte vaccineren tegen Covid-19 en de 2G samenleving foutief. We zeggen echter ook dat niet-vaccineren zomaar een eigen keus is. De samenleving heeft het recht om zich tegen het virus te beschermen en dus ook maatregelen te nemen om ongevaccineerden te weren bij grote bijeenkomsten, om de kans op besmetting te reduceren. Want de feiten laten zien ongevaccineerden veel sneller besmet raken.

Zolang de ziekenhuizen vol liggen met 70 tot 80 procent ongevaccineerden moet de overheid maatregelen nemen. Een 2G samenleving zoals in Oostenrijk is echter een stap te ver, want het versterkt het idee van scheiding tussen gevaccineerden en ongevaccineerden. Wij willen niet dat dit versterkt wordt door 2G, dus pleiten we voor massieve investeringen in de gezondheidszorg. Er moet een einde gemaakt worden aan de marktwerking, aan de zorgverzekeraars, aan het idee dat ziekenhuizen en zorginstellingen winst moeten maken.

Natuurlijk is het beeld dat veel ongevaccineerden nu schetsen ook niet correct. Door geen vaccinatie tegen Covid-19 te nemen kies je er bewust voor om je bloot te stellen aan een virus dat dodelijk kan zijn. Ook verspreidt je het virus veel makkelijker als je geen vaccinatie genomen hebt. Dat zijn feiten die de ongevaccineerden vaak dogmatisch weigeren in te zien.

Feit is dat de besmettingen radicaal toenemen. In week 44 en 45 zijn zeker 180.000 besmettingen geconstateerd. Een vijfde Covid-19 golf is niet meer uit te sluiten en als er niet meer maatregelen genomen wordt dan zullen nog meer besmettingen en ziekenhuisopnames volgen. De realiteit is en blijft dat zeker 75% van alle mensen in het ziekenhuis, geen vaccinatie tegen het virus hebben.

Marktwerking moest alles efficiënter en goedkoper maken was het dogma van met name de Paarse Kabinetten (1994-2001). Balkenende nam deze dogma’s over en Rutte (als trouwe neoliberaal) liet alles over aan de markt. Het resultaat is nu dat de zorg duurder, complexer en minder toegankelijk is geworden. Er zijn genoeg Nederlanders die niet naar de dokter durven omdat ze hun eigen risico van 385 euro niet kunnen betalen.

Rellen tegen de Covid-19 maatregelen lost niets op. Het versterkt alleen het beeld van “wij tegen zij”. Deze tweedeling is schadelijk want het verdeelt de werkende klasse in het kamp van de gevaccineerden en de ongevaccineerden.

De maatregelen die het kabinet nu doorvoert zijn waarschijnlijk onvoldoende om het tij te keren. Het ligt voor de hand dat de druk op de gezondheidszorg zal blijven stijgen en dat er over een paar weken verder gaande maatregelen nodig zijn. Het Corona beleid van het kabinet blijft zich kenmerken door te vroege en te brede liberaliseringen en ingrepen die steevast te laat komen.

Zelfs op kapitalistische basis is de verwarrende situatie in Nederland te vermijden. In landen als Frankrijk, Spanje en Italië, maar ook in een meer vergelijkbaar land land als Engeland is de situatie aanmerkelijk stabieler. Politiek links moet pleiten voor lange termijn oplossingen en een gezondheidszorg onder democratische controle van patiënten, medisch personeel en de gemeenschap. Marktwerking moet direct verdwijnen, de zorgverzekeraars dienen opgeheven te worden. Zorg moet gratis zijn, weg met het eigen risico! Dit kan betaald worden door de rijken en de kapitalistenklasse eerlijke belastingen te laten betalen. De overheid loopt miljarden mis omdat Nederland een belastingparadijs is dat grote bedrijven nauwelijks belasting laat betalen (via brievenbusfirma’s).

Helaas komt politiek links niet meer een strijdbaar alternatief. De Partij van de Arbeid, GroenLinks en partijleiding van de ”Socialistische” Partij willen geen alternatief op het kapitalisme. Het is aan buitenparlementair links op te strijden voor een socialistisch alternatief en de arbeidersklasse daarvoor te winnen. Dat is waar wij voor staan en we roepen iedereen op om dat ook te doen. Sluit je daarom aan bij Socialistisch Alternatief – ISA Nederland.

Artikel door Stephane Delcros (ISA Belgie) – het beschrijft de Belgische situatie, die erg overeenkomst met de situatie in Nederland.

Met de vinger wijzen naar niet-gevaccineerde mensen en het opvoeren van repressie zal niets oplossen aan onder meer de tekorten in de zorg. Het heeft vooral als doel de aandacht af te leiden van de verantwoordelijkheid van de overheid en het zaait verdeeldheid onder de bevolking. ‘Verdeel-en-heers’ is geen nieuw recept. De arbeidersbeweging en links mag de kritiek op het falende beleid niet overlaten aan anti-vaxxers, aanhangers van complottheorieën en extreemrechts, die geen enkele oplossing aandragen.

Gelukkig was er bij het begin van de pandemie de militante actiegroep ‘La Santé en Lutte’ (De Zorg in Actie) die getuigenissen vanuit het werkveld verzamelde, een eisenplatform ontwikkelde en opriep tot acties en betogingen die vooral in Brussel, maar ook in Wallonië, impact hadden. De gezondheidszorg kraakte ook voor de pandemie al langs alle kanten door het gebrek aan middelen, de toenemende marktlogica en de greep van managers. Toen de pandemie toesloeg, beschikte het personeel niet over de geschikte uitrusting en evenmin over voldoende collega’s. Toch werkten ze hard, tot de uitputting toe, soms in totale afzondering uit angst om verwanten te besmetten.

De hele samenleving stond klaar om de strijd van het verplegend personeel te steunen. Er was een enorm potentieel. De vakbondsleiders en de PVDA (ongeveer de Belgische variant van de SP) gingen echter niet over tot het organiseren van een krachtsverhouding van onderaf met agitatie op de werkvloer, met acties en manifestaties. ‘La Santé en Lutte’ stond alleen in de frontlinie. Het speelde een rol in verschillende protestacties, waaronder die van het zorgpersoneel dat premier Wilmès de rug toekeerde aan het St Pietersziekenhuis (mei 2020), en het organiseerde de enige nationale zorgbetogingen van september 2020 en mei 2021. Het collectief botste op druk en aanvallen van langs alle kanten, inclusief van een deel van de vakbondsleiding. Zonder die militante groep en zonder de aanhoudende strijd van de Witte Woede, in het parlement verdedigd door de PVDA, was er wellicht geen sprake geweest van de extra middelen voor de zorg. “Sociale vrede in die sector mag een prijs hebben,” zei CD&V’er Servais Verherstraeten. Die middelen zijn welkom maar verre van ontoereikend en komen er maar met moeite door.

De vierde golf slaat toe op een ogenblik dat de situatie in de ziekenhuizen veel erger is dan voorheen. Het zorgpersoneel is aan het eind van hun Latijn. Nooit was er zoveel zorgpersoneel ziek. In het UZ Gent is tot 20% van het verplegend personeel uitgevallen door uitputting, burn-out, andere ziektes of quarantaines. Er is de overbelasting van het werk en dan komt daar nog bij dat bepaalde niet-Covid-gerelateerde behandelingen eens te meer worden uitgesteld of niet kunnen worden uitgevoerd. Dit drukt zwaar op het zorgpersoneel.

Verplichte vaccinatie van zorgpersoneel?

Tussen 1 januari en 31 maart zal niet-gevaccineerd zorgpersoneel geschorst worden. Vanaf 1 april volgen ontslagen (met recht op werkloosheidsuitkering), tenzij om handhaving van het contract wordt gevraagd (waarbij de tewerkstelling geschorst wordt terwijl het personeel werk zoekt in een andere sector). Vakbondssecretaris Evelyne Magerat (CNE) is verantwoordelijk voor het personeel van de Brusselse en Waalse ziekenhuizen. Zij merkte op: “Als er op 1 april 15% minder personeel is, bovenop het personeel dat vandaag afwezig is, zal dat een ramp zijn voor de volksgezondheid. (…) Vandaag moeten we diensten en ziekenhuisbedden sluiten omdat er niet genoeg personeel is. Gaat de regering dit essentiële personeel tijdens een crisis aan de kant zetten?” De realiteit is dat het personeel op elke afdeling zich niet kan voorstellen wat het moet doen als er ook maar één ongevaccineerde collega verdwijnt.

Natuurlijk moet zorgpersoneel zo veilig mogelijk kunnen werken, en hebben patiënten het recht om in een zo gezond mogelijke omgeving te worden verzorgd. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) verzet zich tegen verplichte vaccinatie en dringt aan op een benadering van overtuigen in plaats van dwang. In plaats van verplichte vaccinatie moet er regelmatig getest worden om eventuele gevallen van Covid-19 onder het personeel op te sporen. Het dagelijks testen van het personeel zou nuttig zijn om de eenheid onder het personeel te bewaren en de tijd te hebben om campagnes te voeren op de werkvloer om collega’s te overtuigen van het nut van het vaccin. Het zou ook nuttig zijn om besmettingen op te sporen onder gevaccineerd personeel. Dit vereist natuurlijk middelen voor extra personeel, uitrusting en laboratoria. Er zijn ook andere mogelijkheden, zoals het inzetten van niet-gevaccineerde zorgverleners voor administratieve of andere taken waarbij elk contact met collega’s en patiënten wordt vermeden.

De vakbonden in de sector wijzen erop dat “de kwaliteit van de zorg in het gedrang komt door de erbarmelijke arbeidsomstandigheden.” Terecht verzetten ze zich tegen de verplichte vaccinatie en organiseren ze op 7 december een nationale actiedag in gemeenschappelijk vakbondsfront. Samen met de nationale betoging van de brandweerlieden op 4 december is dit een gelegenheid om de stem van de werkenden te laten horen. We mogen het daar echter niet bij laten.

Het wantrouwen is begrijpelijk

Als de syndicale en politieke linkerzijde onvoldoende antwoord bieden in verhouding tot de uitdagingen, dan komt de woede op andere manieren tot uitdrukking. Op 21 november, twee dagen na de aankondiging van de verplichte vaccinatie in de zorg, namen meer dan 35.000 mensen deel aan de betoging onder de noemer ‘Samen voor vrijheid’. Er waren in dezelfde periode ook grote mobilisaties in onder meer Nederland, Italië, Oostenrijk en Frankrijk. In Guadeloupe en Martinique werd de verplichte vaccinatie van zorgpersoneel aangevoeld als een extra slag tegen een bevolking die structureel gediscrimineerd wordt door de Franse staat. Er kwamen algemene stakingen tegen de verplichte vaccinatie, maar ook tegen de dure prijzen voor levensmiddelen en brandstof, en voor hogere lonen en uitkeringen. Wantrouwen in de autoriteiten, woede tegen de stijgende energiekosten en prijzen in het algemeen: dit doet denken aan de beweging van de gele hesjes eind 2018, begin 2019.

Ja, er waren heel wat complotdenkers en anti-vaxxers op de betoging in Brussel van 21 november. Er waren extreemrechtse individuen en groepen (Vlaams Belang, Voorpost, Schild&Vrienden, Nation, Civitas …) die zichzelf in de organisatie van het protest naar voren manoeuvreerden. Vele anderen, gevaccineerd of niet, gaven uiting aan een veel algemenere frustratie en twijfel. Dat is begrijpelijk: de overheden stapelden de tegenstrijdigheden op en doen dit met een ongekende arrogantie. In de zomer van 2020 waren de jongeren zogezegd het probleem. In september was het de bevolking van Brussel. In Vlaanderen met 95% van de bevolking ouder dan 12 jaar die gevaccineerd is, werd het voorgesteld alsof alles achter de rug was. Dat duurde maar één maand. Van het hele circus rond de mondmaskers aan het begin van de pandemie tot de afbouw van de test- en vaccinatiecapaciteit vlak voor de vierde golf, zagen we overheden die totaal onvoorbereid waren en van beleid veranderden zoals wij ondertussen van mondmasker wisselen.

De bevolking wordt terecht ongeduldig en wordt ook steeds sceptischer over het beleid. De toegang tot vrijetijdsactiviteiten werd aan banden gelegd om contacten te vermijden. Ondertussen bleven de bussen en metro’s overvol en werd amper iets gedaan om de dienstverlening uit te breiden. De persberichten van het Overlegcomité werden als hypocriet ervaren, terwijl net geloofwaardigheid en vertrouwen van groot belang zijn inzake gezondheid.

De overgrote meerderheid van de niet-gevaccineerde mensen staat wantrouwig tegenover een vaccin dat er ‘zeer snel’ kwam of vooral nuttig lijkt ‘voor risicogroepen’. Het vooruitzicht van een algemene 3e dosis versterkt het onterechte gevoel dat het om een noodvaccin gaat waarvan de doeltreffendheid onzeker is. De technologie die verbonden is met m-RNA wordt al meer dan 20 jaar bestudeerd en wordt sinds begin jaren 2000 gebruikt in de diergeneeskunde. Bovendien is een vaccin een middel van collectieve gezondheid, geen individueel geneesmiddel. De doeltreffendheid ervan kan slechts beoordeeld worden indien het collectief wordt toegediend. In dit geval had het vaccin op een gecoördineerde manier aan 80% van de wereldbevolking moeten worden toegediend. Maar de vrijheid van een kleine groep van aandeelhouders van farma-multinationals om hun zakken te blijven vullen, heeft de wereld gegijzeld. Het is Big Pharma waar we op onze hoede voor moeten zijn, niet de vaccinatie op zich.

Zoals ‘La Santé en Lutte’ opmerkt, drijven de patenten, het privaat bezit van de vaccins en de prijs ervan een wig tussen de landen die het zich kunnen veroorloven en de andere landen. “In 29 van de armste landen, waar ongeveer 9% van de wereldbevolking woont, is nauwelijks 0,3% van het totale aantal vaccins afgeleverd. Op het volledige Afrikaanse continent is minder dan 4% van de bevolking tweemaal gevaccineerd. De wereldwijde vaccinatiecampagne is mislukt. Dit gevaarlijke beleid laat kwetsbare mensen die niet ‘op de juiste plaats’ leven in de steek. Deze beleidskeuzes zullen als een boemerang terugkeren in de vorm van nieuwe varianten.” Een wereldwijde vaccinatiestrategie ontwikkelen botst met de aard van het kapitalistisch systeem.

Alle studies geven aan dat de sociale kloof en de vaccinatiekloof hand in hand gaan. In de federatie Wallonië-Brussel stellen vier op de tien mensen zorg uit omwille van financiële redenen. Met gratis lokale geneeskunde door een nationale gezondheidsdienst met de nodige financiering op basis van de behoeften, zouden de zaken er vandaag heel anders voor staan.

Als er verwarring heerst onder een groot deel van de bevolking, dan leidt dit tot een zoektocht naar verklaringen en antwoorden op de algemene crisis die de samenleving doormaakt. Als de vakbonden en de linkerzijde hadden opgeroepen tot campagnes en betogingen voor meer middelen voor de zorg, voor de afschaffing van patenten op vaccins, voor een nationale gezondheidszorg met de nodige middelen en voor de nationalisatie van de farmasector onder publieke controle en beheer, dan hadden we het gras onder de voeten van de anti-vax samenzweerders en extreemrechts grotendeels weggemaaid.

De macht van Big Pharma breken door een efficiënte vaccinatiecampagne

Vaccins werken en bieden een belangrijke bescherming tegen ernstige vormen van ziekte door het virus. Ook waar het aantal besmettingen fors toeneemt, verminderen de vaccins het aantal sterfgevallen aanzienlijk. Uit alle studies blijkt dat het vaccin het risico op overdracht vermindert, maar niet uitsluit, ook omdat de doeltreffendheid van het vaccin in de loop van de tijd lichtjes afneemt.

Vaccinatie wordt voorgesteld als de ultieme oplossing, wat het niet is zonder wereldwijde planning. Zodra een aanzienlijk percentage van de bevolking in ons land was gevaccineerd, werd de samenleving weer volledig opengesteld voor gevaccineerde mensen. Dit gebeurde op basis van het Covid Safe Ticket. Er was de veronderstelling dat dergelijke vaccinatie volstond om de circulatie van het virus te stoppen. Het volstond niet om de epidemie te stoppen.

Het kapitalistisch systeem is gebaseerd op concurrentie en winstbejag. Dit verhindert de ontwikkeling van serieuze preventieve gezondheidszorg. Kapitalistische regeringen rennen van de ene noodsituatie naar de andere en proberen elke uitbarsting te stoppen met lapmiddelen, waarbij telkens de hoogste prioriteit wordt gegeven aan het veiligstellen van de winstmarges van het grootkapitaal. Het mobiliseren van alle beschikbare middelen om een noodsituatie als een pandemie het hoofd te bieden, is onverenigbaar met een beleid dat de bescherming van de portemonnee van de rijksten centraal stelt.

Je hoeft geen genie te zijn om te beseffen dat het openbaar vervoer overvol is, dat de scholen overvol zijn en dat dit belangrijke besmettingsfactoren zijn. Er moet veel meer openbaar vervoer komen (dat ook gratis moet zijn, dit is ook noodzakelijk vanuit ecologisch standpunt), evenals meer scholen met aangepaste infrastructuur. Er is een plan van massale publieke investeringen nodig in infrastructuur en openbare diensten, waaronder gezondheidszorg, zodat niemand uit de boot valt. Om de nodige middelen te mobiliseren, is er geen andere keuze dan de economisch hefbomen uit de handen te halen van de kapitalistische minderheid die de planeet vernietigt en ons uitbuit. De gemeenschap moet deze hefbomen in handen nemen om een ecologisch productieplan te ontwikkelen dat vertrekt van de sociale behoeften. Dat is wat wij democratisch socialisme noemen.

De arbeidersbeweging moet de toon zetten

De pandemie en de lockdowns hebben aangetoond dat het de werkenden zijn die alles doen draaien, niet de aandeelhouders of managers. De arbeidersbeweging moet haar stempel op de gebeurtenissen drukken met een strijdbare vakbondsinzet en een offensieve linkerzijde. Als de arbeidersbeweging niet in het offensief gaat voor fundamentele verandering in het belang van de meerderheid van de bevolking, dan zullen andere krachten de verwarring en verdeeldheid versterken. Enkel de arbeidersbeweging kan duidelijkheid scheppen.

De CPBW’s op de werkvloer moeten een rol spelen

Op de werkplek moeten de vakbonden offensiever zijn. Het nut van Comités voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW’s) is door deze pandemie sterk bevestigd, maar er is veel te weinig gebruik van gemaakt. Zij kunnen nochtans de collectieve discussie met de werknemers over maatregelen op de werkplek stimuleren, aangezien zij het beste weten wat nodig is om hun veiligheid te waarborgen, en zij kunnen rustige discussies tussen collega’s stimuleren om geduldig twijfels en vragen over het vaccin te beantwoorden.

Er moeten middelen ter beschikking worden gesteld zodat iedere werknemer veilig kan werken, waaronder voldoende FFP2-maskers. Gratis tests moeten beschikbaar zijn voor iedereen op de werkplek, maar ook op scholen en in elke buurt. Als een personeelslid positief test, moet hij of zij van de werkplek worden verwijderd. Quarantaine mag niet leiden tot loonverlies en er moet extra personeel worden aangeworven ter vervanging van degenen die niet kunnen werken. In geval van sluiting van een school of crèche moeten ouders verzekerd zijn van betaald verlof.

Een actieprogramma dat van de behoeften vertrekt en zich tegen het systeem richt

De arbeidersbeweging moet op de crisissituatie en de verdeeldheid die is ontstaan reageren. Dat kan door in actie te gaan rond noodzakelijke eisen als:

• Voor gratis tests; er moeten meer laboratoria worden ingericht, met extra personeel en apparatuur.
• Voor een massaal en publiek investeringsplan in de gezondheidszorg, dat is afgestemd op de reële behoeften zoals die door het personeel in de sector zijn vastgesteld. Voor de aanwerving van extra personeel aan goede loon- en arbeidsvoorwaarden (een essentiële vereiste om duizenden zorgkundigen en gediplomeerde verzorgenden die in andere sectoren werken te overtuigen om naar de zorg terug te keren) en de bouw van nieuwe zorginfrastructuur. Voor de verbetering van de arbeidsomstandigheden en de lonen van het zorgpersoneel.
• Voor de oprichting van een echte nationale publieke gezondheidsdienst, democratisch beheerd door het personeel en de gemeenschap, die ook een preventieve aanpak van de gezondheidszorg mogelijk maakt;
• Er is behoefte aan de sterkst mogelijke vaccinatiecampagne om de pandemie te bestrijden, vergezeld van transparante informatie voor de bevolking, door instanties onafhankelijk van de overheid en Big Pharma. Voor zo’n efficiënte vaccinatiecampagne moet alle onderzoek en ontwikkeling van vaccins in publieke handen zijn en door de gemeenschap gecontroleerd worden. Niet-gevaccineerde mensen moeten overtuigd worden, niet vervolgd.
• Iedereen op de wereld moet gratis toegang hebben tot vaccins. Voor vrije en volledige samenwerking van de wetenschappelijke wereld in volledige transparantie, door een einde te maken aan patenten en het privaat bezit van wetenschappelijke kennis. Open de boekhouding van farmaceutische bedrijven en nationaliseer ze onder democratisch beheer en controle van het personeel en de gemeenschap. Onteigen de faciliteiten, kennis en materialen van deze bedrijven zonder compensatie voor de aandeelhouders, tenzij op basis van bewezen behoeften.

De middelen om dit alles te financieren moeten gezocht worden waar ze zich bevinden: op de bankrekeningen van de superrijken en in de belastingparadijzen, zoals recent nog bleek uit de ‘Pandora Papers’. De sleutelsectoren van de economie moeten genationaliseerd worden, zodat de rijkdom die door de werkende klasse wordt gecreëerd kan ingezet worden overeenkomstig onze behoeften.

Een dergelijk offensief programma, samen met een actieplan om een krachtsverhouding op te bouwen in het voordeel van de werkenden en jongeren, is de beste manier om de sceptici te overtuigen en zelfs te betrekken bij de strijd voor een samenleving die vrij is van het winstbejag en de chaos van de markteconomie. Er is nood aan collectieve strijd om de controle over de politieke en economische hefbomen uit handen van de kapitalistische klasse te halen, en om uiteindelijk volledig te kunnen voorzien in de behoeften van allen.

Een democratische socialistische samenleving zou een einde maken aan het onvermogen van onze maatschappij om op crises te reageren. De hebzucht van de superrijken als centrale as van de samenleving wordt dan vervangen door internationale samenwerking en solidariteit om tegemoet te komen aan de behoeften van de meerderheid van de bevolking.

Dossier door Grace Fors van Socialist Alternative (ISA in de Verenigde Staten)

Maar wereldwijd, is COVID-19 aan het exploderen. Hele regio’s worden geteisterd door nieuwe uitbraken. De ramp in India heeft zich verspreid over Zuid-Azië, en de COVID-crisis in Brazilië wordt gevolgd in Argentinië, Paraguay en Colombia, die allemaal hoge sterftecijfers kennen. Afrika ten zuiden van de Sahara wordt niet minder door de pandemie getroffen, zoals de media beweren, maar blijkt een broeinest te zijn van besmettingen zonder diagnose. Deze regio’s waar de uitbraken vlak voor de zomer het ergst zijn, zullen naar verwachting het langst moeten wachten op COVID-vaccins.

Op het moment van schrijven zijn een miljard vaccindoses toegediend, waarvan meer dan de helft naar drie landen is gegaan, terwijl landen met een laag inkomen slechts 0,2 procent hebben ontvangen. Twaalf landen hebben nog geen enkele injectie toegediend gekregen, en het kan nog tot 2023 of later duren voordat de vaccins beschikbaar zijn voor die bevolking.

Terwijl de rijke landen zichzelf feliciteren met het nemen van echte stappen in de richting van groepsimmuniteit, zal het allemaal voor niets zijn als het virus muteert en zich verspreidt. De uiterst besmettelijke en potentieel vaccinresistente B.1.617-variant, die voor het eerst in India is aangetroffen, heeft zich al over 53 gebieden verspreid.

De chaos die zich ontvouwt, legt niet alleen een meedogenloze veronachtzaming van mensenlevens in het Zuiden bloot, maar ook diepere problemen van het kapitalisme. Van neoliberale octrooiwetgeving tot vaccinnationalisme en ernstige mondiale ongelijkheid: elk aspect van ons huidige systeem is volstrekt ontoereikend om de crises van de 21e eeuw het hoofd te bieden.

“Trickle-down” vaccinatie

Zodra de vaccins op de markt kwamen, hadden westerse kapitalistische mogendheden zoals de VS, Canada en de EU al 96% van de doses van Pfizer en alle doses van Moderna in beslag genomen. Velen kochten genoeg om hun bevolking meerdere malen te vaccineren. Bilaterale overeenkomsten met regeringen die miljarden uitdelen aan farmaceutische bedrijven om de ontwikkeling te versnellen in ruil voor prioritaire toegang, betekenden dat zelfs degenen die het geld hadden om op een vaccin te wedden, te horen kregen dat er geen vaccins meer te koop waren.

Een studie van de Duke University waarschuwde dat, tenzij rijke landen hun aanpak drastisch veranderen, de meeste mensen in arme landen tot 2024 geen toegang tot een vaccin zullen hebben.

COVAX, het programma van de Verenigde Naties dat wordt gesteund door de Gates Foundation, is opgezet om te proberen dit recht te zetten. COVAX levert niet alleen goedkopere vaccins die minder effectief zijn tegen varianten, maar heeft ook te kampen met een gebrek aan beschikbare vaccins en heeft tot nu toe slechts een vijfde van de beoogde doses geleverd. Ondertussen heeft India, een belangrijke leverancier van COVAX, de uitvoer van vaccins moeten beperken vanwege de massale sterfte binnen zijn eigen grenzen.

Neoliberalisme en de dominantie van intellectueel eigendom

De debatten over wat er nu moet gebeuren, draaiden wereldwijd om iets dat de “TRIPS-ontheffing” wordt genoemd. Dit verwijst naar de oproep van India en Zuid-Afrika aan de Wereldhandelsorganisatie (WTO) om de octrooibeperkingen voor behandelingen in verband met COVID-19 op te heffen, en landen toe te staan generieke versies van de vaccins te produceren. In de huidige situatie kunnen alleen de bedrijven die het octrooi bezitten deze cruciale behandelingen legaal produceren of distribueren totdat het octrooi verloopt, meestal na 20 jaar. De WTO werkt op basis van consensus, dus elk land kan de ontheffing blokkeren. Sinds het voorstel in oktober is het keer op keer geblokkeerd door dezelfde rijke landen die vaccins hebben opgepot en de thuisbasis zijn van de grootste farmaceutische bedrijven.

In een rationele wereld zou de vooruitgang die door de samenleving wordt gecreëerd de samenleving dienen. De Wereldhandelsorganisatie heeft er in het verleden voor gezorgd dat dit niet gebeurde.

De WTO werkte zij aan zij met megaconcerns als Pfizer om de handhaving van octrooiwetgeving wereldwijd te versterken. De TRIPS-overeenkomst codificeerde het “recht” van kapitalisten om exclusieve winsten te maken met hun gepatenteerde goederen. TRIPS, dat in het heetst van de AIDS-crisis werd aangenomen, speelde een sleutelrol in het feit dat Afrikaanse landen tien jaar moesten wachten op behandelingen die tienduizenden sterfgevallen hadden kunnen voorkomen. Ondertussen heeft de neoliberale globalisering de ongelijkheid tussen rijke en arme landen drastisch vergroot, de openbare gezondheidszorg uitgehongerd en de multinationals een dictatoriale controle over de wereldhandel gegeven.

De rol van de WTO heeft geleid tot de huidige situatie waarin levensreddende behandelingen gevangen zitten in een labyrint van auteursrechten en wetten inzake handelsgeheimen. Zelfs de omhulsels van mRNA-moleculen zijn onderworpen aan een web van licentieovereenkomsten die in handen zijn van verschillende bedrijven.

TRIPS is bedoeld om monopoliewinsten voor bedrijven te garanderen, alsmede de mogelijkheid om hun goederen aan de hoogste bieder te verkopen. AstraZeneca kan Zuid-Afrika $5,25 per dosis in rekening brengen tegenover $2,15 in de EU. Israël ontkent de verantwoordelijkheid om de Palestijnen te vaccineren, maar kan Pfizer 23,50 dollar per dosis betalen voor snellere leveringen, en de deal verzachten door de gezondheidsgegevens van de burgers te overhandigen.

Uiteindelijk weerspiegelt het debat over TRIPS een fundamentele crisis van de neoliberale wereldorde. Omdat zoveel van het moderne kapitalisme en de wereldhandel berusten op opgepotte intellectuele eigendom, zal het verkrijgen van gelijke toegang tot medicijnen een drastische herstructurering van het economische systeem vereisen. De sociale basis voor het neoliberalisme is aan het afbrokkelen, zoals blijkt uit de strijd die wereldwijd op gang is gekomen om de WTO te vragen de octrooibeperkingen op vaccins op te heffen.

Biden en de heersende klasse

Tot zijn recente ommezwaai met betrekking tot de TRIPS-ontheffing heeft Biden Trump’s “America First”-benadering van vaccinatie grotendeels doorgezet. Dit nationalisme is de overkoepelende strategie geweest van de meeste rijke landen, die staan te popelen om hun bevolkingen te vaccineren, de vraag te stimuleren en de economie weer op gang te brengen.

Verschillende factoren hebben Biden echter gedwongen zijn tactiek aan te passen. Een daarvan is de “vaccindiplomatie” van China en Rusland, die doses naar andere landen sturen waaraan voorwaarden zijn verbonden. Ondanks zijn loyaliteit aan Big Pharma – dat miljoenen gaf aan de campagne van Biden en nu miljoenen blijft spenderen aan lobbywerk in Washington DC – kan Biden de invloed van China op het wereldtoneel moeilijk bestrijden. Dit zal gebeuren door andere landen te overtuigen om aan de kant van de VS te staan door vaccinatie als geopolitiek schaakstuk te gebruiken.

Publieke druk zoals de resolutie van Kshama Sawant aan de gemeenteraad van Seattle, die navolging vond in steden in het hele land, heeft een cruciale rol gespeeld bij het omkeren van het Amerikaanse standpunt over de patenten. Hoewel de stap van Biden druk uitoefent op de overgebleven tegenstanders zoals Angela Merkel en Justin Trudeau, is er veel meer nodig: massamobilisaties in de hele EU en Canada zullen nodig zijn om van de leiders te eisen dat ze patenten opschorten en echte middelen inzetten voor de distributie van vaccins in de rest van de wereld.

Bovendien zien de meer vooruitziende delen van de kapitalistische klasse de bedreiging die de pandemie vormt voor het mondiale kapitalisme, met name de verwoestende uitbraken in de BRIC-landen India en Brazilië. Men is bang voor de wereldwijde gevolgen van een economische ineenstorting in verschillende regio’s, en maakt zich zorgen over de terugbetaling van roofzuchtige schulden van Amerikaanse banken en bedrijven. De Internationale Kamer van Koophandel schat dat als rijke landen niet investeren in vaccinatie van arme landen, dit de wereldeconomie 9,2 biljoen dollar zou kosten.

We hebben een echt plan nodig om de taak van het vaccineren van de wereld op ons te nemen: de onderlinge strijd tussen de rijkste landen zal de zaken enkel erger maken.

Big Pharma bepaalt de agenda

Met de AIDS-epidemie, de opioïdencrisis en COVID-19 lopen de door Big Pharma veroorzaakte sterfgevallen waarschijnlijk in de honderdduizenden.

Terwijl Biden en de heersende klasse naar farmaceutische bedrijven kijken als de remedie voor de pandemie, zijn zij het grootste obstakel voor het beëindigen ervan. Het vaccin van Pfizer is het meest veelbelovend tegen de ergste gevolgen van varianten, en toch is slechts 0,002 procent van zijn vaccins naar COVAX gegaan.

Het doel van farmaceutische bedrijven is niet om medicijnen te produceren of levens te redden, maar om winst te maken. Pfizer harkte in het eerste kwartaal van 2021 naar schatting 900 miljoen dollar winst binnen, en Moderna 12 miljoen dollar. Onlangs verhoogde de CEO van AstraZeneca zijn loon tot 25 miljoen dollar per jaar, wat tot verontwaardiging leidde bij rijke investeerders die hun deel van de winst wilden opstrijken. Farmaceutische bedrijven zijn contracten aan het sluiten met rijke landen tot in 2024, en de meeste hebben verklaard dat ze van plan zijn opnieuw te onderhandelen over prijsverhogingen. Terwijl het virus muteert, zich verspreidt en dagelijks duizenden slachtoffers eist, watertanden de CEO’s van de farmaceutische industrie bij het vooruitzicht te kunnen blijven verdienen aan de behandeling van nieuwe varianten.

De druk om de patenten op vaccins op te heffen heeft de moorddadige drijfveren van de farmaceutische industrie aan het licht gebracht. Helaas voor de miljoenen mensen in de wereld die in ziekenhuisbedden naar lucht happen, is intellectueel eigendom volgens rijke investeerders in de farmaceutische industrie “zuurstof voor de industrie”. Zij stellen dat winst het enige is dat de ontwikkeling van behandelingen mogelijk maakt, en dat zij toekomstige behandelingen alleen zullen onderzoeken en produceren als zij hun aandeelhouders kunnen terugbetalen. Afgezien van hun ontstellende gebrek aan zorg voor mensenlevens, weten we dat dit niet waar is. Subsidies van de overheid, en laboranten met een bescheiden salaris, hebben de vaccins echt mogelijk gemaakt.

Big Pharma is niet meer onder controle, en we kunnen niet controleren wat we niet bezitten. Alle Big Pharma in democratisch publiek bezit nemen is de enige manier waarop we er voor kunnen zorgen dat miljarden aan inkomsten worden gebruikt om vaccins daarheen te sturen waar ze nodig zijn, samen met personeel om technologieoverdracht te vergemakkelijken, en niet worden uitgekeerd aan aandeelhouders of worden opgeslokt door het beurscasino.

Wat is de volgende stap?

Zelfs als de WTO de patenten opheft, kan de wereld volgens deskundigen op zijn vroegst in 2022 over extra vaccincapaciteit beschikken. Waarom?

Om generieke vaccins te kunnen produceren, moet personeel worden opgeleid, is er nood aan grondstoffen die schaars zijn en moeten fabrieken worden omgebouwd voor complexe productieprocessen. Deze obstakels voor de productiecapaciteit, die door afpersers als Bill Gates cynisch worden gebruikt als argument tegen het opheffen van patenten, laten in werkelijkheid zien waarom alle informatie over de productie van vaccins in het publieke domein moet zijn. De enorme financiële middelen die rijke landen in staat hebben gesteld vaccins op te kopen, moeten worden gebruikt om te investeren in de productie-infrastructuur en -vaardigheden die nodig zijn om wereldwijd miljarden doses te produceren.

Er zijn nog verschillende andere obstakels. Niet alle vaccins zijn gelijk gemaakt, en dit is niet onbelangrijk voor de gewone mensen in Afrika, die worden afgeschrikt door aarzelingen over vaccins. Verwarring bij het publiek en een lukrake uitrol hebben van de toediening van COVAX-doses een zware strijd gemaakt. Nigeria, de dichtstbevolkte natie in Afrika, heeft moeite om zijn 3,92 miljoen doses onder de armen te krijgen. De Democratische Republiek Congo moest 1,3 miljoen doses COVAX van AstraZeneca teruggeven nadat nieuws over zeldzame bloedstolsels, waardoor verschillende Europese landen het gebruik ervan opschortten, tot bezorgdheid had geleid.

Er is gerechtvaardigde woede en achterdocht over het feit dat men ondermaatse vaccins krijgt aangeboden in vergelijking met de vaccins die in rijke landen beschikbaar zijn. Zestig procent van de ondervraagden in vijf Afrikaanse landen zei dat het onwaarschijnlijk was dat zij een vaccin zouden proberen te krijgen. Er moet meer worden geïnvesteerd in voorlichting en bewustmaking van het publiek, en daarnaast moeten de farmaceutische producten in handen van de overheid komen, zodat er een volksvaccin kan worden ontwikkeld dat niet is aangetast door het terechte wantrouwen jegens Big Pharma. Dit is vooral belangrijk omdat het steeds waarschijnlijker wordt dat vaccins een behoefte op lange termijn zullen zijn voor de wereldbevolking.

De wereld heeft meer nodig dan alleen vaccins. In landen met uitbrekende epidemieën is het vaccineren van een klein deel van de bevolking niet voldoende. Een snelle beheersing is nodig, samen met het opsporen van contacten en lockdowns, waarvoor massale hulp van rijke landen en kwijtschelding van staatsschulden nodig zullen zijn om armoede en besparingen als gevolg van lockdowns te voorkomen, zoals in Colombia is gebeurd.

En dan hebben we het nog niet eens over het effect van bestaande oorlogen en wreedheden op de verergering van de pandemie. In Gaza, dat al verstoken was van vaccins door het Israëlische regime, werd het enige COVID-19 testcentrum opgeblazen door Israëlische luchtaanvallen, en zendingen van doses en essentiële benodigdheden zoals beademingsapparatuur worden tegengehouden door blokkades. Landen als Syrië en Jemen, waar ziekenhuizen jarenlang onophoudelijk zijn gebombardeerd, beschikken over weinig middelen om vaccins toe te dienen.

Het grootste concrete obstakel om de wereldwijde vaccinvoorziening te vergroten, is een gebrek aan essentiële grondstoffen. Vaccinproducenten hebben moeite om filters en plastic zakken te bemachtigen die bij de productie worden gebruikt, en er is een ernstig tekort aan zuurstof. Het kapitalisme zal deze verdelen op basis van een markt, waarbij aan de hoogste bieder wordt verkocht, of hij ze nu nodig heeft of niet. Beslissingen over hoe deze hulpbronnen het best kunnen worden gebruikt, mogen niet worden overgelaten aan winstzuchtige bedrijven, maar moeten democratisch worden genomen in het belang van de mensheid.

Ondanks de obstakels op ons pad, is er een oplossing voor de crisis. Die is echter niet mogelijk op de voorwaarden van Big Pharma en de WTO. Alleen op basis van een drastische verandering van het huidige op winst gerichte systeem kunnen we de middelen van de maatschappij investeren in wat werkende mensen nodig hebben. De arbeidersklasse heeft het vermogen om de toeleveringsketens te stroomlijnen, de infrastructuur voor volksgezondheid wereldwijd te verbeteren, de productie op te voeren om aan de vraag te voldoen, en een einde te maken aan de schadelijke milieupraktijken die tot pandemieën leiden.

Mondiale volksgezondheid betekent nu meer dan ooit een wereld zonder oorlog, klimaatvernietiging en woekerwinsten. Het alternatief is een sombere toekomst van permanente pandemieën en een spiraal van ongelijkheid.

Kort artikel door Barbara Veger 

Je hoefde geen genie te zijn om te voorspellen dat het mis zou gaan. Een groot deel van de bevolking is nog niet, of nog niet volledig gevaccineerd. Het waren ook vooral niet-gevaccineerden (84%) die de afgelopen weken besmet raakten. Als je de horeca weer volledig opengooit en tegelijkertijd de mondkapjesplicht afschaft, dan geef je een volstrekt fout signaal af dat alles weer kan zonder risico. Bovendien waren we door het huishouden van de delta variant in het Verenigd Koninkrijk ervoor gewaarschuwd dat deze mutatie ook in Nederland heel snel kon oprukken.

Nu maken Rutte en De Jonge excuses, maar wat kopen we daarvoor? Ze wilden blijkbaar wat aan steun proberen te winnen door mensen de wortel voor te houden dat ze op vakantie konden. Maar nu is dat in hun gezicht ontploft.  Het vertrouwen van gewone werkende mensen en jongeren in deze regering is tot een dieptepunt gedaald, en terecht. Overigens waren het niet alleen de regeringspartijen die totaal gefaald hebben (en niet voor de eerste keer). Wilders en Forum voor Democratie vonden de versoepelingen van 24 juni nog niet ver genoeg gaan.

We kunnen niet op de  rechtse politici en de multinationals vertrouwen. We zullen moeten vechten voor democratische controle vanuit de werkenden, zowel voor de juiste beschermingsmaatregelen op de werkvloer en in de scholen als voor een efficiënte vaccinatieplanning, niet alleen in Nederland maar wereldwijd. Daarvoor is het noodzakelijk de farmaceutische industrie in publieke handen te brengen en onder beheer van de werkenden.

Artikel door Jorein Versteege

Één van die kapitalisten die zichzelf verrijkte was een (voormalig) CDA’er genaamd Sywert van Lienden. Tot kort lid van het Christen Democratisch Appel, wist van Lienden met belastinggeld mondkapjes te kopen en stak de winst in eigen zak. Natuurlijk is hij niet de enigste. Er zijn genoeg hebzuchtige ondernemers die misbruik maken van de Covid-19 crisis. Zo rekenen de verkopers van commerciële Covid snel testers een bedrag tussen de 20 en 60 euro per test.

Sywert van Lienden verkocht mondkapjes aan de overheid die echter een gezondheidsrisico vormde doordat er grafeen inzat. 100,8 miljoen euro betaalde men voor de mondkapjes. Van Lienden en zijn partners maakte 20 miljoen euro aan winst uit de deal, terwijl hij had gezegd er juist geen winst op willen te maken. Dat bleek dus een leugen van de jonge ex-CDA’er. De overheid was echter zo wanhopig om geen gezichtsverlies te leiden dat ze akkoord gingen met het voorstel van Sywert van Lienden.

De regering beweert in het openbaar steeds geen geld te hebben voor zorgwerkers en andere belangrijke beroepen. Ondertussen werden miljarden weggegeven aan types zoals Sywert van Lienden. Vijf miljard euro gaf de Nederlandse staat tussen 2020 en 2021 uit aan commerciële bedrijven in zaken de Covid-19 bestrijden. Hierdoor loopt de staatsschuld op en dat geld zal het toekomstige neoliberale kabinet weer halen bij de werkende klasse.

De zelfverrijking van Sywert van Lienden is slechts het topje van de ijsberg. Want de kapitalistische farmaceutische industrie maakt miljarden aan winsten over de ruggen van Covid-19 patiënten. Pfizer-baas Albert Bourla kwam in november in opspraak, toen hij meer dan 60% van zijn bedrijfsaandelen verzilverd bleek te hebben. Uitgerekend was dit op de dag waarop Pfizer bekend maakte dat hun vaccin 90% (ondertussen al 95%) bescherming bood tegen Covid-19.

Wij eisen de volledige nationalisatie van de farmaceutische industrie onder democratische controle van werkenden en patiënten. Het is misdadig dat de directeurs van Pfizer en Moderna allemaal miljonairs zijn terwijl miljoenen lijden door baanonzekerheid. Ook Sywert van Lienden heeft zich verrijkt en wil het wisselgeld niet terug geven aan de samenleving. Volgens zuivere neoliberale logica zegt hij dat dit geld van hem is. Daarom pleiten wij voor een alternatief op het onmenselijke kapitalisme. Socialistisch Alternatief roept iedereen om zich voor dat alternatief in te zetten!

Artikel door een arbeider in een groot farmaceutisch bedrijf uit maandblad ‘De Linkse Socialist’

De heersende klasse weet het niet meer

De productieachterstand verhoogt de kans op de verspreiding van varianten van het virus, waardoor de gezondheids- en economische crisis dreigt te verlengen. Er is een tegenstelling tussen de belangen van de gehele kapitalistische klasse bij de economische problemen door de crisis en die van de kapitalisten uit de farmaceutische sector. In een poging om deze tegenstrijdigheid op te lossen, kondigde Joe Biden aan dat hij de patenten op Covid-19-vaccins tijdelijk wil opschorten. Dat zou een belangrijk keerpunt vormen en een nieuwe aardbeving voor de neoliberale ideologie. Voor de kapitalistische klasse is er een bijkomende uitdaging: de woede van de bevolking over de gevolgen van het vaccinnationalisme sussen.

Biden probeert zich te positioneren als de ultieme anti-Trump om zo een deel van het verloren gegane prestige van de VS te herstellen. De regering-Biden heeft, zoals ze zelf toegeeft, gewacht tot de aanvoer van de vaccins in de VS verzekerd was alvorens een standpunt over de patenten in te nemen. De rampzalige situatie in India zet bovendien druk op alle landen die reeds een gegarandeerde aanvoer hebben. De farmaceutische lobby’s doen hun uiterste best om hun winsten te beschermen, maar zelfs de liberale premier Alexander De Croo zag zich verplicht om te verklaren dat hij openstaat voor het debat.

Volgens Ellen ’t Hoen, een Amerikaanse octrooi-expert, bedraagt de jaarlijkse productiecapaciteit momenteel 3,5 miljard doses, wat ver verwijderd is van de 11 miljard die nodig zijn om 70% van de wereldbevolking te vaccineren. Het kapitalisme is echter geen delende samenleving. Zoals Jean Stephen, voormalig topman van GSK België, verklaarde: “De technologieën die [patenten] beschermen, kunnen voor andere doeleinden worden gebruikt dan alleen voor de productie van vaccins […]. De industrie zal niet accepteren dat dit het geval is.”

Een oplossing op nationale schaal is niet mogelijk. De kapitalistische klasse is zich hiervan terdege bewust, maar is verdeeld. Het vaccinnationalisme staat in contrast met het instinctief internationalisme van de jongeren en de arbeiders. In Nederland is 71% van de bevolking tegen vaccinnationalisme. 58% van de Britten is voorstander van het sturen van vaccins naar zorgpersoneel en bejaarden in andere landen, zelfs als niet de hele bevolking van het land wordt gevaccineerd. In de Verenigde Staten is de helft van de ondervraagden voorstander van het opheffen van patenten. Uit een groot internationaal onderzoek onder 15.000 mensen in 13 van de rijkste landen ter wereld blijkt dat 48 tot 56% van de ondervraagden voorstander is van het vrijgeven van vaccins aan andere landen, terwijl slechts een kwart of minder ertegen is.

De afgelopen periode heeft de arbeidersbeweging zich onderscheiden door een essentiële rol te spelen in de strijd tegen Covid-19 in de bedrijven, de besmettingsplaatsen bij uitstek. Vanaf de eerste dagen van de pandemie braken hier en daar stakingen uit om individuele en collectieve beschermingsmiddelen te eisen (in de distributie, de industrie, enz.). Dit is ook hoe de strijd voor een volledig openbare farmaceutische sector kan worden georganiseerd.

Winstzucht nefast voor onze gezondheid

Er is nog geen akkoord in de Wereldhandelsorganisatie (WTO) over het opheffen van de patenten. Het feit dat zo’n akkoord een plausibel scenario is, was enkele jaren geleden nog ondenkbaar. De Partij Van De Arbeid van België (PVDA) heeft zijn programma rond vaccinaties helemaal op deze kwestie toegespitst: “Als Pfizer zijn patent deelt, kunnen er snel veel meer vaccins geproduceerd worden.” Als revolutionaire socialisten zullen we voor deze maatregel strijden, maar tegelijk koppelen aan het besef dat de kapitalisten niet produceren om in de behoeften van de samenleving te voorzien. Hun enige doel is de bevrediging van de eigen winsthonger. Als die winsten niet op dezelfde manier gegarandeerd zijn, is het erg waarschijnlijk dat het geproduceerde volume meteen afneemt.

Zonder het delen van de technologie zullen veel neokoloniale landen (afgezien van India en Zuid-Afrika) niet in staat zijn om de productie van vaccins op gang te brengen. Bovendien dreigt een nieuwe strijd om toegang tot de componenten die nodig zijn om het vaccin te maken. Voor dat van Pfizer zijn er 280 componenten nodig die door 86 bedrijven in 19 verschillende landen aangeleverd worden. De verschuiving van de productie naar Covid-vaccins leidt nu al tot tekorten aan verschillende farmaceutische bestanddelen. Het zorgt voor een groeiend aantal tekorten aan geneesmiddelen. In ‘normale’ tijden zijn er tekorten voor 500 tot 600 geneesmiddelen in ons land. In april liep dit al op tot meer dan 1.000. Een derde gevaar, naast de toegang tot technologie en componenten, is dat farmaceutische bedrijven de gemeenschap chanteren met de stelling dat ze zonder patenten niet meer in onderzoek willen investeren. Dat het meeste onderzoek gefinancierd wordt door publieke middelen wordt er uiteraard niet bij gezegd…

Wij strijden voor de opheffing van de patenten als bijzonder noodzakelijke maatregel. We koppelen dit meteen aan socialistische maatregelen om een einde te maken aan het privaat bezit van de productiemiddelen.

• Nationalisatie van de farmaceutische sector onder controle van de werknemers en de gemeenschap, van het onderzoek tot de productie en distributie van geneesmiddelen.
• Voor de ontwikkeling en productie van vaccins en geneesmiddelen op basis van de behoeften.
• Deel kennis, technologie en ervaring om een einde te maken aan pandemieën en ziektes.
• Plan de productie om tekorten te voorkomen.
• Voor een ambitieuze internationale vaccinatiecampagne die prioriteit geeft aan de bescherming van de meest kwetsbaren en de eerstelijnswerkers in alle landen.
• Gebruik de enorme winsten van de farmaceutische sector om massaal te investeren in de zorgsector.

Met een dergelijk programma hadden we de pandemie al kunnen stoppen en was het niet nodig geweest om hele delen van de samenleving op te offeren.

Artikel door de LSP/PSL (ISA Belgie) 

• Lees hier het pamflet van Campagne ROSA
• Lees hier het artikel door Anja Deschoemacker uit onze juni-krant

De internationale oproep voor gezondheid in het kader waarvan deze mobilisatie plaatsvond, bracht meer dan 60 collectieven en vakbonden samen. Onder meer in Italië, Spanje, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk kwamen er mensen de straat op om de gezondheidszorg te verdedigen! Deze 29e mei markeerde het mogelijke begin van een strijdbare internationale coördinatie in de zorgsector.

Tientallen organisaties in België, waaronder enkele vakbondsstructuren, schaarden zich achter de oproep van ‘De Zorg in Actie’. Samen eisten de betogers meer publieke middelen voor de zorg, betere arbeidsvoorwaarden en een verhoging van de laagste lonen. Onder de aanwezigen was er heel wat zorgpersoneel, maar ook leerkrachten in een delegatie ‘School in actie’, mensen-zonder-papieren, feministen, maatschappelijk werkers, activisten voor het recht op huisvesting … De een hele reeks toespraken die de diversiteit van de aanwezigen illustreerden, vertrok de groep in betoging naar het Zuidstation. Het was de eerste dergelijke betoging sinds 8 maart 2020, toen er vlak voor het uitbreken van de pandemie een grote betoging was in het kader van de internationale vrouwendag.

Dit was de tweede grote mobilisatie van ‘La Santé en Lutte’, na een actie in september waaraan meer dan 7000 mensen deelnamen. De context was toen anders, voor de tweede lockdown waar we nu pas uit beginnen te geraken. De mobilisatie werd toen langere tijd voorbereid. Mogelijk herinnerden sommige mensen zich ook de repressie door de politie op het einde van de manifestatie in september, geweld dat als doel had om sociaal protest te intimideren. De belangrijkste reden waarom het protest nu kleiner was, is ongetwijfeld dat veel gezondheidswerkers aan het einde van hun Latijn zijn na meer dan een jaar van enorme inspanningen waarvoor het personeel niet het nodige respect krijgt.

La Santé en Lutte legt uit: “Om de pandemie het hoofd te bieden, leent de overheid geld aan de ziekenhuizen, die het moeten terugbetalen. De gezondheid van de bevolking op krediet! In werkelijkheid blijft de wil om de middelen voor zorg te beperken dezelfde. Waar zijn de extra middelen na drie golven van besmettingen? De druk om winst te maken, ongeacht de menselijke kosten, wordt gehandhaafd op de instellingen en op het personeel. Als gevolg daarvan wordt nu al gedreigd met ontslagen en sluitingen van woonzorgcentra. Kortom: druk op de personeelsbezetting, kruimels voor de lonen en verderzetting van de vermarkting van de sector. De zorg werd snel bejubeld, maar ook snel weer vergeten.”

We zijn het daar volledig mee eens. Er is een massaal plan van publieke investeringen in de zorgsector nodig, met democratische controle op de toewijzing van die middelen. Laat het duidelijk zijn: de noden zijn niet anders inzake sociale huisvesting, onderwijs en andere openbare diensten. Ook daar is er nood aan drastisch meer publieke middelen.

LSP/PSL (ISA België) nam deel aan de actiedag in Brussel. We hadden verschillende stands met ons politiek materiaal. Militanten verkochten ons maandblad en verdeelden het pamflet van Campagne ROSA, dat nadruk legde op recente overwinningen op basis van strijd met de verhoging van het minimumloon tot 14 euro per uur aan de UGent. Toen de betoging vertrok, vormden we een strijdbare en dynamische delegatie. “Geld is er genoeg, in de zakken van het patronaat”, scandeerden de betogers.

Deze actiedag was een groot succes dat om meer vraagt. Hopelijk zal de koudwatervrees die er bij sommige vakbondstoppen heerst tegenover ‘De Zorg in Actie’/’La Santé en Lutte’ afnemen na dit succes.