Artikel uit maandblad De Linkse Socialist

In Petersburg alleen werden er meteen 1000 mensen opgepakt. Ondertussen waren er minstens 14.000 arrestaties in 53 steden. De druk wordt opgevoerd om niet te protesteren. Een Russische moeder getuigde in De Standaard van 12 maart: “Mijn zoontje van acht heeft op school bezoek gehad van de federale veiligheidsdienst FSB. De agenten hebben daar uitgelegd dat “stoute ­mama’s en papa’s naar de gevangenis gaan en kinderen dan in het weeshuis belanden”. De school heeft ook flyers uitgedeeld in kindertaal met daarop waarom protesteren ­gevaarlijk is. En dat werkt, verdorie: mijn zoontje smeekt me nu met puppy-oogjes om thuis te blijven. Ik word daar zo kwaad van.”

Het regime dreigt met zware straffen voor al wie zich tegen de oorlog uitspreekt, in het bijzonder wie dat op een georganiseerde wijze doet. Er zijn celstraffen tot maximaal 15 jaar voor wie “nepinformatie” over de oorlog en het Russische leger verspreidt. Wat is nepinformatie? Spreken over het aantal slachtoffers, een standpunt tegen oorlog innemen of gewoon zeggen dat Poetin niet goed bezig is. Omdat er toch anti-oorlogsmateriaal blijft circuleren op sociale media of via beveiligde internetverbindingen, zijn er berichten over agenten die willekeurige passanten op straat tegenhouden om hun gsm te doorzoeken. Wie dit weigert, is verdacht en kan vervolgd worden.

Er zijn zelfs geruchten dat het regime van plan is de staat van beleg in te voeren, wat in zekere zin neerkomt op een oorlogsverklaring aan de eigen bevolking. Of en hoe lang deze repressie de enorme tegenstellingen die zich in het diepst van de Russische samenleving aftekenen, kan tegenhouden, valt echter nog te bezien.

Artikel door een arbeider in een groot farmaceutisch bedrijf uit maandblad ‘De Linkse Socialist’

De heersende klasse weet het niet meer

De productieachterstand verhoogt de kans op de verspreiding van varianten van het virus, waardoor de gezondheids- en economische crisis dreigt te verlengen. Er is een tegenstelling tussen de belangen van de gehele kapitalistische klasse bij de economische problemen door de crisis en die van de kapitalisten uit de farmaceutische sector. In een poging om deze tegenstrijdigheid op te lossen, kondigde Joe Biden aan dat hij de patenten op Covid-19-vaccins tijdelijk wil opschorten. Dat zou een belangrijk keerpunt vormen en een nieuwe aardbeving voor de neoliberale ideologie. Voor de kapitalistische klasse is er een bijkomende uitdaging: de woede van de bevolking over de gevolgen van het vaccinnationalisme sussen.

Biden probeert zich te positioneren als de ultieme anti-Trump om zo een deel van het verloren gegane prestige van de VS te herstellen. De regering-Biden heeft, zoals ze zelf toegeeft, gewacht tot de aanvoer van de vaccins in de VS verzekerd was alvorens een standpunt over de patenten in te nemen. De rampzalige situatie in India zet bovendien druk op alle landen die reeds een gegarandeerde aanvoer hebben. De farmaceutische lobby’s doen hun uiterste best om hun winsten te beschermen, maar zelfs de liberale premier Alexander De Croo zag zich verplicht om te verklaren dat hij openstaat voor het debat.

Volgens Ellen ’t Hoen, een Amerikaanse octrooi-expert, bedraagt de jaarlijkse productiecapaciteit momenteel 3,5 miljard doses, wat ver verwijderd is van de 11 miljard die nodig zijn om 70% van de wereldbevolking te vaccineren. Het kapitalisme is echter geen delende samenleving. Zoals Jean Stephen, voormalig topman van GSK België, verklaarde: “De technologieën die [patenten] beschermen, kunnen voor andere doeleinden worden gebruikt dan alleen voor de productie van vaccins […]. De industrie zal niet accepteren dat dit het geval is.”

Een oplossing op nationale schaal is niet mogelijk. De kapitalistische klasse is zich hiervan terdege bewust, maar is verdeeld. Het vaccinnationalisme staat in contrast met het instinctief internationalisme van de jongeren en de arbeiders. In Nederland is 71% van de bevolking tegen vaccinnationalisme. 58% van de Britten is voorstander van het sturen van vaccins naar zorgpersoneel en bejaarden in andere landen, zelfs als niet de hele bevolking van het land wordt gevaccineerd. In de Verenigde Staten is de helft van de ondervraagden voorstander van het opheffen van patenten. Uit een groot internationaal onderzoek onder 15.000 mensen in 13 van de rijkste landen ter wereld blijkt dat 48 tot 56% van de ondervraagden voorstander is van het vrijgeven van vaccins aan andere landen, terwijl slechts een kwart of minder ertegen is.

De afgelopen periode heeft de arbeidersbeweging zich onderscheiden door een essentiële rol te spelen in de strijd tegen Covid-19 in de bedrijven, de besmettingsplaatsen bij uitstek. Vanaf de eerste dagen van de pandemie braken hier en daar stakingen uit om individuele en collectieve beschermingsmiddelen te eisen (in de distributie, de industrie, enz.). Dit is ook hoe de strijd voor een volledig openbare farmaceutische sector kan worden georganiseerd.

Winstzucht nefast voor onze gezondheid

Er is nog geen akkoord in de Wereldhandelsorganisatie (WTO) over het opheffen van de patenten. Het feit dat zo’n akkoord een plausibel scenario is, was enkele jaren geleden nog ondenkbaar. De Partij Van De Arbeid van België (PVDA) heeft zijn programma rond vaccinaties helemaal op deze kwestie toegespitst: “Als Pfizer zijn patent deelt, kunnen er snel veel meer vaccins geproduceerd worden.” Als revolutionaire socialisten zullen we voor deze maatregel strijden, maar tegelijk koppelen aan het besef dat de kapitalisten niet produceren om in de behoeften van de samenleving te voorzien. Hun enige doel is de bevrediging van de eigen winsthonger. Als die winsten niet op dezelfde manier gegarandeerd zijn, is het erg waarschijnlijk dat het geproduceerde volume meteen afneemt.

Zonder het delen van de technologie zullen veel neokoloniale landen (afgezien van India en Zuid-Afrika) niet in staat zijn om de productie van vaccins op gang te brengen. Bovendien dreigt een nieuwe strijd om toegang tot de componenten die nodig zijn om het vaccin te maken. Voor dat van Pfizer zijn er 280 componenten nodig die door 86 bedrijven in 19 verschillende landen aangeleverd worden. De verschuiving van de productie naar Covid-vaccins leidt nu al tot tekorten aan verschillende farmaceutische bestanddelen. Het zorgt voor een groeiend aantal tekorten aan geneesmiddelen. In ‘normale’ tijden zijn er tekorten voor 500 tot 600 geneesmiddelen in ons land. In april liep dit al op tot meer dan 1.000. Een derde gevaar, naast de toegang tot technologie en componenten, is dat farmaceutische bedrijven de gemeenschap chanteren met de stelling dat ze zonder patenten niet meer in onderzoek willen investeren. Dat het meeste onderzoek gefinancierd wordt door publieke middelen wordt er uiteraard niet bij gezegd…

Wij strijden voor de opheffing van de patenten als bijzonder noodzakelijke maatregel. We koppelen dit meteen aan socialistische maatregelen om een einde te maken aan het privaat bezit van de productiemiddelen.

• Nationalisatie van de farmaceutische sector onder controle van de werknemers en de gemeenschap, van het onderzoek tot de productie en distributie van geneesmiddelen.
• Voor de ontwikkeling en productie van vaccins en geneesmiddelen op basis van de behoeften.
• Deel kennis, technologie en ervaring om een einde te maken aan pandemieën en ziektes.
• Plan de productie om tekorten te voorkomen.
• Voor een ambitieuze internationale vaccinatiecampagne die prioriteit geeft aan de bescherming van de meest kwetsbaren en de eerstelijnswerkers in alle landen.
• Gebruik de enorme winsten van de farmaceutische sector om massaal te investeren in de zorgsector.

Met een dergelijk programma hadden we de pandemie al kunnen stoppen en was het niet nodig geweest om hele delen van de samenleving op te offeren.

Het kapitalisme laat gewone werkenden sterven in de Texaanse koude. De crisis toonde het totaal onvermogen van de vrije markt om in het overleven van mensen te voorzien.

Door Ryan Booker, Socialist Alternative (ISA in de VS)

In februari 2021, toen een historische winterstorm een groot deel van de Verenigde Staten trof en de temperaturen ver onder het vriespunt daalden, begonnen er black-outs te ontstaan in het elektriciteitsnet van Texas. Op het hoogtepunt zaten meer dan vier miljoen mensen, vooral werkende gezinnen, zonder warmte en elektriciteit tijdens de koudste temperaturen in decennia. In veel delen van de staat daalde de temperatuur tot bijna -20 graden Celsius.

Het werd snel duidelijk dat de prognoses van de elektriciteitsnetbeheerder van de staat, de Electric Reliability Council of Texas (ERCOT), dat de stroomonderbrekingen ongeveer 40 minuten zouden duren, onnauwkeurig waren. Veel werkende mensen werden geconfronteerd met dagenlange stroomonderbrekingen en watertekorten in huizen die slecht waren uitgerust voor zulke lage temperaturen. Omdat ze elders geen onderdak konden vinden door de ijzige en besneeuwde wegen, waren sommigen gedwongen wanhopige maatregelen te nemen, zoals in auto’s slapen of persoonlijke bezittingen verbranden om warmte op te wekken. Sommigen verzamelden zich in provisorische warmtecentra, omdat de noodzaak om onder de vrieskou uit te komen zwaarder woog dan de bezorgdheid over sociale distantie tijdens de aanhoudende COVID-19 pandemie. In het huis van een lid van Socialist Alternative in Houston daalde de temperatuur binnenshuis tot 3 graden Celsius. In het huis van een ander lid in Nacogdoches daalde de temperatuur zo laag dat haar vader bevriezingsverschijnselen kreeg.

De tol voor de werkende mensen in de hele staat was wreed, met minstens 30 doden in Texas als direct gevolg van de winterstorm en tekorten aan voedsel en schoon water in de hele staat die dagen later nog steeds voortduren. Ondertussen vertrokken reactionaire politici zoals Ted Cruz naar warmere oorden zoals Cancún of gebruikten dure huisgeneratoren om zich te verwarmen.

Hoewel er technische mankementen waren op elk niveau van het Texaanse energiesysteem, van bevroren aardgasbronnen en pijpleidingen tot het feit dat ERCOT bij het voorspellen van de vraag naar elektriciteit geen rekening hield met de invloed van klimaatverandering op het weer, liggen de wortels van de ramp in de structurele tekortkomingen van het kapitalistische systeem, dat bedrijfswinsten belangrijker vindt dan het voorzien in warmte voor werkende mensen.

Het kapitalisme is zowel de drijvende kracht achter de klimaatverandering die ervoor zorgt dat catastrofale weersomstandigheden, zoals de winterstorm in Texas, steeds vaker voorkomen en steeds heviger zijn, als de oorzaak van het feit dat het er niet in slaagt de infrastructuur aan te leggen die nodig is om deze ernstige weersomstandigheden te weerstaan. De vernietiging van de natuurlijke omgeving en de rol die het kapitalisme speelt bij het aanjagen van de klimaatverandering zijn vooral duidelijk in Texas. Texas is de thuisbasis van veel van ‘s werelds grootste fossiele-brandstofbedrijven, zoals ExxonMobil, en van de zogenaamde “Energiehoofdstad van de wereld”, Houston.

Het Permbekken in West-Texas is een van de grootste olie- en gasproducerende regio’s in de Verenigde Staten. De energie-industrie oefent in Texas een enorme politieke en economische invloed uit en zorgt ervoor dat fossiele brandstoffen en andere winningsindustrieën dominant blijven, zelfs als zij wereldwijd ecologische schade aanrichten. De orkanen Harvey en Maria, die Texas en Puerto Rico respectievelijk in 2017 troffen, de catastrofale branden in Australië en aan de westkust van de VS in 2020, en nu de historische winterstorm die Texas in 2021 treft, zijn allemaal voorbeelden van natuurrampen die door het kapitalisme veel erger zijn gemaakt. Naarmate de temperatuur wereldwijd ongecontroleerd stijgt, komen branden vaker voor, stijgen de oceaantemperaturen, waardoor hevigere orkanen ontstaan, en beïnvloedt de opwarming van het Noordpoolgebied wereldwijd extreme weersomstandigheden, waaronder de winterstorm in Texas. Zelfs de oorsprong van de COVID-19 pandemie is geworteld in de meedogenloze aantasting van natuurlijke habitats door het kapitalisme.

Kapitalisme kan niet plannen, niet voorbereiden

De onstuitbare drang naar accumulatie van het kapitalisme veroorzaakt extreme weersomstandigheden, maar ondermijnt ook cruciale infrastructuur, waardoor deze vatbaarder wordt voor het soort kritieke storingen die zich in Texas voordeden. Terwijl de temperaturen daalden en de vraag naar elektriciteit toenam, begonnen elektriciteitsgeneratoren die het Texaanse elektriciteitsnet van stroom voorzagen het te laten afweten als gevolg van winterse omstandigheden. Dit tekort aan opwekking, met pieken van ongeveer de helft van de opwekkingscapaciteit van Texas, leidde tot de dagenlange stroomonderbrekingen. Later gaf de energiemaatschappij toe slechts enkele minuten verwijderd te zijn van een ongecontroleerde blackout die het net mogelijk maandenlang zou hebben verwoest.

Hoewel de Republikeinen van Texas haastig de schuld afschoven op hernieuwbare energiebronnen, en het klopt dat sommige windturbines zijn dichtgevroren, was het overgrote deel van de verloren capaciteit te wijten aan het falen van kolen-, kern- en aardgascentrales, die in de winter het leeuwendeel van de Texaanse elektriciteit leveren. Deze storingen waren het gevolg van de gedereguleerde, gedecentraliseerde en geprivatiseerde energie-infrastructuur in Texas. Het Texaanse elektriciteitsnet is grotendeels afgesneden van de netten in de omliggende staten om federale regelgeving te omzeilen.

In 2011 veroorzaakte een winterstorm roterende black-outs in Texas. In een federaal rapport dat naar aanleiding van dat debacle werd opgesteld, werden tal van aanbevelingen gedaan om de energie-infrastructuur van Texas te verbeteren en aan te passen aan de weersomstandigheden, maar in het gedereguleerde systeem van Texas werd het aan de particuliere energiebedrijven overgelaten om vrijwillig de cruciale veranderingen door te voeren. Velen deden dat niet, omdat ze niet bereid waren hun winst te gebruiken om te investeren in reservecapaciteit of veerkrachtigere apparatuur. Toen de opwekking in Texas uitviel, konden de netbeheerders geen elektriciteit importeren uit de omliggende staten omdat het Texaanse net zo geïsoleerd was.

Kapitalisme veroorzaakt ongelijkheid en crisis

In het kapitalisme is het doel van energie- en nutsbedrijven niet om energie en nutsvoorzieningen te leveren, maar om winst te maken. Veel van de aanbevelingen die in 2011 werden gedaan, werden ook al in 1989 gedaan, na een andere winterstorm, en werden evenmin uitgevoerd omdat energiebedrijven winst belangrijker vonden dan het leveren van betrouwbare energie. Ed Hirs, een Energy Fellow aan de Universiteit van Houston, vertelde aan de Houston Chronicle dat het Texaanse elektriciteitsnet “voortkabbelde op onderinvestering en verwaarlozing totdat het uiteindelijk brak onder voorspelbare omstandigheden.”

Om de systemische oorzaken aan te pakken die ertoe geleid hebben dat miljoenen werkende mensen zonder warmte en water kwamen te zitten op het moment dat ze dat het meest nodig hadden, zijn oplossingen nodig die buiten het kapitalistische winstmotief liggen. Energiebedrijven met winstoogmerk hebben geen stimulans om te zorgen voor betrouwbare infrastructuur tijdens perioden van abnormale vraag naar energie, zoals het vriesweer in Texas, zelfs nu dergelijke gebeurtenissen steeds vaker voorkomen.

De infrastructuur in de Verenigde Staten is al aan het verslechteren door een gebrek aan investeringen. Het overgrote deel van de infrastructuur in de VS is decennia geleden gebouwd in de verwachting dat de weerspatronen stabieler zouden worden. Naarmate de gevolgen van de onverminderd voortdurende klimaatverandering toenemen, zullen infrastructuurstoringen zoals de stroompannes in Texas in het hele land waarschijnlijk nog vaker voorkomen. De regering-Biden heeft aangegeven dat een economisch pakket met aanzienlijke investeringen in infrastructuur een prioriteit zal zijn na het wetsontwerp inzake de bestrijding van het coronavirus. De recente ramp in Texas toont aan dat er moedige stappen moeten worden gezet op het gebied van infrastructuur. Het infrastructuurplan van Biden bevat echter geen nieuwe inkomsten en zal waarschijnlijk op hevige weerstand stuiten van Republikeinen en sommige Democraten. Duurzame, milieuvriendelijke nieuwe infrastructuur is een dringende prioriteit, en moet worden gefinancierd door nieuwe belastingen op grote bedrijven en miljardairs, die de klimaatcrisis veroorzaken.

De beelden van wolkenkrabbers in Texaanse steden die ‘s nachts oplichtten terwijl de arbeiders het zonder verwarming, licht of water moesten stellen in de vrieskou, dienden als een krachtig symbool voor de diepe ongelijkheid in de samenleving. Maar het feit dat door de stroomuitval bedrijven werden gesloten en miljoenen werknemers werkloos werden, was zelfs voor veel bedrijven een debacle. Bedrijven hebben een betrouwbare infrastructuur nodig om hun economische productie voort te zetten, net zoals werkende mensen die nodig hebben voor warmte, water en andere levensbehoeften. Het feit dat het kapitalisme, na decennia van neoliberale deregulering en privatisering, niet in staat is die betrouwbare infrastructuur te bieden, is een manifestatie van de mate waarin het is opgehouden de productiekrachten van de samenleving te ontwikkelen en in plaats daarvan een rem op hen is geworden.

Een socialistisch antwoord op de crisis

Om aan de behoeften van de werkende mensen te voldoen, moeten we de energiebedrijven democratisch publiek eigendom maken en ze besturen volgens rationele planning ten bate van de samenleving. ERCOT moet democratisch publiek eigendom worden en geïntegreerd worden met energiebedrijven en nutsbedrijven in publiek bezit. Dit zou de werkenden en de gemeenschap in staat stellen cruciale beslissingen te nemen, zoals de vraag of apparatuur winterklaar moet worden gemaakt en hoe de stroom moet worden gedistribueerd, in plaats van dit over te laten aan de grillen van onberekenbare bedrijven in een marktsysteem.

Deze veranderingen moeten deel uitmaken van een Green New Deal om de crisis van de klimaatverandering snel aan te pakken; de markt heeft herhaaldelijk laten zien niet in staat te zijn de noodzakelijke veranderingen door te voeren. Er is gecentraliseerde planning nodig, democratische controle door de werkenden en de gemeenschap, en een Green New Deal jobprogramma om snel over te schakelen op betrouwbare alternatieve energie en een modern elektriciteitsnet, de infrastructuur te moderniseren en te beschermen tegen extreme hitte en kou, nieuwe, energie-efficiënte betaalbare woningen te bouwen, en het openbaar vervoer uit te breiden. Om deze vitale programma’s te bekostigen, moeten we belasting heffen op de bedrijven en miljardairs die de problemen in de eerste plaats hebben veroorzaakt.

Zowel de Republikeinse als de Democratische partij zijn schatplichtig aan de belangen van de grote bedrijven die verantwoordelijk zijn voor de klimaatverandering en onze falende infrastructuur. Vergelijkbare deregulering van de energie-industrie in Texas heeft plaatsgevonden onder Democratische regeringen in Californië, en heeft direct bijgedragen aan verwoestende branden in die staat door de nalatigheid van private nutsbedrijven zoals Pacific Gas and Electric.

Om een Green New Deal af te dwingen en infrastructuur te bouwen die werkt voor werkende mensen, moeten we voortbouwen op de jongerenklimaatbeweging die de afgelopen jaren miljoenen mensen over de hele wereld bij de milieustrijd heeft betrokken. Vakbonden hebben een sleutelrol te spelen in het stimuleren hiervan en zouden zich onmiddellijk moeten aansluiten bij de oproep voor een groen jobprogramma, inclusief een oproep voor de omscholing van werknemers in vervuilende industrieën naar gegarandeerde banen in hernieuwbare energie.

We kunnen jonge klimaatactivisten en werkenden in de energiesector verenigen als we ingaan tegen de belangen van big business en opkomen voor een nieuwe partij die vecht voor de werkende mensen. Een onafhankelijke partij van de arbeidersklasse zou concrete overwinningen kunnen behalen, zoals de Amazon Tax die gebruikt kan worden om Green New Deal projecten te financieren. Een Amazon Tax op de grote bedrijven werd in Seattle afgedwongen door onder meer socialistisch raadslid Kshama Sawant en Socialist Alternative. Uiteindelijk moeten we het rotte kapitalistische systeem helemaal afbreken en een samenleving opbouwen die op een democratische en duurzame basis wordt bestuurd, een socialistische samenleving.

Wij zeggen:

• Ted Cruz en de door big business gesteunde politici die verantwoordelijk zijn voor deze crisis, zoals gouverneur Greg Abbott, moeten aftreden!
• Arresteer en klaag de miljardair energiebaronnen aan!
• Gemeenschapscontrole over ERCOT! Dien de menselijke behoeften, niet de hebzucht van de miljardairs!
• #TaxTheRich voor de wederopbouw van door water beschadigde huizen en nieuwe, energie-efficiënte betaalbare woningen! Annulering van alle energierekeningen!
• Neem de energiebedrijven in democratisch publiek bezit!
• Een #GreenNewDeal om snel over te schakelen op 100% hernieuwbare energie, miljoenen groene banen te creëren, en duurzame, milieuvriendelijke openbare infrastructuur te bouwen, betaald uit belastingen op grote bedrijven en miljardairs!
• Een einde aan het kapitalistische systeem – voor een socialistische samenleving gerund op een democratische en duurzame basis!

Door Conor Tormey (Socialist Party – ISA in Ierland)

GameStop heeft de afgelopen jaren enorme verliezen geleden door de opkomst van de digitale games en de achteruitgang van detailhandel in de winkelstraten. Het was bijna onvermijdelijk dat GameStop in de komende jaren zou sluiten, of aanzienlijk zou inkrimpen zoals HMV heeft gedaan. Vorig jaar sloot GameStop 400 winkels, het jaar daarvoor 600.

De hoop van het bedrijf veranderde echter in september vorig jaar toen Ryan Cohen, de oprichter van een online retailer van dierenvoeding, 76 miljoen dollar investeerde, wat het aandeel voor het eerst sinds maart 2019 weer naar dubbele cijfers bracht.

Wat is “short-selling?”

Desondanks deed GameStop het nog steeds niet geweldig en een in New York gevestigde investeringsmaatschappij genaamd Melvin Capital zag dit in en probeerde wat een “short sell” wordt genoemd. Short gaan of short verkopen is wanneer een belegger aandelen leent van een makelaar en ze onmiddellijk verkoopt, in de hoop dat de prijs zal dalen zodat ze die aandelen weer kunnen opkopen tegen de lagere prijs alvorens terug te keren naar de makelaar en het verschil in te pikken. Hoe meer de prijs daalt, hoe winstgevender voor de short-sellers.

Dit kan echter riskant zijn, want als de prijs stijgt, moeten de short sellers aandelen tegen een hogere prijs kopen alvorens naar de makelaar terug te keren. En dat is wat er in dit geval is gebeurd. Een subreddit (van 4,4 miljoen gebruikers) genaamd ‘WallStreetBets’ realiseerde zich wat Melvin Capital aan het doen was en moedigde andere kleine beleggers aan om geld op GameStop te zetten, waardoor de prijs van het aandeel steeg. Toen Mevin Capital zich realiseerde wat er aan de hand was, werd het gedwongen zijn short-selling te beëindigen en de aandelen terug te kopen. Het verloor daarbij  miljarden en bovendien werd de aandelenprijs van GameStop verder opgedreven.

Vorig jaar rond deze tijd stond GameStop op $3,21 per aandeel. Op woensdag, op zijn hoogste punt, schoot het omhoog tot $491 per aandeel. De ‘kleine man’, zoals nieuwszenders de handelaars hebben genoemd, was een hedgefonds op Wall Street te slim af.

Een gemanipuleerd systeem

De elites zagen dit in en lieten hun corrupte magie zien. Robinhood, een van de grootste en nieuwste handelssites, blokkeerde mensen om aandelen in GameStop te kopen – en redde zo Melvin Capital en vele andere bedrijven van nog grotere verliezen. Dit, samen met de ongekende bailouts in het afgelopen jaar, toont opnieuw aan dat kapitalisme een gemanipuleerd systeem is, waar de regels worden geschreven in het belang van de miljardairs ten koste van de meerderheid van de samenleving, met inbegrip van kleine beleggers. Het is duidelijk dat kapitalisme niet echt een “vrije markt” is voor iedereen, het is een vrije markt voor elites.

Uiteindelijk toont dit fiasco aan dat de handel op de beurzen niets meer is dan veredeld gokken, maar dat het de grote spelers zijn die het casino bezitten. Het toont de ware parasitaire aard van het kapitalisme. Dit is het systeem van de miljardairs, die de rijkdom die werkende mensen creëren, afpakken en oppotten, in plaats van het te investeren waar het nodig is – om te zorgen voor jobs, huisvesting, gezondheidszorg, of de overgang naar een koolstofvrije economie.

Elke dag worden miljarden dollars verhandeld in financiële activa, en obscene rijkdom wordt vergaard door de grote bedrijven en superrijke elite in de VS. Dit gebeurt op een moment dat het Congres debatteert over het al dan niet geven van 2.000 dollar Covid-steun de werkenden in de VS die moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen! Kapitalisme is de grootste zwendel van allemaal en fiasco’s zoals die met GameStop, helpen alleen maar om het systeem te ontmaskeren voor wat het is.

Artikel door Geert Cool – ISA in België  

Boeren trekken naar Delhi

Onder de slogan ‘Dilli Challo’ (‘naar Delhi’) trokken duizenden boeren naar de Indische hoofdstad om te protesteren tegen regeringsmaatregelen die de landbouw hard treffen.

In september voerde de regering drie wetten in om de landbouw te liberaliseren. Voortaan is het mogelijk om buiten het door de regering gecontroleerde ‘mandi systeem’ te produceren. Voorheen brachten alle boeren hun producten op de vaste markt in hun regio, waar er prijsakkoorden van toepassing waren met voor heel wat producten minimumprijzen. De overheid controleerde de prijzen en de productie. De nieuwe wetten zetten de deur open voor grote bedrijven en dreigen de weinige inkomsten van de boeren verder onder druk te zetten. “We zullen onze grond en ons inkomen verliezen als grote bedrijven de prijzen bepalen,” merken ze op. Het gemiddelde jaarinkomen van boerenfamilies in meer dan de helft van de Indische staten bedroeg slechts 20.000 Rupees (225 euro) in 2016. Eens de markt geliberaliseerd is, zal de vaste minimumprijs (“Minimum Support Price”, MSP) ongetwijfeld verdwijnen. De regering ontkent dat dit het plan is, maar daar wordt weinig geloof aan gehecht.

Het boerenprotest vindt plaats in het noorden van India, waaronder in staten waar de BJP sterk staat. Bij de nationale verkiezingen van 2019 haalde de BJP 58% in Haryana en Rajasthan. In Punjab is dat minder door het historisch wantrouwen van de Sikh-bevolking tegenover de hindoe-nationalisten. De door Congress geleide deelstaatregeringen van Rajasthan en Punjab steunen het protest, vooral vanuit politieke berekeningen en niet op basis van een alternatief op de vrijemarktpolitiek van de BJP. In Haryana staat de alliantie tussen BJP en de lokale partij JPP onder spanning. Ook elders is er grote druk op alliantiepartners van de BJP. Zelfs indien dit vooral op niveau van de staten is, ondermijnt het de  positie van de BJP in de centrale regering.  Het platteland was essentieel voor de uitbreiding van de kiesbasis voor de BJP bij de eerste overwinning in 2014. Deze protestbeweging vormt de grootste uitdaging voor de regering-Modi onder de boeren sinds zes jaar. Het toont dat het tij begint te keren.

Het protest is bijzonder goed voorbereid: de boeren kunnen de actie in Delhi naar eigen zeggen maanden volhouden. Het protest werd beantwoord met traangas en het waterkanon, maar dat houdt de boeren niet tegen. Er zijn kampen opgezet aan toegangswegen naar Delhi met eigen bevoorradingsketens. Daarnaast zijn er lokale acties van boeren in verschillende steden, met een bereidheid om ook naar Delhi te trekken. De krant The Hindu bracht verslag uit van zo’n actie in Badbad (Punjab). De lokale boerenleider Parvinder Singh Makkan wees onder meer op het belang van de vrouwencomités die dagelijks eten voorzien voor honderden activisten. “We doen dagelijks aankondigingen via een luidspreker in het dorp over wat nodig is inzake voedsel, gebaseerd op het aantal mensen op de protestactie. Er was nooit een dag tekort aan voedsel of iets anders. De betrokkenheid van vrouwen was essentieel in het versterken van dit protest.”

Eén van de vrouwen in Badbar geeft uitdrukking aan het algemeen gevoel: “Ik heb het vertrouwen in de regering verloren. Ze hebben een mes in onze rug geplant met die nieuwe wetten die niet in ons belang zijn. Ik zal strijden, zelfs al kost het mijn leven. Delhi zal naar ons moeten luisteren, we zullen hen doen luisteren.”

De acties werden wekenlang voorbereid tot in de kleinste dorpen en zijn zo georganiseerd dat ze lange tijd kunnen duren. De arbeidersbeweging kan daaruit leren, zowel inzake voorbereiding als actiemethoden die niet beperkt zijn tot één dag. Om de boeren tot actie aan te zetten en naar Delhi te trekken, moesten ze overtuigd zijn dat het ernstig was. Het belang van een strijdplan is daar essentieel in.

Daarnaast blijft de vraag hoe de Indische boeren kunnen gered worden. Het stoppen van de liberalisering van de landbouw is natuurlijk de eerste eis. Maar wat erna? Ook voor deze nieuwe wetten zaten de boeren tot over hun oren in de schulden en groeide de afhankelijkheid van grote bedrijven met een economische ontwikkeling die grotendeels aan het platteland voorbijging. De fragiele positie van de landbouw wordt bovendien verder bedreigd door de gevolgen van klimaatverandering.

Een kwijtschelding van de schulden zou een nuttige stap zijn, maar betekent onder het kapitalisme slechts het heropstarten van de schuldenopbouw. Om de wurggreep van de banken te stoppen, moeten deze onteigend worden en in handen van de gemeenschap komen, niet om als overheidsbanken de neoliberale logica te volgen, maar om onder controle van de werkenden en boeren te vertrekken van de noden van de meerderheid van de bevolking. Zo wordt controle van de boeren op kredietbanken voor de landbouw mogelijk.

Daarnaast moeten grote bedrijven in de sector genationaliseerd worden zodat het volledige voedingsproces de belangen van de boeren en de consumenten dient. Doorheen het boerenprotest wordt de mogelijkheid tot samenwerking aangetoond, dit kan een aanzet vormen voor boerencomités en zelfs vrijwillige coöperatieven die het leven en het werk van de boerenfamilies gemakkelijker maken. Deze eisen veronderstellen systeemverandering.

Zoals Trotski opmerkte in ‘Waarheen gaat Frankrijk’: “Geen van deze maatregelen is haalbaar onder de heerschappij van de burgerij. Een magere liefdadigheid zal de boer niet redden, hij heeft geen baat bij palliatieve zorg. Hij heeft moedige revolutionaire maatregelen nodig. De boer zal ze begrijpen, goedkeuren en steunen, als de arbeider hem een serieus voorstel doet om gezamenlijk om de macht te strijden.”

Algemene staking toont kracht arbeidersklasse

Voor de tweede keer dit jaar was er een sterke algemene staking in India. In januari namen 250 miljoen werkenden deel aan de eerste staking. Ondanks Covid-19 en ondanks repressie werd dat aantal op 26 november opnieuw behaald. De vakbonden verbonden hun staking uitdrukkelijk aan het boerenprotest, net zoals dit in januari gelinkt werd aan het massaprotest tegen de burgerschapswetten van de BJP-regering die discriminatie van vooral moslims moesten institutionaliseren. Het is duidelijk dat andere protestbewegingen de dynamiek van de vakbondsacties versterken en tegelijk ook een meer uitgesproken politiek karakter geven. Het volstaat niet om te onderhandelingen over het verzachten van neoliberale hervormingen van de arbeidsmarkt, er is strijd tegen het volledige systeem nodig en dat veronderstelt ook een politiek programma.

De directe aanleiding voor de staking zijn de geplande veranderingen in de organisatie van de arbeidsmarkt waarbij de bescherming van de werkenden wordt afgebouwd en waarbij nieuwe privatiseringen worden gepland. Tegen de achtergrond van economische onzekerheid is de dreiging van wat die ‘hervormingen’ betekenen des te concreter. Covid-19 en de economische krimp zorgen voor een humanitaire ramp met een explosie van werkloosheid, armoede en honger. De migrantenarbeiders die tijdens de lockdown eerder dit jaar in hongerkaravanen naar hun thuisstaten trokken, waren een zichtbare uitdrukking van die oprukkende ellende.

De wetten om de landbouw en de arbeidsmarkt te liberaliseren, zijn uiteraard met elkaar verbonden. Het is onderdeel van het BJP-beleid dat enkel de superrijken ten goede komt. Dat neoliberale beleid wordt met een hindoenationalistische saus overgoten om verdeeldheid te zaaien en de aandacht af te leiden. Eengemaakt protest is essentieel, ook om de nationalistische campagne te doorprikken.

De algemene staking van 26 november werd ondersteund door de vakbonden verbonden met de Communistische Partijen en die gelieerd aan Congress. De staking bevestigde de groeiende kracht van het arbeidersprotest: in januari 2019 waren er 180 miljoen stakers, in januari dit jaar 250 miljoen en nu, ondanks Covid-19, opnieuw 250 miljoen.

Tegelijk staat de BJP op het politieke terrein onder druk. Bij recente verkiezingen in Bihar verloor de BJP in percentage en kon de NDA-alliantie rond de BJP slechts nipt de controle over de deelstaat behouden. Opmerkelijk bij deze verkiezingen was ook de vooruitgang van de communistische partijen van 3 naar 16 zetels.

De vraag blijft echter welk programma links naar voren brengt als antwoord op de brede ongerustheid rond werkloosheid en economische ontwikkeling. Zullen de Communistische Partijen blijven rekenen op alliantiepartners zoals Congress, de partij die het neoliberale ‘hervormingsproces’ begin jaren 1990 op gang trok? Of gaan ze voor een offensieve benadering van verdere mobilisatie op alle terreinen: politiek, syndicaal, landbouwers om systeemverandering te populariseren en er een krachtsverhouding rond op te bouwen?

Strijdplan voor socialistische verandering nodig

Dat het mogelijk is om Modi in de verdrukking te duwen, maakt het massaprotest van de afgelopen weken duidelijk. De extreemrechtse hindoenationalisten zullen er echter alles aan doen om terug aan zet te komen. Dit omvat een gevaar op nog meer spanningen en verdeeldheid op basis van religie, kaste of rond de nationale kwestie. De arbeidersbeweging, de boerenbeweging en de linkerzijde moeten zich daarop voorbereiden.

Socialisten verdedigen de noodzaak van een strijdplan om het protest niet te beperken tot eenmalige gebeurtenissen. De boerenbeweging toont de kracht van een goed voorbereide protestgolf over langere termijn. Waarop wachten de vakbondsleiders om een even ambitieus en gedurfd actieplan op te stellen om de boerenstrijd te vervoegen? Een plan dat duidelijk maakt dat de strijd wordt opgevoerd tot geluisterd wordt. Om te beginnen zouden de vakbonden actief moeten deelnemen aan de oproep van de boeren voor een ‘bharat bandh’ (algemene staking) op 8 december. Ze moeten dit niet alleen in woorden doen, maar ook in daden als eerste stap richting samenwerking en eengemaakte mobilisatie van werkenden en boeren.

Het ongenoegen onder brede lagen van de bevolking is groot, maar voor een langdurige mobilisatie zal een alternatief op het gevoerde beleid nodig zijn. De neoliberale hervormingen afwijzen, is slechts een goed en noodzakelijk startpunt. In een periode van wereldwijde economische neergang en toenemende spanningen in het kader van de nieuwe koude oorlog, wordt steeds duidelijker dat het kapitalisme voor de Indische massa’s ellende en honger betekent. Er is nood aan een socialistische maatschappijverandering. Revolutionaire activisten moeten zich organiseren om de basis te leggen voor die socialistische verandering die zo broodnodig is op het Indische subcontinent!

In de internationale media hoorden we dat de aanval op het recht op abortus werd ingetrokken. Klopt dit?

“De internationale media lieten zich een beetje misleiden… Op 22 oktober heeft het Poolse Constitutionele Hof zich uitgesproken voor een beperking van de toegang tot abortus. Het parlement moet nu de bestaande wet wijzigen. De kwestie werd echter niet op de agenda van de parlementaire vergadering van de volgende woensdag geplaatst, wat in de internationale media werd geïnterpreteerd als een intrekking van het wetsvoorstel.”

“De conservatieven staan onder druk van de massabeweging, dat is zeker. Ze hopen dat het protest uitdooft waarna het terug op de parlementaire agenda komt. Aan woede tegen de regering en vastberadenheid om te strijden voor het recht op abortus ontbreekt het zeker niet. Er is echter ook nood aan een leiding die in staat is om ordewoorden te geven om het potentieel van de actiebereidheid ten volle te benutten.”

“OSK (Ogólnopolski Strajk Kobiet, Poolse Vrouwenstaking) is de feitelijke leider van de beweging. Net als in 2018 diende OSK een burgerwet voor abortusrecht in. Twee jaar geleden werd die gewoon verworpen zonder dat er zelfs een parlementair debat aan gewijd werd. Ondanks het succes van de “vrouwenstakingsdag” en de enorme betoging die op 30 oktober in Warschau plaatsvond, roept de OSK niet langer op tot grote mobilisaties, maar tot het blokkeren van wegen door met grote groepen over zebrapaden over te steken gedurende een lange tijd of tot autobetogingen. Die oproepen zijn verbonden aan de gezondheidscrisis. Bij het begin van de beweging zagen we nochtans dat repressie onder het mom van Covid niet volstond om de vastberadenheid van de massa te stoppen.”

Hoe verklaar je de omvang van deze beweging?

“De beperking van het recht op abortus heeft dramatische gevolgen voor veel vrouwen. Er zijn schandalige gevallen bekend over vrouwen die gedwongen worden om kinderen te baren die sterven of die zelf zware medische gevolgen ondergaan omdat hun zwangerschap niet mocht afgebroken worden.”

“Het verbod op abortus is een gigantische belediging: vrouwen krijgen te horen dat ze niet in staat zijn om voor zichzelf te beslissen en ook dat ze minder belangrijk zijn dan een embryo. Artsen hebben het recht om te weigeren een abortus uit te voeren, zelfs als het legaal zou zijn, ze kunnen je zelfs anticonceptie weigeren! In het anti-abortuskamp hoor je verschrikkelijke uitspraken, zoals dat ‘in tegenstelling tot abortus, pedofilie nog nooit iemand heeft gedood’. Dit soort uitspraken wakkert de woede verder aan en duwt wie nog geen uitgesproken mening had naar het pro-keuzekamp.”

“In 2016 heeft de PiS (de conservatieve partij die aan de macht is) al geprobeerd een totaal verbod op abortus uit te vaardigen. Toen moest het dit voorstel intrekken na massaal protest. Een hele laag jonge vrouwen kwam voor het eerst in actie, en sommigen zijn sindsdien gemobiliseerd voor vrouwen- en LGBTQI+-rechten. Deze ervaring speelt een rol in de huidige mobilisatie en ook in het vertrouwen dat het mogelijk is om de overheid tot toegevingen te dwingen.”

“In 2016 werd de beweging afgeremd door haar liberale leiding en werd het protest niet doorgezet om af te dwingen wat nodig was: vrije toegang tot abortus. Nu verwierpen de betogers het ‘compromis’ (met name het recht op abortus in de drie gevallen waarin de Poolse wet voorziet) en eisten zij het recht om over hun lichaam te beschikken.”

“Sinds 2016 wachten de conservatieven op het juiste moment om de aanval terug in te zetten. Er kwamen ondertussen andere aanvallen, zoals het ontoegankelijk maken van de morning-afterpil zonder voorschrift. Dit jaar dachten ze een quasi volledig verbod op abortus erdoor te krijgen door een wetsvoorstel om het verder te beperken. De regering onderschatte de woede, niet alleen over de kwestie van reproductieve rechten maar ook over het wanbeheer van de pandemie.”

In hoeverre zijn de overheid en de kerk in diskrediet gebracht in de samenleving?

“De kerk heeft veel terrein verloren. Er is net een nieuw schandaal uitgebroken: kardinaal Dziwisz, een eminent lid van de katholieke kerk in Polen en voormalig rechterhand van paus Johannes Paulus II (die in Polen nog steeds een icoon is), was betrokken bij een doofpotoperatie rond seksueel misbruik van kinderen in Mexico. Volgens een recente opiniepeiling heeft slechts 35% van de Polen een positieve mening over de kerk. De mensen keren zich steeds meer tegen deze geprivilegieerde en corrupte instelling. Ze willen geen religieuze inmenging meer in de politiek en het onderwijs.”

“Bij het begin van haar ambtstermijn beschikte de regering nog over heel wat krediet op basis van enkele sociale maatregelen. Maar de regering verloor in de loop der jaren de steun van de werkende klasse, onder meer door omdat ze niets deed tegen de sluiting van mijnen of grote fabrieken zoals in de staalsector in Krakau. Het antwoord van de regering op de economische crisis die door Covid verdiept wordt, was een hervorming van de arbeidswet op maat van de bazen. Dat gebeurde op een ogenblik dat veel Polen hun job verloren. De gezondheidssituatie is bovendien dramatisch met op het hoogtepunt van de piek tot 20.000 nieuwe besmettingen per dag.”

“Aan het begin van de beweging trok de PiS de kaart van de (dreiging met) repressie. Kaczynski, de sterke man van PiS, hield een televisietoespraak waarin hij herinnerde aan de afkondiging van de staat van beleg door generaal Jaruzelski in 1981. Desondanks gingen de mensen massaal de straat op. De PiS werd dus verzwakt en belachelijk gemaakt. De regeringspartij moet zich nu baseren op een beperktere basis van de meest conservatieve, zelfs fascistische, elementen in de samenleving. Om die basis aan zich te binden, heeft de PiS het wetsvoorstel rond abortus nodig. De regering zit in een impasse.”

Hoe kan de beweging omgaan met de wanhopige situatie waarin de regering zich bevindt?

“Om de regering een beslissende slag toe te brengen is een algemene staking nodig: de mogelijkheid om de economie te blokkeren is voor het establishment een angstaanjagend wapen. Als we de strijd als arbeidersklasse aangaan, laten we zien wie de economie en de maatschappij echt doet draaien.

“Veel werkenden wachten gewoon op een ordewoord van hun vakbondsleiding om in staking te gaan rond de kwestie van abortus. Maar de vakbondsleiding weigert. De druk van de bevolking kan daar verandering in brengen. Leden van Alternatywa Socjalistyczna proberen die druk op te bouwen op hun werkplekken en in hun vakbonden. Binnen de beweging stellen wij een oriëntatie op de arbeidersklasse voor, met name door de kwestie van de reproductieve rechten te koppelen aan de kwesties van de verdediging van openbare diensten en jobs.”

“De beweging heeft vertegenwoordigers nodig die uit de beweging komen en een weg naar een overwinning verdedigen. OSK vult het vacuüm inzake leiding in, maar zonder aangepaste ordewoorden, en nu keert het zich af van actie op straat. De autoriteit van OSK kreeg een deuk toen het besliste om een adviescomité te vormen met gevestigde politici die niets met de beweging te maken hebben. De OSK-leiding zegt naar de beweging te luisteren en vraagt iedereen om suggesties en eisen door te sturen. De betogers hebben geen nood aan de mogelijkheid om suggesties te doen, ze moeten zelf hun eigen beweging controleren en de beslissingen op democratische wijze nemen. Alternatywa Socjalistyczna en ROSA Polska roepen op tot de oprichting van democratische stakingscomités op lokaal vlak om de strijd te organiseren, te beslissen over de eisen, en lokale en nationale verantwoordelijken te kiezen. Deze vertegenwoordigers zouden worden gekozen op basis van hun ervaring, nadat ze hun waarde in de beweging hebben bewezen, en zouden worden afgezet als ze niet meer voldoen aan de verwachtingen van degenen die hen hebben gekozen.”

“Als de PiS-regering valt, zou de plaats ingenomen kunnen worden door gevestigde politici die gebruik maken van de situatie om hun positie te versterken. Mogelijk zullen ze een deel van de eisen van de beweging inwilligen om hun machtsgreep mogelijk te maken. De gevestigde politici gaan echter niet in tegen het kapitalisme, waardoor het gebrek aan middelen voor ziekenhuizen en openbare kinderopvang, naast de lage levensstandaard of het gebrek aan seksuele voorlichting gewoon blijven bestaan en obstakels blijven vormen voor een echte vrije keuze. Bovendien zullen deze politici zich niet snel verzetten tegen de Kerk, die nog steeds een deel van het electoraat, maar ook een zekere economische macht vertegenwoordigt.”

“Daarom pleiten wij voor een alternatief op de PiS-regering door een bewind dat voortkomt uit de beweging en de werkende klasse vertegenwoordigt. Dit kan met een programma van volledig vrije reproductieve rechten, een massaal programma van publieke investeringen in openbare ziekenhuizen, kinderopvang en onderwijs, inlossing van de eisen van de leerkrachten en de nationalisatie van de sleutelsectoren van de economie onder democratische controle en beheer van de bevolking om dit programma te financieren en om te voorkomen dat er jobs verdwijnen en dat de arbeidsvoorwaarden slechter worden onder het mom van Covid. We hebben kortom een socialistisch programma nodig dat een einde maakt aan het kapitalistisch systeem, dat vrouwen verhindert ten volle te genieten van hun recht om zelf te beslissen over hun lichaam en om gebruik te maken van alle beschikbare kennis en wetenschap daarbij.”

Terwijl Premier Rutte 3,4 miljard uitdeelt aan de KLM om het gunstige vestigingsklimaat voor belastingontwijkende Multinationals in stand te houden, worden NS werknemers opgezadeld met een bezuinigingsoperatie van 1,3 miljard.

“Never waste a good crisis” lijkt de directie van de NS te denken want : Er moest juist in openbaar vervoer op klimaat,- en mensvriendelijke manier worden geïnvesteerd! Daar was iedereen het voor én tijdens het hoogtepunt van de corona-crisis over eens. Die noodzaak is alleen maar toegenomen. Dat blijkt uit onderzoek en de realiteit van vele jaren marktwerking in de publieke taken en diensten.

Ondanks alle beloften en afspraken rond klimaat, inkomen en gezondheid gaan we nu toch weer het tegenovergestelde doen? Op basis van een paar aannames over teruglopende reizigersaantallen? Waarom moeten de werknemers opdraaien voor het ondernemersrisico? Waarom zegt de nieuwe CEO van de NS, Marjan Rintel, dan niet net als Pier Eringa en Pedro Peters en zoals in Engeland: ‘Als we moeten, kom op dan met je centen, anders rijden we niet’; als ze zo graag ‘ondernemer’ wil zijn? Omdat er willens en wetens verkeerde politieke ideologie wordt doorgevoerd. Niet in het maatschappelijk belang. Dat ligt bij een gerenationaliseerd O.V. uit algemene middelen betaald en democratisch gecontroleerd en bestuurd.

Daarom moeten de plannen van tafel. Het nieuwe normaal mag geen verhoogde uitbuiting worden, maar moet welzijn en de samenleving centraal stellen. Weg met de prietpraat over beleving. We hebben van doen met een complexe logistieke operatie waarbij bereikbaarheid, volksgezondheid en klimaat doorslaggevend moeten zijn. Dat is politiek. En moet daar bevochten worden. Liefst met de Directie. De  eisen van de vakbond blijven staan. Want die zijn noodzakelijk en gerechtvaardigd. We hebben ambitieuze en inventieve stappen vooruit én investeringen nodig. En daar hoort ook een inhaalslag bij. Weg met de krimp!

Verschillende regimes maken misbruik van de coronacrisis en de lockdown om rechten van werkenden, vrouwen en LGBTQ+-mensen aan te vallen. Zo ook de regering van Polen. Deze reactionaire regering probeerde eerder al, in 2016, het recht op abortus nog verder in te perken. Dat werd toen tegengehouden door een massale beweging van vrouwen. Nu proberen ze het opnieuw, in de hoop dat de lockdown verzet zal tegenhouden. Ook de rechten van LGBTQ-mensen liggen onder vuur.

Sinds 1993 is abortus in Polen alleen nog legaal in geval van verkrachting, gevaar voor de gezondheid of het leven van de zwangere vrouw, en misvorming of ongeneeslijke ziekte van de foetus. Het wetsontwerp dat op 15 april dit jaar werd besproken, maar dat werd doorverwezen naar een commissie, is bedoeld om het bestaande recht verder te beperken door de mogelijkheid van abortus in dit laatste geval af te schaffen. Daarna kwam er een nieuwe aanval op het abortusrecht, doordat artsen die zelf geen abortus willen uitvoeren vanwege gewetensgronden vrouwen niet meer naar een collega hoeven door te verwijzen (zie ook het aparte artikel hierover op deze website).

Het was niet de eerste keer dat er in het Poolse parlement voorstellen worden besproken om de reproductieve rechten verder te beperken. In 2016 waren er plannen om het recht op abortus te beperken tot het geval dat het leven van de zwangere vrouw in gevaar is, en om gevangenisstraffen tot 5 jaar in te voeren voor vrouwen die hun toevlucht nemen tot clandestiene abortus. Dit werd toen tegengehouden doordat vrouwen in verzet kwamen, met als hoogtepunt een massale vrouwenstaking.

Op 15 april was nog een ander wetsontwerp in behandeling: “Voor de bescherming van kinderen en jongeren tegen seksuele verdorvenheid en demoralisatie.” . Het is een “burgerwet” voor het verbod op seksuele voorlichting. Achter de petitie die bij het parlement is ingediend, zit een afschuwelijke homofobe campagne die seksuele voorlichting, seksueel kindermisbruik en LGBTQI+ personen op hetzelfde niveau plaatst. Dit in de context van de toenemende homofobie, waarbij een kwart van het Poolse grondgebied door haar gekozen vertegenwoordigers tot “LGBT-ideologievrije zone” is uitgeroepen.

De PiS-regering (Recht en Rechtvaardigheid) werd verkozen met een reactionair beleid dat de meer conservatieve katholieke laag aanspreekt, maar vooral vanwege sociale beloften zoals de invoering van kindertoeslag (110 euro per maand per kind), een aanzienlijke verbetering voor veel gezinnen. Maar ondanks hun pro-gezinsretoriek is er een tekort aan openbare crèches en kleuterscholen, en nu is de coronaviruscrisis het voorwendsel om een “anticrisiswet” aan te nemen die de arbeidstijd verlengt, de tijd die werknemers met hun gezin kunnen doorbrengen verkort en de kinderopvangproblemen verergert.

Alternatywa Socjalistyczna (ISA in Polen) heeft campagne Rosa in Polen gelanceerd om te vechten voor een werkelijke keuze: het recht op inclusieve seksuele voorlichting, anticonceptie en abortus. Maar ook het recht op voldoende financiële steun, kinderopvang en voldoende vrije tijd zodat armoede of werkdruk geen reden hoeft te zijn om geen kinderen te nemen. Ook vechten zij om het in 1989 met steun van de katholieke kerk opgerichte anti-arbeiders, anti-vrouwen en anti-LGTBQ+ kapitalistische systeem te vervangen door een socialistische samenleving die iedereen een fatsoenlijk leven en volledige democratische rechten biedt.

Wij steunen hen bij hun strijd, om te beginnen door deze kwesties onder de aandacht te brengen met deze online meeting met een aantal gastsprekers. Deze zal gevolgd worden door een concrete solidariteitscampagne.

Doe mee met de meeting! Deze zal via zoom gehouden worden. Daarvoor moet je zoom installeren op je computer of smartphone (www.zoom.us, het is heel eenvoudig en gratis) en vanaf 13.50 op 27 juni kan je inloggen met deze link: https://us02web.zoom.us/j/81617560841. De meeting zal om 14.00 uur beginnen en duren tot 15.00 uur. De voertaal van de meeting zal Engels zijn.

Bescherming en gezondheid op het werk en in de samenleving in het algemeen zijn bij uitstek kwesties die de arbeidersbeweging aanbelangen. Het is door harde strijd dat we sociale zekerheid, zoals ziekteverzekering, hebben afgedwongen. Werkenden kwamen eveneens op voor preventie en bescherming op het werk en in hun leefomgeving. Jongeren en werkenden betoogden de afgelopen maanden massaal voor het klimaat, dus voor de bescherming van de gezondheid van mens én planeet. Hieronder vijf voorstellen om de crisis aan te pakken.

Artikel door Geert Cool uit de extra editie van ons Belgische zusterblad ‘De Linkse Socialist’ die maandag naar de abonnees vertrekt

1. Drastisch publiek investeringsplan in zorg

Het sterftecijfer van het virus in Italië bedraagt 2,6%, maar stijgt tot 3,9% in gebieden waar de ziekenhuizen verzadigd zijn. Voldoende plaats in de ziekenhuizen is essentieel om de strijd tegen het virus te kunnen voeren.

De afgelopen jaren is het aantal ziekenhuisbedden in ons land fors gedaald. Medische vooruitgang werd aangegrepen om het aantal bedden te verminderen en om te besparen. Waar er in 1990 nog 46.472 ziekenhuisbedden voor acute opnames waren, daalde dit tot 34.962 bedden in 2019. Als medische vooruitgang leidt tot minder infrastructuur, dreigt het in zijn tegendeel om te slaan bij een pandemie.

Na jaren van besparen is er een personeelstekort. Een job in de zorgsector is hierdoor niet aantrekkelijk: de lonen zijn laag en de werkdruk is onhoudbaar. Het leidde eerder tot protest in verschillende ziekenhuizen als reactie tegen de groeiende demotivatie en de explosie van burn-outs.  Ook de patiënten lijden onder het besparingsbeleid: wachttijden nemen toe, zorg wordt duurder en ook voor medicijnen betaal je steeds meer.

Besparingen op zorg maken het moeilijker om tot preventieve geneeskunde te komen. Voorkomen is beter dan genezen, maar het vereist wel een goed uitgebouwd zorgstelsel. Dit betekent het terugdraaien van de besparingen op de sociale zekerheid én extra investeringen.

2. Bescherm werkenden die thuis zitten met een volledig loon, risicopremie voor wie moet werken

Wie werkt, moet gratis toegang hebben tot beschermende maatregelen zoals mondmaskers. Als bedrijven die mondmaskers produceren beweren dat er geen voorraad is om zo de prijzen op te drijven, moeten ze onder controle van verkozen vertegenwoordigers van de gemeenschap en het personeel van het bedrijf zelf geplaatst worden.

Er zijn niet alleen beschermingsmaatregelen nodig bij gevaar op het werk, er moet ook een compensatie zijn. Dit kan in de vorm van een risicopremie voor personeel in de zorg of bij het openbaar vervoer, waarbij er contact is met het publiek en dus met mogelijk besmette mensen. Bij sluiting van de scholen moet er de mogelijkheid van arbeidsduurvermindering zonder loonverlies zijn om de opvang van de kinderen te organiseren. Extra aanwervingen moeten dit mogelijk maken.

Wie noodgedwongen niet kan werken, in quarantaine terechtkomt of ziek is, mag niet ook nog eens geconfronteerd worden met financiële problemen. De ziekte op zich is al erg genoeg! Wie niet kan werken door de coronacrisis moet volledig vergoed worden. Het optrekken van de uitkering bij tijdelijke werkloosheid van 65% naar 70% van het loon is goed, maar volstaat niet. Het volledige loon moet betaald worden of vervangen door een uitkering die 100% van het loon bedraagt. Huishuur, hypotheken of leefkosten verdwijnen immers niet.

Als scholen dichtgaan, moeten ouders de kans krijgen om thuis op de kinderen te passen, tenzij ze in essentiële sectoren zoals de zorg of de voedseldistributie werken. Dit moet mogelijk zijn met behoud van het volledig loon. Er moet een plan worden opgemaakt van welke sectoren essentieel zijn en welke werkenden daarvoor ingezet kunnen worden. Dit moet gebeuren door democratisch georganiseerde en bestuurde comités van zorgexperts, de lokale gemeenschap en de werkenden in de betrokken sector. Een onmiddellijke ondersteuning in de zorgsector met een groot programma van extra aanwervingen is noodzakelijk. Wie in een niet-essentiële sector werkt en thuiszit, moet ook op tijdelijke basis in de zorgsector kunnen helpen.

Personeel in essentiële sectoren moet over voldoende gratis aangeboden bescherming beschikken. De controle daarover mag niet aan de politici, werkgevers of directies overgelaten worden. De werkenden zelf weten best wat nodig is.

Kleine bedrijven of zelfstandigen die door de coronacrisis in moeilijkheden komen, moeten gecompenseerd worden op basis van bewezen behoeften. Werkenden die verlies lijden als gevolg van het afgelasten van vakanties, concerten of andere activiteiten, moeten daarvoor gecompenseerd worden. Het is niet aan de werkenden om te betalen voor deze crisis.

3. Breng de farmaceutische sector en andere sleutelsectoren in publieke handen

Farmaceutische bedrijven zoeken elk afzonderlijk naar een vaccin tegen corona. De ontwikkeling van zo’n vaccin is belangrijk voor de toekomst, zelfs indien het weinig waarschijnlijk is dat er dit jaar nog een bruikbaar vaccin komt. De verschillende bedrijven werken naast elkaar omdat ze zelf dé doorbraak willen omzetten in een grote omzet en bijhorende winst. Zo gaat dat in de farmaceutische sector: het is één van de meest winstgevende sectoren ter wereld. Tussen 2000 en 2018 maakten 35 farmareuzen samen wereldwijd maar liefst 1900 miljard dollar nettowinst! De winstmarges van farmabedrijven liggen een pak boven de gemiddelde marges, zelfs hoger dan die in de technologiesector. Private laboratoria bieden coronatests aan tegen woekerprijzen in de hoop een graantje van de crisis mee te pikken.

Het is wraakroepend dat GSK, één van de grootste farmaceutische bedrijven in ons land, eerder dit jaar een herstructurering aankondigde die honderden jobs kan kosten. Op een ogenblik dat de ontwikkeling van een vaccin zo belangrijk is, moet net maximaal gebruik gemaakt worden van de aanwezige kennis. Ook dit toont dat het problematisch is om deze levensbelangrijke sector over te laten aan de winstbelangen van de grote aandeelhouders. Het maakt dat niet onze gezondheid, maar de dividenden centraal staan.

Om daar verandering in te brengen, moet de volledige sector in publieke handen komen zodat de werkenden en de gemeenschap in het algemeen op democratische wijze kunnen beslissen over hoe en wat geproduceerd wordt. Zo wordt het mogelijk om de prijzen te drukken, tekorten aan medicijnen weg te werken en de krachten te bundelen in de ontwikkeling van nieuwe vaccins.

4. Democratische transparantie en bijhorende planning

Onduidelijkheid, een terecht wantrouwen in gevestigde instellingen en sensatiezucht in commerciële media zorgen voor een zekere paniek onder de bevolking. Het gebrek aan vertrouwen leidt tot hamsteren. Het is belangrijk dat iedereen toegang heeft tot betrouwbare informatie die wetenschappelijk onderbouwd is. Dat botst met de wijze waarop de huidige media georganiseerd zijn. Bovendien zal informatie pas als betrouwbaar gezien worden als er een democratische transparantie is.

Beslissingen over noodzakelijke maatregelen moeten genomen worden door democratische structuren van werkende mensen, met vertegenwoordigers van de arbeidersbeweging en de lokale bevolking in overleg met medische deskundigen. In de bedrijven hebben de Comités Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW) een rol te spelen: de strijd tegen de verspreiding van het coronavirus is immers onderdeel van preventie en gezondheid op de werkplaats.

Maar er is meer nodig dan dat: de omvang van de coronacrisis maakt dat een planmatige aanpak noodzakelijk is. In de klimaatbeweging pleitten wij voor een rationele planning om een omslag in de productie mogelijk te maken. Dat is noodzakelijk om verspilling tegen te gaan, maar ook om een transitie naar hernieuwbare energie te realiseren. Hetzelfde geldt voor het organiseren van de productie en distributie van levensnoodzakelijke producten zoals voedsel, medicijnen, beschermingsmateriaal, … in tijden van coronacrisis.

Het just-in-time principe dat onder het kapitalisme gehanteerd wordt om te besparen op stocks maakt de bevoorradingsketen kwetsbaar. Het doorwegen van de commerciële en economische belangen maakt dat gezondheid pas op de tweede plaats komt. Pieter Timmermans van werkgeversorganisatie VBO merkte in La Libre (13 maart) op: “In mijn ogen is het essentiële veilig gesteld: het behoud van het productieapparaat en vooral diegenen die in de bedrijven werken.” Lees: de winsten van de aandeelhouders zijn prioriteit. We kunnen de organisatie van de economie niet aan deze hebzucht overlaten!

Om een democratische controle en beheer op de productie en distributie mogelijk te maken, moeten we de economische hefbomen in publiek bezit nemen. De nationalisatie van sleutelsectoren van de economie, onder democratische controle van de gemeenschap, moet de basis leggen voor een rationele planning, waarbij de beschikbare middelen worden afgestemd op de noden en behoeften van de bevolking.

5. Het geld halen waar het zit

Dé vraag die in de nasleep van de coronacrisis overal zal gesteld worden is: wie zal de gevolgen betalen? Tegen de achtergrond van een beurscrisis, verbonden met een recessie in de reële economie, zullen de kapitalisten en hun politici zeggen dat er geen middelen zijn. Ze zullen zeggen dat de gemeenschap middelen moet blijven geven aan de grote bedrijven zodat die kunnen investeren, waarna dit zal doorsijpelen naar de bevolking. Dat we daar geen geloof aan kunnen hechten, zagen we na de crisis van 2008. De cadeaus aan de superrijken werden opgevoerd, terwijl de meerderheid van de bevolking besparingen opgelegd kreeg. In België kwamen er onder meer een indexsprong die onze lonen ondermijnde, de verhoging van de pensioenleeftijd, besparingen op de sociale zekerheid, …

Meteen bij het begin van de coronacrisis werd aangekondigd dat er wel geld is voor de banken. Bedrijven krijgen uitstel van betaling van bijdragen aan onder meer de sociale zekerheid. Over extra middelen voor onze lonen en onze zorgsector wordt echter niet gesproken.

Als het van de bazen en hun politici afhangt, zullen de kosten van de crisis op de werkenden en hun gezinnen afgeschoven worden. Ze zullen ons zeggen dat loonsverhogingen niet kunnen en dat na de grote inspanningen van de sociale zekerheid de broekriem moet aangehaald worden. Ze zullen ons dit proberen te verkopen als solidariteit. De waarheid is dat de taxshift alleen al zorgde voor een gat van 5,8 miljard euro in de sociale zekerheid. Allerhande stelsels van extra-legale voordelen, door de regering in de hand gewerkt door onder meer een dwingend plafond van loonnorm, slaan eveneens een miljardengat in de sociale zekerheid. In plaats van te investeren in betere sociale bescherming, wat in deze crisis geen overbodige luxe blijkt te zijn, werden miljarden cadeau gedaan aan de grote bedrijven. Alle patronale lastenverlagingen aan de sociale zekerheid moeten meteen stoppen. We eisen terugbetaling van wat geplunderd was en bijdragen die voldoen aan de noden. Sociale zekerheid is door harde strijd afgedwongen voor bescherming van de werkende klasse tegen sociale risico’s en crisissituaties zoals vandaag.

Strijd zal nodig zijn om het geld te halen waar het zit. Cijfers van Oxfam maakten duidelijk dat een klein groepje superrijken een steeds groter vermogen bezit. Er zitten miljarden in belastingparadijzen en er worden massaal veel middelen geïnvesteerd in sociaal onnuttige productie, zoals militaire uitgaven. Laten we de nodige middelen daar halen. Er zal strijd nodig zijn om de sleutelsectoren uit handen te nemen van grote aandeelhouders en onder publiek bezit te plaatsen.

Uiteindelijk zal de strijd, om de beschikbare rijkdom en middelen te richten op de noden van de meerderheid van de bevolking, ‘system change’ vereisen. Het kapitalisme is een ziek systeem, er is nood aan een andere samenleving. Socialisten staan voor een systeem van democratische controle en publiek bezit van de productiemiddelen zodat deze in het belang van de meerderheid van de bevolking kunnen aangewend worden.