Cuba tot 1991

Van 1961 tot 1991 werd Cuba financieel gesteund door de Sovjet-Unie. Die kochten Cubaanse producten voor veel meer dan de officiële markt prijzen. Daardoor kon het land zich ontwikkelen ondanks het Amerikaanse handelsembargo. Het grootste nadeel van het eiland is hun geografische locatie. Cuba ligt pal voor de VS en dat was ook diens grootste handelspartner. Maar tussen 1959 en 1961 verslechterde de relatie tussen de twee landen, omdat de VS alles in het werk stelde om de revolutionaire regering van Fidel Castro omver te werpen. John F. Kennedy steunde een contrarevolutionaire invasie, de bekende invasie van de Varkensbaai door 1500 anticommunisten.

Na deze mislukte contrarevolutie stelde Fidel Castro zich volledig in dienst van het Russische stalinisme. Dit zorgde voor frictie tussen hem en Che Guevara die Cuba in 1965 verliet. De Cubaanse staatsbureaucratie werd verenigd in de Communistische Partij van Cuba (PCC). Een partij die door Fidel Castro in het leven was geroepen en tot de jaren 70 niet echt een leidende functie had. Eigenlijk werden tot 2008 alle politieke besluiten door Fidel Castro en Raul Castro op militaristische manier genomen, zonder veel inbreng van de PCC bonzen.

Toen viel het Russische stalinisme in elkaar en verloor Cuba haar grootste bondgenoot. Kapitalistisch Rusland ging markt prijzen eisen en daardoor liep Cuba veel inkomsten mis. Door het handelsembargo van de Amerikanen durven veel ondernemers ook geen handel te voeren met het eiland. Ze zijn veel te bang om op een Amerikaanse zwarte lijst te komen. De VS waren nog steeds de grootste economie van de wereld in 1991.

Cuba tussen 1991 en 2021

Fidel Castro besloot om deels toe te geven aan het kapitalisme. Er kwam een tweede munteenheid en westerse bedrijven mochten hotels gaan bouwen in samenwerking met Cubaanse staatsbedrijven. Dit zorgde voor een groeiende ongelijkheid tussen Cubanen die leefde op een laag staatssalaris en die Cubanen, die via het toerisme hogere lonen konden krijgen. Nadat Fidel Castro aftrad als partijleider en staatspresident, werd Raul Castro de nieuwe leider. Deze jongere Castro nam meer markt hervormingen. Dit is ironisch omdat Raul juist volledig in de ban van het marxisme-leninisme (stalinisme) was geweest al voor de Cubaanse revolutie in 1959, terwijl Fidel meer een burgerlijke democraat was.

Tussen 2008 en 2026 werden meer markt hervormingen gemaakt. Kleine ondernemingen werden legaal en Cubanen mochten buitenlandse producten kopen. Hierdoor groeide een laag van kapitalisten die door bezit en connectie meer welvaart hadden dan modale werkenden. Cuba kreeg langzaam een staatskapitalistische economie, waarbij de markt meer te zeggen kreeg. Raul Castro stopte met het presidentschap in 2021. Hij werd opgevolgd door Miguel Díaz-Canel die vooral naar het Chinese model kijkt.

Cuba staat in het kamp van het oosterse imperialisme in de huidige Koude Oorlog. Dit heeft meer te maken met het feit dat Cuba afhankelijk is van Russische en Chinese handel. Hierdoor steunt Miguel Díaz-Canel de lijn van landen zoals Rusland en China, in zaken Oekraïne en Taiwan. Sinds Donald Trump opnieuw president van de VS geworden is, zijn de imperialisten van plan om het eiland onder hun heerschappij te brengen. Dit doen ze door landen zoals Mexico te bedreigen en openlijk te praten over een nieuwe invasie van de Republiek Cuba.

Cuba na Covid-19

Het eiland werd zwaar geraakt door Covid-19. Eigenlijk is Cuba economisch nooit hersteld. Toerisme is niet op het niveau van voor de pandemie en hierdoor hebben velen hun baan verloren. Een mix van sancties, inefficiëntie, dictatuur, lage lonen, energieproblemen en klimaatverandering, zorgen nu voor zoveel ellende. Barack Obama leek even te willen praten over een einde aan het handelsembargo, maar nadat Donald Trump kwam bleef alles bij het oude. Ook Joe Biden wilden het misdadige embargo niet opheffen.

Dit zijn de grootste problemen voor het eiland:

• Amerikaanse sancties (het handelsembargo)
• Inefficiënte planning van de economie
• Dictatoriale overheid die kritiek censureert
• Massale emigratie, veel Cubanen proberen te vluchten door armoede
• Energieproblemen, veel energiecentrales zijn zwaar verouderd.
• Lage lonen en armoede, de meest Cubanen verdienen nog geen 30 euro per maand
• Afhankelijkheid van buitenlandse partners, dit is vooral na 2020 verminderd
• Klimaat en natuurrampen, er zijn meer orkanen die de landbouw zwarte schade toebrengen

Al deze problemen worden in de schoenen van de Communistische Partij van Cuba geworpen door het Amerikaanse imperialisme. Die geven de Cubaanse overheid de schuld van alles. Dit is echter slechts deels de waarheid. Cuba is geen vrije samenleving en werkenden hebben niet de politieke vrijheid om zich tegen de regering te keren. Maar ook een democratische regering zou het niet beter maken. Want veel problemen zijn gekoppeld aan het handelsembargo en de afhankelijkheid hierdoor van landen die in werkelijkheid niets geven om Cuba.

Donald Trump wil Raul Castro oppakken

Het Amerikaanse imperialisme heeft gezegd dat ze de hoogbejaarde Raul Castro willen oppakken. Castro is sinds 2021 nog maar weinig in het openbaar gezien. Toch denken de imperialisten dat ze het recht hebben om deze man op te pakken, terwijl Raul Castro eigenlijk veel toegegeven heeft aan het kapitalisme tussen 2008 en 2021. Maar daar draait het bij Donald Trump niet om. De extreemrechtse president hoopt door te hetze tegen Cuba, hij politieke steun wint bij de 2,9 miljoen mensen van Cubaanse afkomst in de VS. Deze groep is vooral anticommunistisch en reactionair, omdat ze afstammen van de Cubaanse kapitalistenklasse die door Fidel Castro onteigend werd.

Donald Trump staat er erg slecht voor in de peilingen. Amerikanen zijn terecht boos omdat de economie slecht loopt en werkenden merken dat hun leven alleen maar slechter wordt onder de heerschappij van de Republikeinse Partij. Met imperialistische interventies en oorlogen proberen de Republikeinen om hun falend beleid te maskeren. Venezuela, Iran, Cuba, die staan nu in het vizier sinds 2026. Trump heeft al een staatshoofd ontvoert en een oorlog begonnen, gaat hij ook Raul Castro ontvoeren?

Revolutionair socialisten staan aan de kant van werkenden en baanlozen in de landen Venezuela, Iran en Cuba. Dit betekent niet dat we politieke steun geven aan de regimes die daar aan de macht zijn. Wij verwerpen de ondemocratische overheden en hun dictatoriale politiek. Maar het is niet aan de hypocriete imperialisten om te bepalen welke dictatuur mag bestaan en welke niet. Voor de duidelijkheid; de VS heeft geen probleem met dictaturen, zolang die dansen naar de wil van Donald Trump, zoals Venezuela al doet.

Wat is onze taak?

Het is onze taak om solidair te zijn en het imperialisme te bevechten. Dat bekent onze afkeer van de Amerikaanse regering duidelijk maken. Rob Jetten is echter een schoothondje van Washington DC en zijn voorganger is benoemd tot Opper Slijmbal van de NAVO. Het is walgelijk om te zien hoe Mark Rutte slijmt bij Donald Trump, omdat hij weet hoe weinig de NAVO voorstelt zonder de Amerikaanse expertise, wapens en commandostructuur. Rutte heeft het ook zelf gezegd; ”De NAVO is een platform voor de VS om hun macht te projecteren op het wereldtoneel”

Cuba verdient onze solidariteit. Maar, wij steunen niet de Communistische Partij van Cuba (PCC) en hun staatskapitalistische richting sinds 2008. Ook de nieuwe grondwet die is ingevoerd geeft de jonge kapitalistenklasse meer macht. Dit toont waarom alleen het socialisme de groeiende ongelijkheid kan stoppen. Maar dat betekent dat er politieke en economische veranderingen moeten komen. Cubanen zullen de macht moeten grijpen en dat kan alleen als er een revolutionaire organisatie komt, die de PCC bureaucratie omver kan werpen.

Dat kan enkel een revolutionaire partij van de werkende klasse zijn. Een partij geworteld in de Cubaanse werkende klasse, geleid door werkenden voor werkenden! Een partij zonder privileges voor bestuurders en posities die gerouleerd worden. De generatie die de revolutie in 1959 steunde is nu bejaard en niet meer in staat om leiding te geven. Die huidige generatie PCC bonzen (zoals Miguel Díaz-Canel) wil vooral hun privileges en politieke macht behouden. Ze geven niets om de werkende klasse en hun problemen.

Het is aan Cubaanse werkenden om een revolutionaire partij op te zetten. Dit is lastig gezien de enorme armoede, dictatuur en verslechterde situatie. Zonder een klassenbewustzijn is de werkende klasse lam en niet in staat tot revolutie. Daarom zullen revolutionair socialisten zich moeten richten op het versterken van het klassenbewustzijn.

We gaan niet ontkennen dat dit een grote opgave is. Cubanen werken om te overleven en zullen niet gericht zijn op revolutie. Toch is dat de enigste weg voorwaarts, hoe moeilijk en onbereikbaar dat nu lijkt.

Artikel door Jorein Versteege

Van Fidel Castro tot Miguel Díaz-Canel

Revolutionair socialisten staan in solidariteit met de Cubaanse werkende klasse. Daarbij zijn we geen luidsprekers geworden voor Fidel Castro of Raul Castro. Wij hebben altijd kritiek gehad op de beperkingen van de Cubaanse Revolutie, die wel het kapitalisme afschafte, maar geen democratische controle aan de werkende klasse gaf. Cuba onder de Castro boers (1959-2021) was een misvormde staat, omdat er geen spraken was van arbeiders-democratie en democratische planning van de economie. De politieke alleenheersers op het eiland zijn de leden van de Communistische Partij van Cuba (PCC). Die bepalen ook de planning van de economie volgens het stalinistische concept: ”de partij heeft altijd gelijk”!

Hoewel de PCC sinds 1962 bestaat, was deze partij niet de leidende kracht van de Cubaanse Revolutie. Fidel Castro en zijn guerrilla hadden weinig contact met de officiële stalinisten van de Populaire Socialistische Partij. Ook tussen januari 1959 en april 1961 werd niet direct gesproken over het realiseren van het socialisme door Fidel. Pas na de mislukte invasie van de Varkensbaai in 1961 door Cubaanse anticommunisten, verklaarde Fidel Castro dat het eiland een ”socialistische” natie zou worden. Het kapitalisme werd afgeschaft en alle buitenlandse bedrijven genationaliseerd, tot grote woede van de Amerikanen.

Met de invoering van het handelsembargo probeerde de hypocriete Amerikanen om Castro op de knie te dwingen. Tot 1991 lukte dat niet, omdat de Sovjet-Unie de Republiek Cuba overeind hield. Maar na 1991 werd het moeilijk, Rusland werd kapitalistisch en eiste markt prijzen. In 1994 voerde Cuba twee munteenheden in om aan buitenlandse valuta te komen via toerisme. Dit zorgde voor ongelijkheid tussen de Cubanen die toegang hadden tot de Peso Cubano Convertible en de meerderheid van de bevolking die moet rondkomen met de gewone Peso Cubano, die veel minder waard is. Pas in 2021 werd de Peso Cubano Convertible afgeschaft.

In 2008 trad Fidel Castro af. Zijn jongere broer Raul Castro begon met markt hervormingen. Langzaam kreeg het kapitalisme meer grip op het eiland, ook al blijven de meeste productie middelen nog staatseigendom. Miguel Díaz-Canel werd in 2019: President van de Republiek Cuba. Vanaf 2021 is hij ook Generaal Secretaris van de PCC. Zijn bewind is deels conservatief en deels progressief. Er zijn vooruitgangen gemaakt op het gebied van acceptatie van homoseksualiteit en homohuwelijk. Maar op politiek vlak blijft Miguel Díaz-Canel trouw aan het dictatoriale systeem dat de PCC alleenrecht geeft om te heersen.

Solidariteit met Cuba, weg met Donald Trump

Onder Barack Obama (2008-2016) werden weer gesprekken gestart tussen Cuba en Amerika. Maar Donald Trump maakte daar direct weer een einde aan. De extreemrechtse president wil niet praten, hij wil het PCC regime onderwerpen aan zijn wil. Trump weet ook dat veel Cubanen die in de VS wonen hem steunen. Die zijn afstammelingen van de oude Cubaanse kapitalistenklasse die na 1959 onteigend werden. Daarom staan revolutionair socialisten volledig aan de kant van de Cubaanse werkende klasse. Wij veroordelen het handelsembargo en de vernieuwde Monroe-doctrine, waarin de VS zichzelf ziet als rechtmatige heerser van het Amerikaanse continent.

Trump heeft het voor elkaar gekregen dat Venezuela en Mexico geen olie meer leveren aan Cuba. Dit doet Washington DC door deze landen te dreigen met economische sancties. Venezuela staat sinds de ontvoering van Nicolas Maduro onder VS heerschappij, omdat Delcy Rodríguez (President van Venezuela) gecapituleerd heeft aan het Amerikaanse imperialisme. Ook Mexico kiest voor de VS, ook al beweert Claudia Sheinbaum dat ze sovereign handelt. Dit is niet correct, in werkelijkheid is Mexico afhankelijk van de Amerikaanse markt en dus kan Trump met importtarieven de Mexicaanse economie veel schade toebrengen. Doordat Venezuela en Mexico nu geen olie meer leveren aan Cuba dreigt het land volledig tot stilstand te komen, precies wat de imperialisten in het Witte Huis willen!

Wij roepen op tot solidariteit met Cuba en verzet tegen de VS. Ter gelijk zeggen we ook dat de eenpartijstaat en de markt hervormingen sinds 2008 het eiland niet vooruit helpen. Meer kapitalisme op Cuba heeft de ongelijkheid alleen maar doen toenemen. Schuld hieraan is toch de PCC die net als de PSUV in Venezuela, totaal geen idee heeft van wat socialisme inhoudt. Wij hebben altijd gezegd dat socialisme zonder democratische planning en participatie van werkenden niet kan werken. Natuurlijk zorgt het embargo voor economische beperkingen, maar de Cubaanse economie draait ook op veel mismanagement, bureaucratische beslissingen (top-down beleid) en het ontbreken van democratische rechten voor de werkende klasse.

Dat Cuba lijdt komt door het Amerikaanse imperialisme. Het verraad van Delcy Rodríguez (Venezuela) en Claudia Sheinbaum (Mexico) zorgt er nu voor dat het eiland geen ruwe olie meer krijgt. Zonder deze belangrijke brandstof zal de noodlijdende economie volledig instorten, dat is precies wat Donald Trump wil. Die wil onrust aanwakkeren om zo het PCC regime te onderwerpen aan zijn wil. Daarvoor hoeft de Communistische Partij van Cuba niet eens af te treden, als ze maar doen wat Trump wil. Dat is hem al in Venezuela gelukt met de PSUV, na de ontvoering van Nicolas Maduro.

Het is best mogelijk dat de PCC zal gaan dansen voor Trump. Laten we niet vergeten dat de communistische partij een eigen bureaucratische kaste is op het eiland. Het zijn staatsbonzen die aan de macht willen blijven en zo nodig zullen luisteren naar een buitenlandse tiran zoals Trump, we zien dit bij de Verenigde Socialistische Partij van Venezuela. Van het revolutionaire idealisme dat Fidel Castro nog kon afdwingen is in 2026 geen spraken meer. Men is bezig met overleven en bij de jongere generatie is de Cubaanse Revolutie een ding uit het verleden dat hun niet raakt, door de realiteit van armoede en ongelijkheid veroorzaakt door de markt hervormingen!

Wat kan Cuba doen?

Revolutionair socialisten roepen werkenden op om in verzet te komen. Verzet tegen de Amerikaanse imperialisten, verzet tegen het verraad van Venezuela en Mexico. Ook moet de Cubaanse regering van Miguel Díaz-Canel duidelijk worden gemaakt dat Trump enkel zijn wrede spelletje kan spelen, omdat Cuba geen vrije samenleving is. Als de PCC haar machtsmonopolie zou afstaan aan democratische raden van de werkende klasse, dan heeft het Amerikaanse handelsembargo geen poot om meer op te staan. Zelfs de laffe liberale Europese landen zouden zich tegen de VS moeten keren, omdat het embargo gerechtvaardigd wordt met de eenpartijstaat. Het soort gelijke handelsembargo tegen Vietnam werd in 1994 opgeheven, omdat het land kapitalistisch geworden was. Alleen al hieruit blijkt hoe hypocriet de Amerikanen zijn en dat democratische vrijheden, niets te maken hebben met de werkelijke aard van het embargo tegen Cuba.

Cubaanse werkenden zullen zelf in actie moeten komen. Dat is lastig omdat het PCC regime geen kritiek tolereert. Wie de regering bekritiseerd kan opgepakt en voor jaren in de cel belanden als ”contrarevolutionair”. Dit weten Cubaanse werkenden maar al te goed. Men is bang voor de Cubaanse staat en de partijbonzen van de PCC. Om het Amerikaanse imperialisme te verslaan is de Communistische Partij van Cuba niet het voertuig van de werkende klasse. Dat is ze nooit geweest, ze werd in het leven geroepen als politiek voertuig voor de Castro boers. Onder Fidel Castro was het vooral hijzelf die alle besluiten nam, de PCC was slechts de uitvoerder van zijn bevelen. Hoewel er nu meer collectieve beslissingen genomen zullen worden, is de aard van de partij niet veranderd. De PCC is en blijft een partij van staatsbureaucraten en is hierin geen arbeiderspartij.

Wij in het westen moeten vooral duidelijk maken dat we de wreedheid van Washington DC keihard afwijzen. Europeanen moeten daarnaast ook in verzet komen tegen onze eigen overheden, die te laf zijn om de Amerikaanse imperialisten te verwerpen. Cuba was voor velen een bron van inspiratie, omdat het eiland zich bleef verzetten tegen de neoliberale golf na de val van de Sovjet-Unie. Maar de limieten die het politieke stalinisme te bieden heeft zijn bereikt. Cuba staat op een keerpunt. Om niet terug te vallen in het gat van kapitalistische barbarij is een nieuwe revolutie nodig. Een revolutie tegen de PCC bonzen en voor een socialistische raden democratie. De politieke en economische macht behoort aan de Cubaanse werkende klasse, niet aan de PCC bonzen van Miguel Díaz-Canel en niet aan de imperialisten van Donald Trump.

Revolutionair socialisten zeggen:

• Nee tegen het verraad van Venezuela en Mexico aan Cuba
• Laat de olie handel weer toe
• Stop het hele Amerikaanse handelsembargo
• Weg met de PCC bonzen en hun dictatuur
• Stop de markt hervormingen, geen privé bezit van productie middelen
• Alle politieke macht moet afgestaan worden aan raden van werkenden en baanlozen
• Democratische controle van onderaf en democratische planning van de economie
• Een Revolutionaire Grondwettelijke Vergadering moet een nieuwe socialistische grondwet schrijven
• Voor een Cubaanse Socialistische Raden Republiek, die kan werken als boegbeeld voor het socialisme in het gehele Amerikaanse continent

Artikel vertaald door Google Translate van Revolutionair Socialistische Media

Stop Donald Trump, solidariteit met de Venezolaanse arbeidersklasse

Revolutionair socialisten veroordelen de Amerikaanse militaire aanval op Venezuela. De “vredespresident” heeft zich nu volledig ontmaskerd als een oorlogszuchtige havik en een gevaar voor de wereld. Donald Trump schaart zich nu in het rijtje van imperialistische maniakken zoals Vladimir Putin, die Oekraïne binnenvallen en bezet. Hij sluit zich ook aan bij Benjamin Netanyahu, die Gaza binnenviel en meer dan 88.000 Palestijnen afslachtte. We wisten al dat Trump geen “vredespresident” was, maar de oude fossiel loog keer op keer dat hij vrede zou brengen. Opnieuw heeft de kapitalistische uitbuiter zich ontmaskerd als een bedrieger en een oorlogszuchtige havik.

Wij roepen op tot massale solidariteit met de Venezolaanse arbeidersklasse. Iedereen die zich verzet tegen de Amerikaanse imperialistische agressie verdient onze solidariteit. Tegelijkertijd geven wij geen politieke steun aan Nicolás Maduro, een dictatoriale leider die de progressieve elementen van het Hugo Chávez-tijdperk heeft vernietigd. Wij hebben zijn presidentschap en de ondemocratische aanvallen van de Verenigde Socialistische Partij van Venezuela (PSUV) op arbeiders en linkse partijen zoals de Communistische Partij van Venezuela verworpen. Daarom zeggen wij dat de Venezolaanse werkenden zich moeten verenigen tegen zowel de staatsbureaucratie van de PSUV als de Amerikaanse aanvallers.

Massale sancties tegen Washington DC, NAVO moet de VS uitsluiten

Nu de bommen op Venezuela vallen, zullen we opnieuw een voorbeeld zien van westerse imperialistische hypocrisie. Toen Rusland Oekraïne in februari 2022 binnenviel, werd het Kremlin onderworpen aan zware westerse sancties. Nu de VS op het punt staan ​​om met geweld een regimeverandering in Venezuela af te dwingen, eisen we dezelfde sancties tegen de Verenigde Staten. Tegelijkertijd eisen we dat de NAVO de VS uit de militaire alliantie zet. Socialistisch Alternatief weet echter dat de NAVO slechts een militair front is voor de VS. De Europese leden zijn sinds 1945 trouwe honden van de Amerikanen. NAVO-chef Mark Rutte heeft keer op keer zijn gluiperige loyaliteit aan dat imperialistische tuig in het Witte Huis laten zien.

Maar de werkenden van de wereld kunnen wel degelijk iets doen. Anti-oorlogsactivisten moeten nu grootschalige protesten en demonstraties over de hele wereld organiseren om zich te verzetten tegen de bombardementen. Laat de wereld de imperialistische VS laten zien dat hun schending van het internationaal recht onacceptabel is en dat de meerderheid van de mensheid het beleid van Donald Trump en zijn extreemrechtse Republikeinse Partij afwijst. Een invasie van Venezuela zal de Amerikaanse belastingbetaler veel geld kosten. Tussen 2001 en 2021 is 5 triljard Amerikaanse dollars verspild aan de oorlog in Afghanistan. Dit geld had gebruikt kunnen worden om armoede te bestrijden, levens te redden of de achteruitgaande infrastructuur te verbeteren. Maar nee, Amerikaanse presidenten, van de Democratische Partij (Obama, Biden) tot de Republikeinse Partij (Bush, Trump), kozen allemaal voor imperialisme en verspilling van belastinggeld.

Dit laat ons zien waarom imperialisme de hoogste fase van het kapitalisme is. Kapitalistische regeringen gebruiken imperialisme om de hebzuchtige behoeften van hun heersende klasse te bevredigen. Het Europese imperialisme was tot 1945 de grootste imperialistische macht, daarna waren de VS de grootste imperialistische macht ter wereld. Sinds 2013 bouwt China aan een imperialistische machtsstructuur om te concurreren met het westerse kamp. Beijing is niet anti-imperialistisch of zelfs tegen het kapitalisme. In deze nieuwe imperialistische Koude Oorlog verwerpen we beide kampen en roepen we de arbeiders van de wereld op om te strijden voor een socialistisch alternatief op het imperialisme.

Massale druk op westerse regeringen om het Amerikaanse imperialisme te veroordelen

De werkende klasse van westerse landen moet massale druk uitoefenen op hun regeringen om de illegale bombardementen op Venezuela door het Amerikaanse leger te veroordelen. Een mogelijke invasie van het land moet leiden tot massale demonstraties, stakingen en burgerlijke ongehoorzaamheid. Amerikaanse arbeiders spelen een cruciale rol; zij moeten niet alleen de oorlog afwijzen, maar ook het Trump-regime en alle MAGA-oorlogszuchtigen die hun zonen en dochters oproepen te sterven voor de hebzucht van het kapitalisme. We weten dat het Trump-regime niet zal luisteren; zij zullen oorlog en dood verkiezen boven vrede. Daarom moet er massaal verzet van onderaf worden opgebouwd.

We kunnen de Amerikaanse Democratische Partij niet vertrouwen. Democraten hebben veel te vaak regimeverandering gesteund. Daarom geven we geen politieke steun aan de liberale oppositie tegen het Trump-regime. Liberalen zijn niet antikapitalistisch en zullen de kernoorzaak van ongelijkheid en armoede niet wegnemen, omdat liberalisme een kapitalistische ideologie is en daarom een ​​slaaf van de dictatuur van hebzucht, racisme en oorlog. Dit betekent niet dat individuele liberalen geen deel kunnen uitmaken van de anti-oorlogsbeweging. Maar het steunen van liberale politici tegen conservatieve politici is niet de oplossing. Deze mentaliteit van “kiezen voor het minste kwaad” is de reden waarom Trumps pseudo-populisme hem twee keer verkozen heeft.

Nicolas Maduro gevangengenomen door de VS

Op 3 januari 2026 claimen de Amerikaanse imperialisten dat ze Nicolas Maduro en zijn vrouw hebben gevangengenomen. Dit is niet bevestigd door Venezuela*, maar als het waar is, hebben de VS zojuist illegaal een buitenlandse president ontvoerd. Zelfs als Maduro weg is, blijft de PSUV-bureaucratie aan de macht en blijft het leger loyaal aan hen. Net als Panama in 1989, zullen de VS Venezuela volledig moeten binnenvallen en bezetten om een ​​marionettenregime te kunnen installeren. De ontvoering van Maduro zal de anti-Amerikaanse mentaliteit van de regering in Caracas, die een volledige mobilisatie van haar strijdkrachten heeft bevolen, alleen maar versterken.

We weten dat de VS de middelen hebben om landen binnen te vallen. Omdat Venezuela bovendien zeer corrupt is en velen het regime van Maduro niet mogen, is het zeer waarschijnlijk dat deze operatie met behulp van insiders is gepland. De Amerikaanse speciale eenheden wisten waar Maduro en zijn vrouw zich bevonden. Dit maakte de inval mogelijk en heeft mogelijk tot hun gevangenneming geleid. Donald Trump zal een show opvoeren en beweren dat hij Venezuela van een dictator heeft bevrijd. De Amerikanen zullen Maduro voor een tribunaal brengen en hem veroordelen. Het is echter niet aan de VS om landen binnen te vallen en hun leiders illegaal gevangen te nemen. De VS zijn niet de wereldpolitie en Donald Trump is niet de heilige van de bevrijding.

Daarom veroordelen wij, revolutionaire socialisten, de inval van de Amerikaanse speciale eenheden en de illegale arrestatie van Nicolás Maduro door de VS ten zeerste. Het laat de wereld zien dat de VS bereid zijn geweld te gebruiken als een land niet aan hun imperialistische eisen voldoet. We kunnen nu tenminste zeggen dat het Amerikaanse imperialisme zichzelf volledig heeft ontmaskerd en dat de hele wereld hun agressie en illegale acties moet veroordelen.

Wij zeggen:

• Volledige economische en militaire sancties tegen Washington D.C.
• Nee tegen elke grondinvasie van Venezuela door het Amerikaanse leger
• Massale protesten en stakingen tegen de VS/NAVO
• Ontmasker de leugenachtige oorlogszuchtige Donald Trump
• Solidariteit met de arbeidersklasse van Venezuela
• Stop de illegale sancties tegen Venezuela
• Nee tegen een marionettenregime van de VS in Venezuela
• Voor een socialistisch Venezuela, onder democratische controle van werkenden

*Later op 3 januari is bevestigd dat Nicolas Maduro en zijn vrouw ontvoerd werden door de VS.

Amerika heeft een drugs probleem

Drugs spelen een grote rol in de Verenigde Staten van Amerika. Miljoenen zijn afhankelijk geworden van verschillende soorten soft en hard drugs. Dit begon rond de jaren 70 toen het drugsgebruik enorm toenam. De Amerikaanse overheid onder Richard Nixon verklaarde de oorlog aan drugs, maar kon de toename niet stoppen. Vanaf de jaren 80 werden zware straffen ingevoerd in een wanhopige poging het drugsbezit tegen te gaan. Zo kwam het dat het aantal gevangenen door drugbezit toenam van 500.000 in 1980 naar 2,5 miljoen in 2008. Het gaat dan voornamelijk om Amerikanen die gepakt werden met soft drugs zoals wiet en hierdoor jaren in de gevangenis eindigen.

De vraag naar drugs is door de kapitalistische ongelijkheid in de VS alleen maar toegenomen. Veel werkenden en baanlozen zoeken heil in plantaardige drugs (zoals wiet) om even van de kaart te zijn. Helaas neemt het aantal doden door overdosis elk jaar toe in de VS. Waar in 1999 nog 20.000 stierven is dat aantal ondertussen 107.000 in 2022. De drugkartels in Zuid Amerika weten dat er veel vraag is naar soft en hard drugs in Noord Amerika. Het is een miljarden industrie, waaraan de kartels steenrijk worden. Het produceren en verschepen van drugs is lucratief omdat het veel Zuid Amerikaanse werkenden van leefbare inkomens voorziet. Hele families zijn afhankelijk van het geld dat de drugskartels betalen. Daarom zijn ze ook niet zomaar te vernietigen, ondanks de buitengerechtelijke executies in de Caribische Zee.

Trump geeft Venezuela de schuld

De bejaarde Donald Trump beweert dat de Bolivariaanse Republiek Venezuela een narcostaat is. Onder dat mom heeft het Pentagon een Amerikaanse oorlogsvloot richting de Caribische Zee gestuurd, die op moordtocht gaat en al 90 mensen vermoord heeft. Onder het mom van dat ze tegen drugsrunners strijden worden speedboten aangevallen en vernietigd. Echter de hoofdprijs is het land van dictator Nicolas Maduro, die door Washington DC is neergezet als baas van een drugskartel; het ’’Kartel van de Zonnen’’ . Volgens de Amerikanen zou Maduro en het Venezolaanse leger dit drugskartel runnen. Hoewel wij revolutionair socialisten er zeker van zijn dat de dictatuur in Venezuela de andere kant op kijkt in zaken drugsvervoer, is er geen enkel bewijs dat Maduro een drugsbaron is en dat het ’’Kartel van de Zonnen’’ echt bestaat.

Het lijkt meer op dat de Amerikanen een excuus zoeken om Venezuela aan te vallen. Door het land te omschrijven als een narcostaat van het ’’Kartel van de Zonnen’’, geven de Amerikaanse imperialisten zichzelf de rechtvaardiging om een oorlog te beginnen. Laten we niet vergeten dat ze in 2001 de terreuraanslagen van 9/11 gebruikten om Afghanistan binnen te vallen en in 2003 logen ze erop los dat Saddam Hussein (Irak) massavernietigingswapens bezat. Allemaal leugens, maar wel gelooft door miljoenen om oorlog en bezetting te rechtvaardigen. Als Amerikanen de leugens van hun extreemrechtse overheid geloven dan is de lat om Venezuela aan te vallen veel lager.

Trump wil olie, net zoals Bush dat wou in Irak (2003)

Leugens verspreiden om oorlogen te rechtvaardigen zijn niet nieuw. George W. Bush in 2003 dreigde de Irakese Republiek binnen te vallen en deed dat ook. Bush had zich laten misleiden door zijn imperialistische ministers Donald Rumsfeld en Dick Cheney. Deze twee imperialisten wisten dat Irak veel ruwe olie bezit. Daarom vielen Amerikaanse imperialisten het rijk van Hussein aan op 20 maart 2003. Niet om de Irakese bevolking te bevrijden, maar om een pro-Amerikaanse regering te installeren in Bagdad. Dat lukte enkele jaren, totdat Islamistische Staat opkwam en Iran het land te hulp moest komen om de soennitische terroristen te verslaan. Sinds 2014 heeft Iran veel politieke invloed op Irak en staat Amerika min of meer met lege handen.

Net als George W. Bush is Donald Trump niet een president die je slim kunt noemen. Hij zal vermoedelijk gestuurd worden door oorlogsmaniakken, die de ruwe olie van Venezuela willen bemachtigen voor hun donateurs uit het bedrijfsleven. Want de Amerikaanse economie draait volledig op fossiele brandstof. Trump heeft genoeg lakeien in Venezuela die hem willen helpen. Er is een deel van de kapitalistenklasse die een Amerikaanse invasie zullen steunen, waaronder María Corina Machado. Deze anti-socialist was al fel tegen Hugo Chavez (1999-2013) en is een groot voorstander van neoliberale deregulering en vrije markt fundamentalisme. Door het falen van het Chavismo (sociaaldemocratie met nationalistische karakteristieken) heeft Machado behoorlijk wat steun onder werkenden gewonnen, met haar rechts populisme en afkeer van de Maduro dictatuur.

Wat kunnen wij doen?

Belangrijk is dat we een potentiële invasie van Venezuela door de Verenigde Staten van Amerika keihard afkeuren. Mochten de Amerikaanse imperialisten overgaan tot een invasie dan moet de VS direct onder sancties geplaatst worden net zoals de Russische Federatie dat is sinds februari 2022. Maar we weten allemaal dat het hypocriete westen dat nooit zal durven. Het westen is min of meer een lakei van de bejaarde Donald Trump. Met name Europese landen zijn schoothonden van Washington DC en mocht Trump inderdaad een militaire aanval openen op Venezuela, zullen Europese landen wel klagen maar nooit zover gaan als bij Rusland. De wereld zal dan opnieuw zien hoe hypocriet het westerse imperialisme is en dan met name de VS en de EU.

Aan ons de taak om verzet te organiseren. Verzet tegen onze eigen regeringsleiders die via de NAVO nog steeds de kont van de seksistische Trump kussen. Tegen het imperialisme dat oorlogen en geweld nastreeft om het kapitalisme te versterken. De Russische invasie van Oekraïne (2022) of de Amerikaanse invasies van Afghanistan/Irak (2001/2003), ze dienen allemaal het belang van het kapitalisme om grondstoffen te roven voor diens eigen economieën.

Wij zeggen:

• Nee tegen de buitengerechtelijke executies in de Caribische Zee
• Nee tegen een potentiële militaire invasie van Venezuela
• Venezolaanse werkenden hebben het recht om zich tegen Amerikaanse agressie te verweren
• Breng de Amerikaanse oorlogsvloot naar huis
• Weg met alle pogingen om regime verandering te veroorzaken in Latijn Amerika
• Amerikaanse werkenden moeten zich organiseren tegen Donald Trump en tegen de extreemrechtse Republikeinse Partij
• In Venezuela moeten werkenden en baanlozen zich organiseren los van Nicolas Maduro en zijn autoritaire dictatuur van staatsbureaucraten en militairen
• Alleen het socialisme kan voor vrede en vooruitgang zorgen, maar dat moet door de werkende klasse gedragen worden en niet door een minderheid, die zich beroept op bureaucratische methodes

Dossier door onze kameraden van het PRMI (Project voor een Revolutionaire Marxistische Internationale) in Brazilië

De laatste 15 jaar in Brazilië zijn intens geweest, met grote strijd van de arbeidersklasse, veel wendingen, acties en reacties. Na zoveel strijd is het ontmoedigend om de verkiezingsoverwinning van rechts in de gemeenteraden te zien en conservatieve projecten te zien oprukken, zoals privatiseringen, inclusief van scholen, zoals in São Paulo, de “verkrachtingswet” die abortus onder alle omstandigheden verbiedt, fiscale aanpassingen met bezuinigingen op rechten en druk van de grote burgerij daarvoor, naast vele andere. Maar waarom bevinden we ons in deze situatie? Brazilië wordt geregeerd door Lula en toch lijkt er niets te gebeuren. Er is een concrete analyse nodig die een aantal simplistische uitspraken vermijdt die zo vaak worden gedaan, vooral op sociale media – bijvoorbeeld over “arme rechtse mensen”, “ongeschoolde mensen”, “Brazilianen zijn echt conservatief”, “we hebben verloren omdat links te veel geeft om identiteitspolitiek”, enz.

Lula-regering: “brede alliantie” waarin alleen de machtigen winnen

Na de nachtmerriejaren van de coupregering van Michel Temer (2016-2019) en de extreemrechtse en genocidale aanvallen van Bolsonaro op werkende mensen, was er hoop dat de terugkeer van Lula een grote verandering zou betekenen, vooral voor de lagen van bevolking die het meest te lijden hadden tijdens die periode. Maar hoewel de nederlaag van extreemrechts bij de verkiezingen veelbetekenend was, maakt Lula de beloften van verbetering van zijn campagne niet waar.

Het belangrijkste wapenfeit van de regering-Lula, halverwege haar mandaat, is de installatie van het nieuwe fiscale kader, of het nieuwe uitgavenplafond, d.w.z. een hard fiscaal aanpassingsbeleid dat de begrotingsuitgaven voor sociale rechten, zoals onderwijs, gezondheidszorg, sociale zekerheid, huisvesting, enz. drastisch vermindert. Een dergelijke maatregel is historisch bekritiseerd door links en de georganiseerde arbeidersbeweging. Aan de andere kant heeft de hele burgerij, van buitenlandse miljardairs tot de gemiddelde zakenman op het platteland, van de financiële sectoren van de Faria Lima Avenue tot de mainstream media, het geëist als iets wat essentieel is voor de economie. Minister van Financiën Fernando Haddad stelt het trots voor als zijn belangrijkste verwezenlijking.

Niets onderscheidt de regering van de PT (Arbeiderspartij) in economische termen van andere neoliberale regeringen: het haalt geld weg bij onderwijs en gezondheidszorg, schrapt de huidige minimale investeringseisen, knoeit met de BPC (de schamele hulp voor kwetsbare ouderen) wat betekent dat het minimumloon niet echt zal stijgen, en bespaart op andere sociale uitgaven. Ondanks het wijzigen van het militaire pensioen en het verhogen van de inkomensdrempel voor het betalen van inkomstenbelasting naar 5000 reais, heeft het beleid nog steeds een onmiskenbare essentie: geld weghalen bij openbare diensten en de rechten van de armste bevolking zodat er geld overblijft voor de financiële markt. Toch is “de markt” nog steeds ontevreden en oefent druk uit op de regering om af te zien van bescheiden maatregelen die de bevolking ten goede zouden kunnen komen en om de besparingen verder door te voeren.

De weinige progressieve projecten en acties van de regering, vooral aan het begin van 2023, worden nu geblokkeerd door het parlement, zoals het belasten van grote vermogens. Ondertussen worden pro-marktconsensus en extreemrechtse projecten in hoog tempo goedgekeurd. Met deze resultaten blijft de vraag: wat is het nut van de vele overeenkomsten en allianties van de PT-regering met traditioneel rechts?

Het verhaal van de PT wordt in veel media en door veel progressieve stemmen herhaald: we moeten brede allianties sluiten om Bolsonaro te verslaan. Dat leidt tot samenwerking met delen van rechts en zelfs extreemrechts (União Brasil, Republikeinen, PSD, enz.).

De waarheid is dat deze groepen de afgelopen twee jaar sterker zijn geworden. Alleen al aan parlementaire amendementen werd bijna 63 miljard reais uitgegeven, een regeling waarbij federaal geld wordt doorgesluisd naar leden van het Congres en de Senaat om te worden ‘verdeeld’ in hun kiesdistricten die bol staat van corruptie. Het meeste geld ging naar de afgevaardigden en senatoren van de rechtse partijen die deel uitmaken van de ‘brede alliantie’. Deze amendementen worden door deze parlementariërs naar believen gebruikt om hun lokale kiesdistricten te versterken. In wezen privatiseren ze overheidsbeleid, omdat het geld technisch gezien niet van de overheid komt, maar van individuele politici met ‘goede bedoelingen’. Dit kan variëren van populistische maatregelen zoals het kopen van ambulances voor kleine steden en het aanvullen van budgetten voor openbare diensten, of voor persoonlijke gunsten en in sommige gevallen om milities te versterken en wapens te kopen om inheemse mensen en landarbeiders te executeren.

Ondanks dit alles heeft de economie goede tekenen laten zien: er is economische groei, rond 4% in 2024, een van de hoogste percentages ter wereld, de inflatie is onder controle (hoewel deze aan het eind van het jaar versnelde en het streefcijfer van 4,7% overschreed) en de werkloosheid is op het laagste niveau in de geschiedenis, 6,1% in het kwartaal tot november.

De regering vraagt zich af waarom de mensen dit niet zien. Voor de massa’s die dagelijks gebukt gaan onder informeel en slecht betaald werk, duur, overvol en tijdrovend vervoer, een verwoeste geestelijke gezondheid, toenemend sociaal geweld, vooral van de politie, machisme, racisme, homofobie en andere dagelijkse ellende, lijken de mooie cijfers van economische analisten niemand te bewegen. En wat we in feite hebben gezien is dat deze cijfers weinig of geen invloed lijken te hebben op het leven van werkende mensen. Bovendien zullen Lula en Haddad deze groeicijfers niet lang kunnen volhouden met het huidige beleid en de wereldwijde structurele crisis.

Het strategische plan van de ”Arbeiderspartij” (PT)

Het plan van de ”Arbeiderspartij” (PT) voor Brazilië en de resultaten ervan zijn duidelijk. Het valt niet te ontkennen dat het garanderen van rechten en het creëren van overheidsbeleid juist tijdens deze regeringen eindelijk mogelijk zijn gemaakt: een reële verhoging van het minimumloon, Minha Casa Minha Vida (Mijn Huis, Mijn Leven), Bolsa Família (Kinderbijslag), quota’s voor zwarte en inheemse mensen op universiteiten, implementatie van het Nationale Sociale Bijstandsbeleid, enzovoort, allemaal het resultaat van historische strijd door de arbeidersklasse en sociale bewegingen. De uitvoering van dit beleid ging echter altijd gepaard met voorwaarden, openlijk besproken door de leiders van de PT, van een grote nationale overeenkomst tussen alle klassen en politieke groeperingen – alleen de “rechtse oppositie” en nu het “fascisme” zouden buitengesloten worden.

Deel van het verhaal van de PT is de ontkenning van tegengestelde klassenbelangen, de klassenstrijd en de omvang van de crisis van het systeem, inclusief de economische crisis. Dit alles ontkennen doet het echter niet verdwijnen. De volksopstanden, de staatsgreep van 2016, de groei van extreemrechts, de groei van onderdrukking en geweld in de hele Braziliaanse samenleving: dit alles is het “normale” van de huidige periode en niet de uitzondering, zoals de PT ons wil doen geloven.

Wat is de balans van Lula’s eerste termijn, die begon in 2003, tot nu? In het verhaal van Lula is er aanhoudende vooruitgang geboekt, alleen verlamd door de staatsgreep en de regering Bolsonaro. Maar in de afgelopen twintig jaar was de balans van de PT-regeringen met een brede alliantie er een van verdieping van het beleid van fiscale aanpassingen en besparingen op openbare diensten, voortzetting van de privatisering van staatseigendommen, voornamelijk door middel van publiek-private partnerschappen (PPP’s) en het overlaten van openbare diensten aan particulieren of organisaties, verlies van lonen en rechten voor ambtenaren, verdere deregulering van werk, waaronder de openstelling van outsourcing in openbare diensten.

De regering Dilma zag toe op een sterke terugval in de landbouwhervorming, vooral in de onteigeningen van land, de versterking van de agro-business, grote landgoederen en GGO’s en de financialisering van het platteland, de vernietiging van het Amazonegebied en de Cerrado, met inbegrip van de grote hydro-elektrische dammen, desindustrialisering en de versterking van het belang van landbouwgrondstoffen en mijnbouw.

Er is een toenemende militarisering, een toename van racistisch geweld, vooral door de politie in de favela’s met maatregelen zoals de antidrugswet die door de PT-regeringen is ingevoerd (de militaire politie van de staat Bahia, die door de PT wordt geregeerd, is de dodelijkste van het land) en op het platteland tegen de inheemse bevolking, enzovoort, enzovoort.

Met andere woorden, in een poging van de PT om “betrouwbaarder en verantwoordelijker” te lijken voor de burgerij, versterkt ze het systeem van de heersende klasse door neoliberaal beleid te bevorderen. In goede tijden, zoals tijdens de grondstoffenhausse in de jaren 2000, was er ruimte voor een aantal sociale beleidsmaatregelen die de klassenverzoening bevorderden, maar dit veranderde na de economische crises vanaf 2014. Dit maakte de weg vrij voor de staatsgreep van 2016 en voor Temer en vervolgens Bolsonaro om verder te gaan met een veel agressievere en barbaarsere agenda, gericht op het afnemen van de weinige rechten die het volk had gewonnen.

Maar de grootste factor in het creëren van ruimte voor rechts is de garantie aan de “regeringsaanhangers” onder de burgerij en rechts dat er geen grote mobilisaties van de arbeidersklasse zullen zijn. En als er wel mobilisaties zijn, wordt ervoor gezorgd dat die geen eisen hebben die het verzoeningsplan verstoren.

De PT en Lula zijn rechtstreeks voortgekomen uit de klassenstrijd, uit de strijd van de werkende klasse, voornamelijk in de jaren ’70 en ’80. Met de succesvolle strijd van de hele werkende klasse tegen de dictatuur werd deze strekking meer dan 40 jaar lang de belangrijkste leider van de klasse. De CUT, die samen met de PT werd opgericht, is nog steeds de belangrijkste federatie die veel vakbonden in Brazilië leidt. Ook de vakbondsfederatie CTB en de UNE (Nationale Studentenvakbond) voor studenten worden voornamelijk geleid door de PT en hun nauwe bondgenoten. Op het platteland weerspiegelt de MST (Landloze Arbeiders Beweging), hoewel niet organisch verbonden met de PT, ook hetzelfde verzoeningsbeleid.

Het Lula-isme schildert de massaprotesten van 2013/2014 af als een rechts complot. Het doel daarvan is om onafhankelijke mobilisatie van onderuit te ontmoedigen. Toen de massa’s in 2017 begonnen deel te nemen aan een beslissende strijd om Temer omver te werpen, boycotte de CUT opzettelijk de tweede algemene staking (na de succesvolle algemene staking in april en Occupy Brasilia in mei, waardoor de pensioenhervorming op dat moment geen doorgang kon vinden) met de belofte dat Lula in 2018 zou winnen.

De “Fora Bolsonaro” strijd werd altijd gekanaliseerd naar de institutionele sfeer, weg van de straatprotesten. Toen aanhangers van Bolsonaro op 8 januari, na de verkiezingsoverwinning van Lula, wegblokkades begonnen op te werpen in het hele land en staatsinstellingen binnenvielen, was de oriëntatie van Lula om compleet passief te blijven omdat de nieuwe regering alles zou oplossen. Binnen de vakbonden en sociale bewegingen is de strategie vergelijkbaar, met lokale bureaucratieën die opruiende toespraken houden tegen het Bolsonarisme, maar het moeilijk maken om zich aan de basis te organiseren en om de historische strijdmiddelen van de arbeidersklasse zoals stakingen te gebruiken, omdat het project van het Lula-isme het centrum van de macht is.

Nu zijn er twee jaar geweest zonder grote strijd, onder een regering van Lula maar met een versterking van extreemrechts, met de werkende klasse die door de meeste leiders van vakbonden en bewegingen ontmoedigd wordt om tot actie over te gaan. Het beteugelen van onafhankelijke strijd en mobilisaties zorgt er langs de andere kant ook voor dat deze leiders hun basis niet kunnen mobiliseren als ze dat willen, bijvoorbeeld in verkiezingscampagnes.

Na jaren van demobilisatie en beperkte acties, herkent de arbeidersklasse deze oproepen tot actie niet als de hunne, ze identificeren zich er niet mee en doen niet mee. In december riepen de leiders van het Lula-kamp op tot protesten voor de arrestatie van Bolsonaro, waarop delen van de beweging ook eisen opnamen zoals het einde van de zesdaagse werkweek en een begroting die de sociale rechten en openbare diensten verdedigt. Die elementen waren opgenomen in de oproep voor de mobilisaties, maar werden niet prominent naar voren gebracht. Het ging om mobilisaties met de handrem op.

Geconfronteerd met de meervoudige structurele crises die het kapitalisme nu doormaakt, met een toenemend wantrouwen in instellingen, politici en het systeem, zijn mensen extreem ontevreden en op zoek naar alternatieven of iets dat wijst op een uitweg. Maar de voortzetting van het beleid van brede fronten met de vertegenwoordigers van het systeem, samen met een abstracte verdediging van de instellingen van de burgerlijke democratie, terwijl de strijd wordt opgeschort, zijn zo frustrerend en demobiliserend dat het niet verwonderlijk is dat de vermoeide en gedemotiveerde klasse niet langer op de PT stemt.

De gemeenteraadsverkiezingen hebben dit aangetoond: de PT won slechts één burgemeesterschap in de hoofdstad van een deelstaat, dat was in Fortaleza en met een miniem verschil. In de rest van het land werd institutioneel links verslagen, ook in São Paulo, waar de PSOL-kandidatuur van Guilherme Boulos dezelfde methodes bleef herhalen die al bekritiseerd werden. De enige plaats waar het “progressieve” kamp (om de breedst mogelijke definitie van het woord te gebruiken) comfortabel won, was in Recife, waar João Campos van de PSB (Braziliaanse Socialistische Partij) in de eerste ronde won. De ruimte die overbleef door het ontbreken van een links alternatief opende ruimte voor nieuwe extreemrechtse fanatici zoals Pablo Marçal die, hoewel hij niet won, een grote impact had.

Na de resultaten haastten commentatoren zich om te verklaren dat deze verkiezingen een overwinning van het centrum vormden. In werkelijkheid wonnen of behielden veel van deze vermeende centrumfiguren hun mandaat met extreemrechts beleid, zoals Ricardo Nunes in São Paulo, Eduardo Pimentel in Curitiba en Bruno Reis in Salvador, evenals de vier kandidaten van de PL (Liberale Partij, de partij van Bolsonaro) die de hoofdsteden van deelstaten veroverden.

Wordt Bolsonaro gearresteerd?

Nu de rapporten van het onderzoek van de federale politie naar buiten beginnen te komen, wordt het hele complot van Bolsonaro en een deel van de strijdkrachten in de couppoging eind 2022 en begin 2023 duidelijker. Iedereen wist al dat dit de strategie van Bolsonaro was als hij de verkiezingen zou verliezen, maar nu is duidelijk hoe ze de actie tot in detail gepland hadden. Het werkte niet omdat ze niet genoeg steun hadden onder de burgerij, het imperialisme en zelfs bij de strijdkrachten.

Het toont dat de propaganda over de kracht van democratie slechts een illusie is. In werkelijkheid bepaalt de krachtsverhouding tussen de klassen, ook binnen de burgerij, wat er zal gebeuren. Toen de burgerij in 2015 de economische crisis voelde verscherpen en reageerde op de grote strijd van 2013/2014, bundelde ze haar krachten om een coup tegen Dilma te organiseren en Bolsonaro te steunen in de verkiezingen van 2018 en uiteindelijk de pensioenhervorming door te voeren in 2019. Toen Bolsonaro niet betrouwbaar leek, trok een deel van de heersende klasse de steun terug om zich in 2022 terug bij de brede alliantie van Lula aan te sluiten.

Met de couppoging is het makkelijk voor de burgerij om een paar honderd aanhangers van Bolsonaro op te pakken, voornamelijk armen en mensen uit de middenklasse. Bolsonaro en een deel van de militairen worden in staat van beschuldiging gesteld. Ondanks de arrestatie van voormalig minister van Defensie Braga Netto in december, zorgen de mazen in het rechtssysteem ervoor dat de grote vissen ermee weg komen. De rechter van het Hooggerechtshof Alexandre de Moraes en de hele rechterlijke macht zijn slechts hulpmiddelen in deze strategie van de grote burgerij op zoek naar het beste landschap om hun winsten te maximaliseren.

Zal Bolsonaro in deze context gearresteerd worden? Wat de rechterlijke macht van de rijken betreft, kan dat nog lang duren. Na zijn aanklacht en mogelijke veroordeling kunnen er jaren voorbijgaan. Er zal hoger beroep komen, waarbij hij zonder proces nog steeds niet gearresteerd kan worden. Na een definitieve uitspraak (binnen hoeveel?), kan hij een straf uitzitten die nog ongedaan gemaakt kan worden met huisarrest of iets dergelijks. Natuurlijk gelden al deze regels alleen voor de rijken, want arme mensen, en vooral zwarte mensen, worden zonder bewijs of proces opgesloten. Zou er een preventieve arrestatie van Bolsonaro kunnen plaatsvinden? Na alle taferelen die we hebben gezien, lijkt het onwaarschijnlijk dat dit in de komende maanden zal gebeuren, zelfs na de arrestatie van Braga Netto.

Maar als de burgerij plotseling denkt dat zijn arrestatie haar belangen zal dienen, zouden de dingen wel eens kunnen veranderen, zoals dat ook met Lula zelf gebeurde. Het lijkt er echt op dat de burgerij nog steeds op hem kan rekenen als een kaart in de mouw, die gebruikt kan worden in een mogelijke nieuwe grote politieke crisis in het land en zelfs een mogelijke preventieve arrestatie kan politiek gebruikt worden.

Justitie, maar vooral het Hooggerechtshof, is nooit onpartijdig geweest en is ondergedompeld in de politiek. Figuren als Moraes handelen, tenminste op dit moment, meer in overeenstemming met de uitvoerende macht met betrekking tot de kwesties van burgerlijke democratie en om de gemeenschappelijke vijand van het Bolsonarisme in te dammen. Dit creëert het beeld dat het Hooggerechtshof aan de “goede kant van de geschiedenis” staat, maar dit is slechts een illusie. We mogen niet vergeten dat Moraes werd benoemd door de coupplotter Temer.

De realiteit is dat de rechterlijke macht, net als de andere staatsinstellingen, de functie heeft om de klassenheerschappij in onze samenleving te garanderen en niet om recht te doen, laat staan sociale rechtvaardigheid, noch om de democratie te verdedigen. Alleen de onderdrukte klassen kunnen dat doen in hun collectieve strijd, zoals altijd het geval is geweest in de geschiedenis van de menselijke samenleving.

2026

Zoals al eerder gezegd, is er geprobeerd om bij de gemeenteraadsverkiezingen vooruit te lopen op de scenario’s van de verkiezingen van 2026. Na de uitslag kijken velen al vooruit naar de volgende periode. Zowel de dreiging van arrestaties van Bolsonaro-aanhangers en het leger, de onverkiesbaarheid van Bolsonaro en anderen, als de problemen van de PT zorgen voor onzekerheid over hoe het scenario er tegen die tijd uit zal zien.

Zelfs met alle pogingen om de “markt” en de heersende klasse tevreden te stellen, bevindt de PT zich verre van in een comfortabele positie. Alles draait nog steeds om de figuur van Lula. Een Quest-peiling in december toonde aan dat, als de tweede ronde nu zou worden gehouden, Lula in alle scenario’s zou winnen, ook tegen de op dat moment verkiesbare Bolsonaro. Maar dit is slechts een momentopname en er kan nog veel gebeuren tussen nu en dan. Er zijn twijfels of Lula zich kandidaat kan stellen voor de verkiezingen, omdat gezondheidsproblemen en zijn leeftijd hem parten spelen. In dit scenario zou de PT voor het historische probleem komen te staan dat er geen sterke kandidaat is om mee te doen aan de presidentsverkiezingen. Haddad is nog steeds de meest waarschijnlijke kandidaat en in de Quest polls komt hij nog steeds als beste uit de bus, maar met een lagere ranking (vergeet niet dat dit ook zo was in 2018 toen hij verloor). Ondertussen onthult de markt zijn morbide verlangens. Op het ogenblik dat Lula een hoofdoperatie ondergaat, schieten de aandelenmarkten de hoogte in.

Wat de burgerij echt wil, is dat een van hen weer de leiding krijgt. Ze willen een vertegenwoordiger die meer betrouwbaar is voor hen en die hun agenda kan garanderen. Figuren als Tarcísio de Freitas, gouverneur van São Paulo, en Ronaldo Caiado, gouverneur van Goiás, zijn mogelijke alternatieven. Beiden zijn aanhangers van Bolsonaro maar worden gezien als “serieuzer” of “technischer”, met andere woorden, betrouwbaardere handen om de agenda van de burgerij uit te voeren. Iedereen die het nieuws over politiegeweld of de privatiseringsagenda in São Paulo volgt, kan zich voorstellen wie zou profiteren en wie zou verliezen van een Tarcísio-presidentschap.

Anderen, zoals de gouverneur van Minas Gerais Romeu Zema of zelfs de zonen van Bolsonaro, zouden zich kandidaat kunnen stellen. Maar het gevaar bestaat ook dat er nieuwe figuren opstaan nu het Bolsonarisme het moeilijk heeft, zoals Pablo Marçal, die snel een nationaal figuur is geworden en een nieuw extreemrechts vertegenwoordigt dat niet verbonden is met de aarzelingen van het Bolsonarisme en om zijn basis strijdt.

Massale strijd van de werkende klasse is de enige manier om ons van de afgrond af te leiden

Ondanks alle repressie, de ideologische propaganda, de afleidingsmanoeuvres van de burgerij en het dagelijkse werk van de Lula-gezinde bureaucratieën om de terugslag van de arbeidersklasse te blokkeren, herrijst de strijd altijd, zelfs uit de as. De tegenstellingen van het systeem, uitbuiting, onderdrukking en het dagelijks leven van de bevolking bereiden de weg voor de grote opstanden van onderdrukte massa’s. Veel van het debat beperkt zich tot een analyse van de lokale verkiezingen van 2024 en van de polarisatie rond mogelijke presidentskandidaten. De enige garantie op een overwinning van links is echter als we nu de strijd aangaan en na overwinningen op straat bouwen aan een macht waarmee we het project van de klassenverzoening overboord gooien.

In de afgelopen maanden heeft de agenda voor het beëindigen van de 6-daagse werkweek en het verkorten van de werktijd een brede maatschappelijke weerklank gekregen dankzij een militante inspanning van de Vida Alem do Trabalho-beweging (Leven na het Werk-beweging) en haar oprichter, de jonge LGBTQI+ militant en zwarte arbeider Rick Azevedo. Deze eis werd in het parlement verdedigd door PSOL-afgevaardigde Erika. Het is ongelooflijk hoe zoiets simpel de burgerij deed sidderen van angst, de regering het zwijgen oplegde en extreemrechts met zijn hypocrisie tegen de muur zette. Het liet zien dat een agenda om het leven van miljoenen mensen te verbeteren massale strijd kan aanwakkeren. De burgerij en de aanhangers van Bolsonaro beseffen dit heel goed.

Er was wereldwijd vrouwenstrijd tegen machogeweld en voor het recht op abortus. Dit feministische bewustzijn groeit structureel en aan de basis van de arbeidersklasse, vooral onder jongeren die de toekomst zijn. Pogingen van extreemrechts om rechten aan te tasten, zoals het “verkrachtingswetsvoorstel” , dat elk recht op abortus in Brazilië wegneemt, kunnen massale acties van jonge vrouwen teweegbrengen. Protest zorgde er eerder al voor dat aanvallen op de abortusrechten werden ingetrokken.

Naast deze dreigementen, georkestreerd door extreemrechts en de fundamentalisten in het parlement, hebben gemeentelijke besturen en staatsregeringen de gewoonte om reeds gelegaliseerde abortusvoorzieningen te ontmantelen, wat laat zien dat het schrappen van gezondheidszorg ook een rechts beleid van privatisering en controle over ons lichaam dient. Er is een groeiende ontevredenheid over gendergerelateerd geweld. De rechten van transpersonen zijn geschonden door de aanval op hun identiteitskaarten. Het aantal gevallen van seksistisch en LGBTQIA+-foob geweld blijft hoog, ook tijdens de regering van Lula nam het aantal vrouwenmoorden toe.

Tegelijkertijd groeit het antiracistische bewustzijn, waardoor een deel van de burgerij gedwongen wordt concessies te doen en deze strijd te propaganderen – ze geven een vinger om hun arm niet te verliezen. De grote burgerij begrijpt dat deze strijd explosief kan zijn, nog meer als een opstand tegen het geweld van de militaire politie, die steeds vaker op sociale media aan de kaak wordt gesteld met video’s en allerlei bewijzen. De burgerij en extreemrechts weten dit, zelfs nog meer na de Black Lives Matter opstand in 2020, die lessen en vooruitgang in bewustzijn heeft achtergelaten die zich opstapelen in de historische ervaring van onze klasse.

De werkenden in de openbare diensten hebben ook hard gevochten, aangezien een groot deel van het fiscale aanpassingsbeleid gericht is op het afnemen van hun rechten en op privatiseringen. De staking van de federale universiteiten en instituten in de eerste helft van vorig jaar, de staking van de werknemers van het Nationaal Instituut voor Sociale Zekerheid en verschillende bewegingen, stakingen en werkonderbrekingen, vooral in het gemeentelijk en staatsonderwijs, wijzen de weg.

We leven ook in jaren waarin klimaatrampen en de milieucrisis verergeren en de mensheid in een afgrond dreigt te storten waar geen weg terug is. Vorig jaar begon met de rampen in de staat Rio Grande do Sul. Dit legde het feit bloot dat het kapitalisme geen controle heeft over of plannen heeft voor de gevolgen van klimaatverandering. Het jaar ging verder met nieuwe gebeurtenissen in elke hoek van het land van continentale proporties. In al deze gevallen kregen de armste delen van de werkende klasse de hoogste rekening gepresenteerd. Deze gevolgen hadden een grotere impact op regio’s met grotere economische ongelijkheid, zoals het noorden en noordoosten van het land.

Op deze momenten van absolute onrust en sociale rampspoed is de solidariteit het grootst onder de werkende klasse, die alle beschikbare middelen inzet om branden te blussen, de distributie van voedsel en voorraden te mobiliseren, donaties en steun te organiseren voor de slachtoffers die hun huis verloren, en alle andere mogelijke manieren. Ondertussen waren we getuige van gemeenteraadsverkiezingen die niet in staat zijn om oplossingen aan te dragen tegen dit systeem dat altijd de volgende grote crisis veroorzaakt, zelfs niet toen er midden in de verkiezingsperiode een van de grootste stroomstoringen plaatsvond in de rijkste hoofdstad van Latijns-Amerika, São Paulo.

De uitweg uit de algemene en wereldwijde crisis van het systeem, van de mensheid en van de planeet Aarde kan alleen komen van de mobilisatie en collectieve strijd van de onderdrukte massa’s. Zolang het kapitalisme zijn opmars voortzet, is de weg naar de afgrond zeker. Geen enkele linkse regering of Lula, met alle respect voor zijn grote historische betekenis, kan deze opmars veranderen, want zij stellen voor om dit systeem in stand te houden. De mensheid kan deze weg omkeren, op voorwaarde dat ze collectief, door middel van strijd, een project opbouwt voor een antikapitalistische samenleving, voor co-existentie met de natuur en natuurlijke hulpbronnen, voor sociale rechtvaardigheid en harmonie, voor vrijheid, gelijkheid en broederschap, kortom een socialistisch project voor de toekomst.

Artikel door Jorein Versteege

De staatsgreep van 1980

Desiré Delano Bouterse was slechts 35 jaar toen hij als sergeant van het Surinames Leger, aan de top kwam te staan van de Nationale Militaire Raad van de Republiek Suriname. Hij beloofde een andere politiek te voeren. Suriname was sinds 1975 onafhankelijk van Nederland, maar het lukte de onafhankelijkheidsleiders niet om een stabiele regering samen te stellen. Etnisch sektarisme en zelfverrijking (corruptie) zorgde voor een enorme desillusie in de Nationale Partij van Suriname, geleid door Henck Arron. Binnen het leger was diepe ontevredenheid omtrent de manier waarop een kleine elite zichzelf verrijkten. Een groep van 16 sergeanten onder leiding van Bouterse besloot op 25 februari 1980 om de macht over te nemen. Hij had steun van een groot deel van de bevolking die de corrupte politici van Arron meer dan zat waren.

Met populistische en anti-imperialistische retoriek won Desi Bouterse veel steun. Internationaal kwam Suriname opeens in het oosterse kamp terecht, het kamp van de Sovjet-Unie en Cuba. De stalinisten van de Revolutionaire Volkspartij steunde de militaire staatsgreep, omdat ze foutief dachten dat Bouterse een marxistisch-leninistische (stalinistisch) staat zou oprichten op Cubaans model. Maar bij Bouterse ging het meer om persoonlijke macht, dan om een bepaalde ideologie na te streven. Daarnaast had Bouterse al een loyale stalinistische marionet, de Progressieve Arbeiders en Landbouwers Unie. Deze stalinistische partij was 100% loyaal aan de lijn van de Nationale Militaire Raad en dus makkelijker te gebruiken dan de Revolutionaire Volkspartij.

Militaire Dictatuur en Decembermoorden

Als snel werd duidelijk dat Desiré Delano Bouterse geen heerschappij van het volk nastreefde. Net als elke militaire dictator draaide alles om hemzelf. Bouterse begon met het censureren van kranten en alle politieke partijen te verbieden die zich tegen zijn ”revolutie” keerde. Zijn grootste wreedheid waren de Decembermoorden. Die vonden plaats op 7,8 en 9 december 1982. In drie dagen werden vijftien critici van de Nationale Militaire Raad vermoord. Hun namen waren: John Baboeram, Bram Behr, Cyrill Daal, Kenneth Gonçalves, Eddy Hoost, André Kamperveen, Gerard Leckie, Sugrim Oemrawsingh, Lesley Rahman, Surendre Rambocus, Harold Riedewald, Jiwansingh Sheombar, Jozef Slagveer, Robby Sohansingh en de Nederlander: Frank Wijngaarde.

Het zou zeker 38 jaar duren voordat Desi Bouterse schuldig werd bevonden aan de Decembermoorden. Hoewel hij ontkende verantwoordelijk te zijn, is het onwaarschijnlijk dat hij er niets mee te maken had. Alle politieke en militaire besluiten werden genomen door zijn Nationale Militaire Raad in december 1982. Niemand kon een massamoord plannen zonder de instemming van de militaire junta. Bouterse heeft als President van de Republiek Suriname geprobeerd om het onderzoek na de Decembermoorden te stoppen. Dit mislukte! Hij werd in 2021 schuldig bevonden en moest 20 jaar de cel in voor het doden van 15 onschuldige Surinamers.

Moiwana massamoord en oprichting NDP

Tijdens de militaire dictatuur was er verzet. Het Jungle Commando van Ronnie Brunswijk, vocht tegen het Nationale Leger van Desi Bouterse. In 1986 gaf Bouterse de opdracht om het dorp van Brunswijk uit te moorden. Het dorp Moiwana werd uitgemoord, 39 dorpelingen kregen de kogel van de Surinaamse soldaten. Deze massamoord was gericht tegen het Maroon volk waar Ronnie Brunswijk toe behoorde. Desi Bouterse vond dat de Maroons niet te vertrouwen waren omdat velen vochten in het Jungle Commando.

In 1987 werd de Nationale Democratische Partij (NDP) opgericht. Dit was het civiele gezicht van het Bouterse regime en is dat nog steeds anno 2024. De NDP is een vage populistische partij, die vooral diende als voertuig voor Bouterse. Die koos ervoor om de militaire dictatuur opzij te zetten voor een burgerlijke democratie. Toen bleek hoe weinig steun hij en zijn NDP daadwerkelijk hadden. Bij de eerste vrije verkiezingen in juli 1987 won het Front voor Democratie en Vooruitgang (de anti-Bouterse coalitie) bijna 85.50% van de stemmen in de Nationale Assemblee.

Drugshandel en veroordeling

In de jaren 90 had Desi Bouterse geen politieke macht meer. Toch zou hij nog een belangrijke rol spelen omdat hij een persoonlijkheidscultus rond hem heen bouwde. Deze cultus werd versterkt door de Nationale Democratische Partij. Bouterse werd op handen gedragen als ”nationale held” omdat hij zogenaamd tegen het westerse imperialisme had gevochten met zijn staatsgreep. Met anti-Nederlandse uitspraken zocht Bouterse steeds de publiciteit, vooral omdat de Surinaamse regering dan weer in verlegenheid werd gebracht. Suriname vertrouwde nog steeds op economische steun vanuit Nederland.

Suriname is een belangrijke speler in de drugshandel. Door de hoge armoede is drugsvervoer lucratief voor veel Surinaamse jongeren. Desi Bouterse en ook Ronnie Brunswijk waren betrokken bij de drugshandel om zichzelf te verrijken en politieke steun te winnen. Bouterse en Brunswijk werden hiervoor veroordeeld in Nederland, maar kwamen nooit in de cel omdat Nederland geen uitleveringsverdrag heeft met Suriname. Bouterse beweerde steeds onschuldig te zijn. Toch is het aan te nemen dat hij zeker betrokken was bij de drugshandel, zijn familie zat diep in de criminaliteit. Kleinzoon Walter Bouterse pleegde in 2021 zelfmoord om niet veroordeeld te worden voor illegaal wapenbezit.

Nepotisme en terugkeer als president

Dat de Nationale Democratische Partij een politiek voertuig voor het nepotisme van Bouterse is, blijkt wel uit het feit dat de hele familie iets met de NDP heeft. Kleinzoon Walter Bouterse was jaren actief om jongeren te indoctrineren in de persoonlijkheidscultus van opa Desi. Zoon Dino Bouterse werkte ook voor de NDP, maar kwam in de handen van de Amerikaanse justitie voor drugshandel. Sinds 2016 zit Dino in een Amerikaanse cel en moet daar tot 2030 zitten. Het feit dat vader, zoon en kleinzoon veroordeeld zijn voor drugsvervoer zegt genoeg over de criminele aard van de Bouterse familie. De aanhangers van de NDP zien dat anders. Die zien overal een complot om hun leider te demoniseren. Hierin verschillen de NDP aanhangers niet van MAGA, de sekte van Donald Trump.

In 2010 werd Desi Bouterse president van het land. Dit was vooral te danken aan een grote coalitie tussen de Nationale Democratische Partij en partijen zoals de Progressieve Arbeiders- en Landbouwers Unie, Nieuw Suriname en de Partij voor Nationale Eenheid en Solidariteit. Deze alliantie noemde zich de Megacombinatie. Ook de enorme desillusie in de gevestigde politiek gaf Bouterse het presidentschap. De kapitalistische partijen hadden niets gedaan om het welzijn van Surinaamse werkenden te verbeteren. Daarnaast sloeg het populisme van de Nationale Democratische Partij aan bij de generatie die geboren is na 1990. Er zijn bijna 200.000 Surinamers die de militaire dictatuur nooit meegemaakt hebben en alleen de huidige ellende kennen.

Machtsmisbruik en mislukking als president

De overwinning van Desi Bouterse in 2010 was ook te danken aan Ronnie Brunswijk. Dankzij zijn politieke steun kreeg de Megacombinatie een 2/3 meerderheid in de Nationale Assemblee, om Bouterse president te maken. Het presidentschap van de ex-dictator was een enorme shock voor velen die de Decembermoorden hadden meegemaakt Tijdens zijn bewind werd de staatsgreep van 1980 verheerlijkt en het onderzoek naar de Decembermoorden vertraagd en bemoeilijkt. Veel nabestaanden vreesden dat Desi Bouterse nooit veroordeeld zou worden.

Om steun te blijven behouden kregen veel NDP aanhangers royale banen binnen de overheid die niet nodig waren. Er kwamen enorm veel ambtenaren bij onder Bouterse, die allemaal betaald moesten worden. We zien hierin overeenkomsten met andere populisten die hun eigen aanhang elitaire baantjes in het staatsapparaat gaven. Hugo Chavez in Venezuela deed dat ook. Net als Desi Bouterse probeerde deze Chavez met links populisme steun te winnen onder werkenden. Echter waar Bouterse vooral in zichzelf geloofde was Chavez meer idealistischer. Bouterse en de NDP hebben daarnaast nooit gesproken over het socialisme, laat staan dat ze het kapitalisme verwerpen.

3 miljard schuld door Desi Bouterse

Nadat zijn nep populisten de verkiezingen van 2020 verloren hadden, moest de oppositie de problemen oplossen die de NDP en hun grote leider veroorzaakt hadden. Het werd bekend dat het land van net 500.000 mensen bijna drie miljard Amerikaanse dollars extra aan schuld had opgebouwd tussen 2010 en 2020. Een schuld van bijna 5000 dollars per Surinamer. Suriname was niet groot gemaakt door Bouterse, het was bankroet gemaakt. Vier jaar na het einde van de regering Bouterse lijdt het land nog steeds. 30% van alle Surinamers leeft in relatieve armoede, bij de inheemse bevolking is dat bijna 50%. Door de stijgende inflatie kunnen velen zich geen basis levensmiddelen niet meer permitteren.

De kapitalistische politici (waaronder de NDP, VHP en anderen) kunnen de problemen niet oplossen. Daarom pleiten wij ook voor verzet tegen alle bestaande politieke partijen in de Republiek Suriname! Verzet tegen de regeringspartij VHP, maar ook tegen de bende van Bouterse (NDP). Verzet tegen hypocrieten zoals Ronnie Brunswijk, die doodleuk met Desi Bouterse ging samenwerken puur uit politiek opportunisme, terwijl die 39 leden van zijn dorp had uitgemoord. Surinaamse werkenden zullen zelf een politiek alternatief moeten opbouwen. Een socialistisch alternatief dat zich verzet tegen het kapitalisme en pleit voor een socialistisch Suriname, als onderdeel van een vrijwillige socialistische federatie van Zuid-Amerika.

Vlucht, onderduik en dood van Desi Bouters

In 2021 werd Desi Bouterse veroordeeld voor de Decembermoorden. Het oordeel was 20 jaar celstraf voor de man die verantwoordelijk was voor de moord op 15 Surinamers in december 1982. Natuurlijk accepteerde Desi Bouterse dit oordeel niet en ging in hoger beroep. Dit duurde bijna twee jaar totdat hij geen kant meer op kon en zich in januari 2024 moest melden bij de gevangenis. Hier toonde Bouterse opnieuw zijn lafheid. Hij kwam niet opdagen en dook onder bij één van zijn NDP aanhangers. Waar de ex-president, ex-dictator en drugscrimineel leefde was onduidelijk. De Surinaamse politie was niet in staat om hem te vinden. Gezien de corruptie en steun die de NDP nog heeft onder politieagenten, is het best mogelijk dat men geen moeite wou doen om deze massamoordenaar op te sporen.

Op 25 december 2024 werd bekend dat Desi Bouterse overleden was, hij werd 79 jaar oud. Voor ons was Bouterse een mooi voorbeeld van een man die vooral aan zichzelf dacht. Een corrupte politicus in dienst van zichzelf en dat is de rode draad geweest in het leven van Desi Bouterse. Natuurlijk zal zijn NDP sekte dat anders zien. Er zijn genoeg Surinamers die geloven in Bouterse mythe van hem als ”Groot Leider”. Dat is niet zomaar uit de lucht komen vallen. De persoonlijkheidscultus van Desi Bouterse is voor hem opgezet door zijn aanhangers. Als de Surinaamse politiek ook geen lef toont om het land te confronteren met zijn misdaden, zal de cultus een aantrekkingskracht blijven uitoefenen op de werkende klasse, die lijden onder het kapitalisme in de Republiek Suriname.

Op 11 september is het een halve eeuw geleden dat een staatsgreep de regering van Salvador Allende in Chili ten val bracht. De hoop die het revolutionaire proces had gewekt, maakte plaats voor angst en marteling. De gebeurtenis was van internationaal belang: de dictatuur van Pinochet ging direct gepaard met een reeks economische maatregelen die later het nieuwe beheersmodel voor het kapitalisme werden, bekend als het neoliberalisme. We kijken terug op deze tragedie omdat het verleden licht werpt op het heden en de toekomst. De problemen van de Chileense revolutie en haar nederlaag zijn rijk aan lessen voor de strijd vandaag in het nieuwe tijdperk dat we zijn binnengetreden, het tijdperk van wanorde.

door Pablo Nyns uit maandblad De Linkse Socialist

De revolutionaire gisting van de jaren 1960

Het decennium van de jaren 1960 kende een reeks revolutionaire omwentelingen over de hele wereld. Het was een tijdperk dat werd gekenmerkt door massabewegingen en strijd onder leiding van arbeiders, jongeren en boeren. Tot de sleutelmomenten behoren de Cubaanse Revolutie van 1959 tot 1962, de algemene staking van vijf weken in de winter van 1960-61 in België, de algemene staking van mei 1968 in Frankrijk, het Vietnamese verzet tegen het Amerikaanse imperialisme en de anti-oorlogsmobilisaties in de Verenigde Staten, de studentenopstanden in Mexico en Japan, enzovoort, maar ook de Praagse Lente en de strijd voor ‘socialisme met een menselijk gezicht’ in het stalinistische blok.

Ondanks de inspanningen van de stalinistische bureaucratieën in de Sovjet-Unie en China om een wereldorde op te leggen die ze deelden met de grote imperialistische mogendheden, bleven deze massale opstanden plaatsvinden. Ze benadrukten de groeiende kwetsbaarheid van de imperialistische hegemonie op wereldschaal. Ondertussen begon het model van kapitalistische economische groei dat na de Tweede Wereldoorlog de overhand had en dat de basis legde voor de “welvaartsstaten”, tekenen van vermoeidheid en instabiliteit te vertonen.

In Chili bedacht het imperialisme verschillende strategieën om de opkomst van volksbewegingen in te dammen en zo elke dreiging van een revolutie tegen te gaan. Van 1964 tot 1970 probeerde de regering geleid door de christendemocratische partij van Eduardo Frei een direct antwoord te bieden op de groeiende bezorgdheid van de VS over de opkomst van Chileens links. Frei’s retoriek was erop gericht om de aspiraties van het volk te temperen en het tij van radicalisering onder arbeiders en boeren te keren.

Maar ondanks de pogingen van Frei en zijn regering om de hegemonie van de kapitalisten te behouden, onthulden de economische en sociale realiteit uiteindelijk het ware klassenkarakter van deze regering. De daling van de economische groei, de devaluatie van de munt, de toename van de buitenlandse schuld en de onderdrukking van arbeiders en boeren creëerden een kloof tussen de verwachtingen van de massa’s en de werkelijke acties van de heersende christendemocratie.

Als gevolg hiervan werd 1969 gekenmerkt door een golf van sociale onrust, met 977 stakingen, 24 fabrieksbezettingen en landbezettingen. Deze groeiende radicalisering leidde uiteindelijk tot de vorming van de Unidad Popular (UP, Volksfront), een coalitie van linkse en progressieve partijen, die de weg vrijmaakte voor de verkiezing van Salvador Allende tot president van Chili op 4 september 1970.

Unidad Popular en Allende aan de macht

De komst van Allende als president van Chili schokte het land en verraste alle sociale klassen. Arbeiders, jongeren en soldaten vierden zijn overwinning, terwijl de burgerij, de zakenwereld en de officieren van het leger woedend waren. Rechts, dat ervan overtuigd was dat zijn kandidaat Jorge Alessandri zou winnen, werd verslagen. De Verenigde Staten was bezorgd over een ‘tweede Cuba’ in hun invloedssfeer. Het begon tevergeefs “constitutionele” en “militaire” staatsgrepen te plannen om te voorkomen dat Allende aan de macht zou komen. Desondanks, en als vergelding voor zijn onwil om een militaire coup te plegen, werd de opperbevelhebber van het leger, René Scheinder, op 25 oktober vermoord door extreemrechts.

Allende kwam met slechts 36% van de stemmen aan de macht. De extreemrechtse oppositie, die gefaald had in haar coupplannen, kwam geïsoleerd te staan door een democratische beweging die op gang was gebracht door de moord op Schneider. Allende sloot een akkoord met de Christendemocratie (DC) en haalde zo een parlementaire meerderheid voor zijn presidentschap. De eerste akkoorden met de DC hielden de kapitalistische orde en het privébezit in stand. Bovendien beperkte de ontbinding van de Comités van de Unidad Popular (CUP), die aan de basis waren opgericht, de volksorganisatie. De dominante strategie van links, gebaseerd op verregaande democratische hervormingen en de zogenaamde “vreedzame” weg naar het socialisme, onderschatte de reactie van de burgerij en het staatsapparaat.

De versterking van de Unidad Popular in Chili was een reactie op de terugtrekking en de desoriëntatie van de rechterzijde. De beweging kon daarvan profiteren en verdedigde een programma van de nationalisatie (met schadeloosstellingen) van sleutelsectoren zoals koper, ijzer en het bankwezen, terwijl een campagne opgestart werd om andere strategische sectoren te nationaliseren. Tot de meest opmerkelijke resultaten behoorden landhervormingen en de invoering van sociale maatregelen zoals melkdistributie en loonsverhogingen. Dit eerste jaar, dat vaak de “feestperiode” wordt genoemd, werd gekenmerkt door een krachtige politieke dynamiek en een aanhoudende economische en industriële groei, die aanhield tot eind 1971.

Het aantreden van Allende als president viel samen met een periode van toenemende arbeiders- en boerenstrijd. Zijn doel was echter om deze sociale bewegingen te kanaliseren binnen het strikte kader van de kapitalistische instellingen, waarbij hij probeerde samen te werken met partijen van de heersende klasse, zoals de Radicale Partij en de Christendemocratie. Desondanks creëerde deze aanpak een enorm aantal mogelijkheden die de weg vrijmaakten voor een versnelling van de klassenstrijd, die uiteindelijk veel verder ging dan wat de UP-leiding voorop gesteld had.

Zodra Allende aan de macht kwam in december 1970, ontstonden er landbezettingen in het zuiden. Boeren en leden van de Mapuche-gemeenschap begonnen bezit te nemen van landerijen. De toename van het aantal landbezettingen zette de UP ertoe aan om de landbouwhervormingen te versnellen als antwoord op de druk van de bezettingen. De arbeidersbeweging groeide ook in kracht en begon meer rechten te eisen, vooral van de patroons die zich fel verzetten tegen de regering-Allende.

Een beweging om fabrieken te bezetten en te controleren werd ook belangrijker. In 1969, het jaar waarin de strijd op gang kwam, waren er 977 stakingen. Een jaar later waren dat er 3.526. Het aantal fabrieksbezettingen volgde een gelijkaardige stijgingscurve van 24 in 1969 naar 137 in 1970, 378 in 1971 en 299 enkel in de eerste vijf maanden van 1972. Het aantal bezettingen van stedelijke gronden steeg ook sterk: van 29 in 1969 tot 560 in 1971.

In april 1971 won de UP de gemeenteraadsverkiezingen met een meerderheid, zij het een nipte. Dit veroorzaakte een bijkomende crisis binnen de oppositie, in het bijzonder binnen de christendemocratie, die zich openlijk begon te verzetten tegen de nationalisaties en de rechtse krachten probeerde te verenigen. Er was een echte polarisatie van de samenleving: een arbeidersklasse die steeds revolutionairder werd en een Chileense burgerij die steeds virulenter tegen het revolutionaire proces was. Ondanks dit electorale succes en de radicalisering van de basis, was de UP niet in staat om zijn voordeel volledig te benutten om grondwettelijke hervormingen te bevorderen en zijn macht te consolideren.

Vanaf 1971 koos rechts voor een agressievere aanpak, waarbij parlementaire politieke actie werd gecombineerd met mobilisatie op straat. De spanningen tussen de verschillende politieke fracties binnen de UP begonnen ook toe te nemen, in het bijzonder tussen degenen die een “consolidatie” van de sociale verworvenheden voorstonden en degenen die een radicalisering van het proces voorstonden. Deze splitsing weerspiegelde de tegenstellingen tussen de basis van het volk en de leiders van de UP, die veranderingen wilde doorvoeren binnen het kader van het kapitalistisch systeem.

In oktober 1972 probeerde rechts een eerste offensief om de regering omver te werpen door een massale werkgeversstaking te lanceren en de wegen te blokkeren. In reactie hierop ontstonden de “Cordones industriales” (industriële cordons) als centra van zelforganisatie van de arbeiders, die de echte kracht van verzet tegen deze couppoging vormden.

De Cordones industriales

Op hun hoogtepunt organiseerden de cordones industriales ongeveer 100.000 arbeiders in heel Chili, gegroepeerd in 60 tot 100 centra, van de regio Arica in het noorden tot Punta Arenas in het zuiden. Ze ontstonden als embryonale organen van arbeidersmacht, met het potentieel om zich te ontwikkelen tot structuren van massale zelforganisatie.

Er was een verband tussen de spontaneïteit en het bewustzijn binnen deze cordones industriales. Ze waren niet het resultaat van een vooropgesteld plan van een politieke organisatie. Ze waren evenmin het resultaat van een strategisch project van een linkse fractie. Ze waren eerder het antwoord van delen van de werkende klasse op het offensief van de patroons. Het valt niet te ontkennen dat honderden militanten, in het bijzonder van de Socialistische Partij (PS) en de Revolutionaire Linkse Beweging (MIR, Movimiento de Izquierda Revolucionaria), een cruciale rol speelden in de frontlinie van dit proces. Het ging dus niet alleen om pure spontaneïteit, de arbeiders die deze groepen leidden waren militanten en kaders van de PS en de MIR.

De Communistische Partij en Allende van hun kant probeerden de ontwikkeling van de cordones te beperken. Ze zagen deze als een bedreiging van verdeeldheid van de arbeidersbeweging en plaatsten daartegenover het idee van “geïnstitutionaliseerde volksmacht.” Toch waren de cordones industriales een sleutelfenomeen in de ontwikkeling van de Unidad Popular. De manier waarop links erop reageerde, had grote gevolgen voor de oriëntatie van de beweging.

Rechts opnieuw in het offensief

De impasse van oktober 1972, gevolgd door de eerste spanningen tussen de cordones industriales en de UP-regering, zette rechts ertoe aan om naar de overwinning te streven in de parlementsverkiezingen van maart 1973. Rechts hoopte een tweederdemeerderheid te behalen om Allende grondwettelijk af te zetten. Het slaagde daar echter niet in, wat leidde tot een nieuwe strategie die gebaseerd was op straatgevechten. De “tanquetazo” (poging tot militaire staatsgreep) moest het hoogtepunt worden van het nieuwe offensief, maar mislukte. Op 29 juni werden honderden fabrieken opnieuw bezet door hun arbeiders. Ondertussen waren er verhitte discussies over het bewapenen van de arbeiders en het georganiseerde antwoord op de rechterzijde.

Paradoxaal genoeg werden de militairen sterker door het stoppen van de couppoging. Het diende meer als een test voor de reactie van het volk. De mobilisaties werden hervat zoals in oktober, maar intenser, waardoor rechts weer in het defensief werd gedrongen. Maar de linkerzijde ging niet over tot een strategisch offensief. De regering weigerde de coupplegers te ontwapenen en de arbeiders te bewapenen. Hierdoor kon rechts, met de Christendemocratie en de coupplegers, het initiatief terug in handen nemen. Vanaf juli werden elke dag fabrieken opgevorderd, waarbij troepen werden ingezet tegen arbeiders, maar ook tegen inwoners en boeren. Dit gebeurde op basis van de wapenwet die een paar maanden eerder was aangenomen. De arbeiders van de cordones industriales leden nederlagen. In augustus werden mariniers van het leger die tegen de coup waren opgepakt en gemarteld omdat ze probeerden de verdediging tegen de coupplegers te organiseren. Ze kregen geen strategische steun van links, dat gevangen zat in zijn vertrouwen in het leger.

Na de nederlaag van de arbeiders van de cordones industriales en de linkse militairen, evenals de meest bewuste lagen van de bevolking, begon een nieuw offensief tot een staatsgreep. Eind juli vond de laatste grote lock-out van de werkgevers plaats (het sluiten van bedrijven door de bazen om de arbeiders zonder inkomsten te plaatsen) met de steun van handelaars, de vakbond van vrachtwagenchauffeurs, beroepsorganisaties van de middenklasse en de rechtse en Christendemocratische partijen. Tegelijkertijd werd opgeroepen tot een militaire interventie, waarbij ze de regering als ‘ongrondwettelijk’ bestempelden. De voorwaarden voor de staatsgreep van 11 september waren geschapen.

Op 4 september, de derde verjaardag van de overwinning van Unidad Popular, kwam een ware mensenstroom de straat op. Meer dan 800.000 mensen betoogden in de hoofdstad. Maar deze enorme demonstratie van de energie van de werkende klasse en het volk vond geen politieke uitdrukking binnen de UP. 

Tegelijkertijd bleef het leger invallen doen met een openlijk provocerende houding. Verschillende fabrieken werden letterlijk bestormd door het leger om de arbeiders te onderwerpen. In een brief aan Salvador Allende stelde de Coördinatie van de cordones industriales van Santiago de situatie als volgt aan de kaak: “Vroeger waren we bang dat het proces naar het socialisme in gevaar zou komen en dat we zouden eindigen met een reformistische, burgerlijk-democratische centrumregering, die de neiging zou hebben om de massa’s te demobiliseren of hen uit instinct voor zelfbehoud zou aanzetten tot anarchistische opstanden. Maar nu we de recente gebeurtenissen analyseren, is onze angst niet meer dezelfde. Nu zijn we ervan overtuigd dat we ons op een helling bevinden die ons onvermijdelijk naar het fascisme zal leiden (…). Wij vragen u, kameraad president, om dit ware leger zonder wapens te leiden.”

11 september 1973

Op 11 september 1973 was de teerling geworpen. De strijdkrachten onder leiding van generaal Augusto Pinochet lanceerden een gecoördineerde aanval tegen de regering, de linkse partijen en de cordones industriales. De strijdkrachten omsingelden de hoofdstad en namen de controle over van andere belangrijke regio’s van het land. La Moneda, het presidentiële paleis, werd belegerd. In plaats van zich over te geven, koos president Allende ervoor om in het paleis te blijven en weerstand te bieden. La Moneda werd gebombardeerd en halverwege de middag vloog het in brand. Allende hield een laatste radiorede aan de natie, waarin hij zijn loyaliteit aan het Chileense volk uitsprak en weigerde zijn ambt neer te leggen. Terwijl de aanvallen toenamen, besloot hij uiteindelijk een einde aan zijn eigen leven te maken. De militairen namen de controle over het paleis over en Pinochet riep een militaire regering uit. Die dag markeerde de gewelddadige omverwerping van de grondwettelijke orde in Chili en het begin van een donkere periode van politieke en sociale onderdrukking.

Er is echter geen tekort aan concrete voorbeelden van verzet die de strijdlust van die tijd aantonen. In de industriezone van San Joaquin, in de fabriek van Sumar, vonden betogingen plaats. Buiten gebruikten de mensen van La Legua de weinige wapens die ze hadden weten te bemachtigen. Er waren ook confrontaties in Indumet. Bij het verlaten van de fabriek werden de arbeiders omsingeld door soldaten, waarbij op elkaar geschoten werd. Sommige arbeiders overwogen zelfs een plan om vanuit de cordones industriales en de wijken een gevecht om het presidentieel paleis op te zetten. Ondanks deze heldhaftige pogingen van de arbeiders om zich te verzetten, was er geen oproep of concreet plan van de linkse partijen of de vakbonden, behalve om “verenigd te blijven en te wachten op instructies.”

De dictatuur

De eerste jaren van de dictatuur van Pinochet werden gekenmerkt door brute en systematische repressie tegen elke vorm van politieke oppositie en de arbeidersbeweging als geheel. Duizenden mensen werden gearresteerd, gemarteld en geëxecuteerd door de veiligheidstroepen. Detentie- en martelkampen, zoals de beruchte Villa Grimaldi, zijn symbolen geworden van de gruwel die veel Chilenen hebben ervaren.

Op economisch gebied voerde de dictatuur van Pinochet radicale hervormingen door om de Chileense economie te liberaliseren. Het neoliberale economische model, dat vaak de “economische schok” wordt genoemd, werd ontwikkeld met de hulp van economen die waren opgeleid aan de universiteit van Chicago, waaronder Milton Friedman. Deze hervormingen leidden tot de privatisering van overheidsbedrijven, de deregulering van markten, besparingen op overheidsuitgaven en de liberalisering van de buitenlandse handel. Ze creëerden ongekende sociale ongelijkheden en marginaliseerden grote delen van de bevolking.

Het Pinochet-regime probeerde zijn macht te consolideren door in 1980 een autoritaire grondwet in te voeren, die met een controversieel referendum werd goedgekeurd. Deze grondwet verleende uitgebreide bevoegdheden aan de strijdkrachten en beperkte de burgerlijke en politieke vrijheden. Het is deze grondwet waartegen de Chilenen nog steeds vechten, ondanks de terugkeer naar de ‘democratie’.

De val van de regering van de Unidad Popular en het vestigen van een dictatuur betekenden de nederlaag van een democratisch gekozen socialistisch experiment en de onderdrukking van revolutionaire aspiraties in Chili en in de hele regio, wat leidde tot een zekere marginalisering van haar idealen en een terugslag voor de arbeidersbeweging. De gebeurtenissen in Chili bepaalden mede het politieke klimaat in Latijns-Amerika in de daaropvolgende decennia, waarbij rechtse dictaturen aan de macht kwamen met hulp van de VS.

Was een overwinning mogelijk geweest met de ontwikkeling van de cordones?

Hoewel de cordones een belangrijke rol speelden in de Chileense revolutie tussen oktober 1972 en september 1973, kunnen ze niet beschouwd worden als het equivalent van de “sovjets” (raden) van de Russische revolutie. Ze slaagden er niet in zich over het hele land te verspreiden en te organiseren en beperkten zich tot bepaalde regio’s. De cordones belichaamden echter een vorm van semi-macht zoals beschreven door Trotski, aangezien ze geen gewapende macht hadden. Ondanks hun rol in het smeden van allianties met verschillende lagen van de bevolking om tekorten en aanvallen van de bazen tegen te gaan, slaagden ze er niet in om de bredere massa’s, zoals boeren en inheemse volkeren, in de strijd te verenigen. Er bleef een gapende kloof bestaan tussen de arbeidersvoorhoede en de massa’s, ondanks hun functie als alliantie tussen deze twee groepen.

De uitdagingen op het gebied van bewapening en strategie hadden aangepakt kunnen worden door de vorming van een nationaal congres van de cordones te versnellen met als doel de macht te grijpen en zich voor te bereiden op het verzet tegen de staatsgreep en de opstand. Zonder een dergelijke aanpak waren de cordones echter niet in staat om zich te ontwikkelen tot alternatieve machtsorganen voor het reformisme van Allende en de CP, die de leiding hadden over het staatsapparaat en streefden naar een “vreedzame” overgang naar het socialisme.

Om met de cordones een significante revolutionaire impact te hebben, hadden ze een strategie nodig die gesteund werd door een revolutionaire partij die onafhankelijk was van de regering, gericht op het versterken en uitbreiden van de cordones industriales met een autonome opstelling ten opzichte van de Unidad Popular. Dit perspectief ontbrak echter op dat moment in Chili, wat heeft bijgedragen aan de tragische uitkomst van deze revolutionaire periode.

Toen het stalinistische regime ineenstortte en de “perestrojka” en “glasnost” van Mikhail Gorbatsjov in een stroomversnelling kwamen, sprak Esteban in 1988 op de “Militant Rally” (georganiseerd door het toenmalige Comité voor een Arbeiders Internationale) in Londen. Dit had een diep persoonlijke herinnering aan het leven van zijn grootvader kunnen zijn, maar Esteban deed wat Trotski zelf zou hebben gedaan door de zaal toe te spreken met een politieke analyse van het stervende stalinistische regime.

Esteban zou blij zijn geweest te ontdekken dat slechts drie jaar na zijn toespraak leden van het CWI (nu ISA) betrokken waren bij de eerste publicatie in de Sovjet-Unie van Trotski’s “Verraden Revolutie” in een oplage van 100.000 exemplaren.

Artikel door Jorein Versteege

Dictator en corrupte president Dési Bouterse was tien jaar de baas over Suriname van 2010 tot 2020. Hij heeft het land letterlijk failliet gemaakt en toen Chan Santokhi het moest overnemen had het land diepe schulden. Daarnaast gaf de Nationale Democratische Partij (NDP) veel overheidsbanen aan loyale aanhangers. In de laatste maand van Bouterse zou de overheid nog een 4.000 extra ambtenaren hebben aangesteld. Veel NDP ministers lieten hun ministeries in chaos achter, hierdoor stond de nieuwe overheid van de Vooruitstrevende Hervormingspartij (VHP) al met 0-1 achter. Santokhi nam het roer ook over midden in de Covid-19 crisis. De schade van zowel tien jaar Bouterse en Covid-19 hebben voor veel onvrede gezorgd.

Probleem is dat Santokhi geen socialist is. Hij denkt foutief te kunnen werken binnen het kapitalistische systeem. Alleen door de corruptie en armoede voelt het internationale kapitalisme weinig voor het kleine Suriname. Dit wil de regering veranderen door (je raad het al), neoliberaal beleid. Het land moet zich ”open stellen” voor buitenlandse kapitalisten. Dit is een mislukte neoliberale tactiek die bewezen heeft niet te werken. Overal waar neoliberalisme wordt toegepast, groeit de welvaart voor een kleine minderheid en groeit de armoede voor de meerderheid. We zien de resultaten al in Suriname na drie jaar VHP overheid.

Politiek werd lange tijd gevoerd via etnische lijnen. De VHP was de Hindoestaanse partij, terwijl de Algemene Bevrijdings- en Ontwikkelingspartij en Nationale Partij Suriname vooral de zwarte bevolking vertegenwoordigen. De Nationale Democratische Partij was hierop een uitzondering. Dési Bouterse beweerde boven de etnische partijen uit te steken en via links populisme weet hij nog steeds een gedeelte van de Suriname bevolking voor zich te winnen. Maar geen enkele van de grote politieke partijen biedt een socialistisch alternatief aan. Dit zorgt ervoor dat politiek steeds bedreven wordt via het kapitalisme. Ironisch genoeg zeggen alle politieke partijen in het land dat ze sociaaldemocratisch en centrumlinks zijn.

De protesten in februari 2023 zijn voortgekomen uit wanhoop en woede. Natuurlijk maakt een deel van de ”demonstranten” misbruik van de situatie door te plunderen. Dit gebeurd vaker bij protesten en het moet ook veroordeeld worden. Echter de Surinaamse werkende klasse zal moeten beseffen dat ze niets te winnen hebben met de huidige politici. Vanuit de vakbonden zal gevochten moeten worden met een algemene staking en protesten die gecontroleerd worden door werkenden. Net als in Nederland en Europa ontbreekt het in Suriname aan een klassenbewustzijn. Een duidelijk resultaat van de afwezigheid van een socialistisch alternatief.

In wanhoop stelt de Surinaamse overheid nu een avondklok in en dreigt met geweld en massa arrestaties. Dat zal de woede niet doen bekoelen alleen maar versterken. Chan Santokhi zit vast in zijn eigen neoliberale beperkingen en kan de problemen van Suriname niet binnen het kapitalisme oplossen. Is er dan geen linkse partij die het anders wil doen? Nee, er zijn genoeg centrumlinkse partijen, maar ook die noemen het socialisme niet bij naam en zijn meestal politieke voertuigen van elitaire politici. We hebben al gezegd dat bijna alle politieke partijen in de Republiek Suriname zich sociaaldemocratisch of centrumlinks noemen. Een tactiek om met linkse woorden te strooien en niet buiten het kapitalistische systeem te hoeven denken.

Een partij die ooit in het Surinaamse parlement zat was de Surinaamse Partij van de Arbeid (SPA). Echter deze sociaaldemocratische partij koos ervoor om deel te nemen aan kapitalistische regeringen onder leiding van de VHP. De SPA verloor aan parlementszetels in 2015 en heeft sindsdien geen vertegenwoordigers meer. De Broederschap en Eenheid in de Politiek (BEP) zat ook met de VHP in coalities en wist geen alternatief neer te zetten. Het maakte de verkiezingsoverwinning van de Nationale Democratische Partij in 2010 mogelijk.

De NDP werkte nauw samen met de Progressieve Arbeiders- en Landbouwers Unie (PALU), een partij die zich ooit ’’marxistisch’’ noemde, maar tegenwoordig geen revolutionair socialisme aanhangt. Deze PALU verloor haar laatste zetel in 2020 en is door haar collaboratie met Dési Bouterse ongeloofwaardig en niet te vertrouwen. We zien in feite twee pseudo-linkse kampen. Het sociaaldemocratische kamp van de VHP en diens bondgenoten en een links-populistisch kamp geleid door de NDP. Beidde kampen strooien met populisme, maar hebben bewezen geen alternatief te willen bieden op het Surinaamse kapitalisme.

Dat Surinaamse kapitalisme is toch al behoorlijk zwak. Tussen 40% en 70% van de bevolking moet met weinig tot zeer weinig inkomen rondkomen. Die lijden nu het meest onder de enorme inflatie en verlaging van belangrijke overheidssubsidies. Ook weten we dat nepotisme deel is van de Suriname. Zowel Dési Bouterse als Chan Santokhi gaven hun vrienden en familie goed betaalde overheidsbanen en land. Volgens de Surinaamse grondwet heeft iedereen recht op een stuk land, echter door de corruptie bij de overheid, krijgen voornamelijk de rijken dit toegekend en de werkende klasse nauwelijks tot nooit!

Enorme inflatie sinds 2022 is een oorzaak van de huidige protesten en wanhoop. Werkende Surinamers en hun gezinnen kunnen hun maandelijkse lasten niet meer betalen. Natuurlijk doet de overheid hier niets tegen omdat ze vast zitten aan neoliberale dogma’s. De wanhoop is enorm, ook bij de Surinaamse Nederlanders die in Europa van familie horen, hoe duizenden gezinnen niet genoeg geld hebben om elke maand rond te komen. De lasten zijn met minimaal 60% toegenomen sinds het begin van 2022 en omdat zoveel moeten rondkomen van lage lonen is men erg boos op de overheid.

Het misdadige Internationaal Monetaire Fonds is hiervoor verantwoordelijk. Want zowel Dési Bouterse als Chan Santokhi hebben de neoliberale dictaten van het IMF aanvaard in ruil van economische steun. Al meer dan 40 jaar dwingt het IMF neoliberalisme af op de wereld. Zo eist men in Suriname dat de subsidies op brandstof en elektriciteit worden verlaagd naar een ’’kostenterugwinningsniveau’’. Hierdoor kunnen veel Surinamers niet meer auto rijden omdat de brandstofkosten te hoog zijn. Ook de kosten voor elektriciteit zorgen tot stress en vele durven hun lichten thuis niet meer aan te doen.

Wat nu te doen? Surinaamse arbeiders hebben niets te winnen in de huidige politiek. De politieke partijen in de Republiek Suriname zijn allemaal kapitalistisch en denken niet buiten de bestaande (kapitalistische) machtsstructuren. De VHP overheid hoopt op buitenlandse investeerders, maar hun eigen corruptie en nepotisme maken het land niet bepaald aantrekkelijk. De oplossing ligt ook niet in het neoliberalisme. De werkende klasse zal zelf actie moeten ondernemen en een klassenbewustzijn moeten ontwikkelen.

Alleen dan kan een partij van de arbeiders gevormd worden die ook durft te breken met het kapitalisme en de bestaande Surinaamse staat. Want die werkt niet in het voordeel van de werkende klasse. Door het falen van de huidige overheid kan de NDP met links populisme weer stemmers trekken. Echter, werkenden moeten niet vergeten dat veel ellende van nu de schuld is van tien jaar NDP.

Alle vakbonden zouden samen moeten komen om een partij van de werkende klasse op te richten. Een partij die bereid is om te breken met het kapitalisme en een socialistisch alternatief neerzet. Dat zou vele kunnen aanmoedigen om mee te doen in de opbouw van een Surinaamse socialistische raden republiek.