Op zondag 18 augustus demonstreerden 1,7 miljoen mensen in Hongkong. Het was een nieuwe gigantische uitdrukking van woede en verzet tegen de lokale (Hongkong) en centrale (Beijing) overheden. De strijd gaat nu zijn twaalfde week in. De Chinese dictatuur vertoont geen tekenen van een verschuiving van haar strategie van steeds brutalere repressie door de politie en nul concessies als ‘oplossing’ voor de voortschrijdende politieke crisis. Voor socialisten is het belangrijk om na te gaan hoe het verder moet. Onderstaande analyse is geschreven voor de demonstratie van zondag.

Simon Cheung, Socialist Action (CWI in Hong Kong)

De ongekend massale beweging tegen de uitwijzingswet duurt al meer dan twee maanden. De beweging ontstond door de poging van de regering van Hongkong om een wet te wijzigen zodat de uitlevering van “voortvluchtigen” aan het Chinese vasteland mogelijk wordt.

De Chief Executive van Hongkong, Carrie Lam, en het regime van de CCP (Chinese Communistische Partij) hadden gehoopt de massabeweging te kunnen uitzitten, maar deze houdt nog steeds vol. De woede van de massa’s gaat in feite verder dan de vijf eisen die de beweging in een vroeg stadium heeft gesteld, namelijk de volledige intrekking van de uitleveringswet (deze is pas ‘geschorst’), een onafhankelijk openbaar onderzoek naar het geweld van de politie tegen jonge demonstranten, de vrijlating van de gearresteerden, het laten vallen van de beschuldigingen van ‘oproer’, die kunnen leiden tot tien jaar gevangenisstraf, en echte verkiezingen die gebaseerd zijn op het algemeen kiesrecht.

De massale woede is nu gericht tegen het hele autoritaire systeem en de CCP. Zoals sommige demonstranten stelden: zelfs als Carrie Lam zou terugtreden of een onafhankelijk onderzoek naar het geweld van de politie zou aankondigen, dan nog zou de beweging waarschijnlijk niet stoppen.

Naar verluidt werd Xi Jinping tijdens de recente Beidaihe-bijeenkomst in China, een jaarlijkse informele bijeenkomst van zittende en gepensioneerde topambtenaren van de CCP, geconfronteerd met veel kritiek omdat hij de situatie in Hongkong niet onder controle had. Xi Jinping heeft in ieder geval voorlopig besloten om het Chinese Volksleger niet naar Hongkong te sturen voor een repressief optreden in Hongkong (hoewel er nu al tekenen zijn die erop wijzen dat de mogelijkheid van een militair repressief optreden in de toekomst niet gering is), omdat dit zeer ernstige politieke en economische gevolgen voor de CCP zelf zou hebben.

In plaats daarvan eist Xi dat de politie van Hongkong, ondersteund door de Chinese politie van het vasteland en paramilitaire troepen, vermomd als politie van Hongkong, een intensiever optreden voert, “meer demonstranten arresteert en hogere straffen uitspreekt”, in een poging om de demonstranten te intimideren en de beweging te onderdrukken.

Toenemend politiegeweld

Er is al begonnen met nog meer wrede repressie. De politie heeft op 10 en 11 augustus vier demonstraties verboden, in het kader van een strategie om op sluipende wijze de staat van beleg in te voeren. Tegelijkertijd nam het politiegeweld in heel Hongkong op 11 augustus toe tot een nieuw niveau. Een jonge vrouwelijke demonstrante in Tsim Sha Tsui werd hard aangepakt en raakte verblind in één oog. In het metrostation van Tai Koo vuurde de politie van dichtbij pepperspray ballen af op demonstranten die de roltrap naar beneden namen. Naast de verwondingen die direct veroorzaakt werden door de peperballen, had deze roekeloze actie ook een stormloop kunnen veroorzaken.

De politie heeft traangas in het Tsuen Wan metrostation afgevuurd, wat in zo’n afgesloten ruimte blijvende schade aan de gezondheid van de passagiers kan veroorzaken. De politie van de Special Duties Unit, een antiterroristische eenheid, bleek zich te hebben vermomd als demonstranten en een brand in Causeway Bay te hebben aangestoken om chaos te creëren en de politie een voorwendsel te geven om demonstranten te arresteren. In North Point en Tsuen Wan vielen pro-regeringsgezinde criminele bendes zonder onderscheid demonstranten en voorbijgangers aan. De wreedheden van de politie zijn te talrijk om op te lijsten.

Terwijl de repressie steeds wreder wordt, zullen de CCP en het Hongkongse regime de situatie waarschijnlijk opnieuw verkeerd inschatten en een terugslag krijgen. Het politiegeweld op 11 augustus werd de vonk voor de grootschalige ‘bezettingsdemonstraties’ op de luchthaven in de daaropvolgende twee dagen, die resulteerden in respectievelijk 180 en 400 geannuleerde vluchten (de luchthaven van Hongkong heeft ongeveer 800 vluchten per dag), waarbij de luchtvaartsector 600 miljoen HK$ (77 miljoen US dollar) verloor.

De belangrijkste reden dat deze beweging zonder leiderschap zich tot nu toe op zo’n hoog niveau heeft kunnen handhaven en nog steeds een enorme dynamiek heeft, is dat het waanzinnige politiegeweld steeds grotere en grotere massale woede uitlokt. Dit is vanaf het begin het geval geweest. Carrie Lam’s minachting voor de massa’s en het felle conflict buiten het gebouw van de Wetgevende Raad op 12 juni duwde op 16 juni twee miljoen mensen de straat op, voorlopig de grootste demonstratie uit de geschiedenis van Hongkong.

Op 21 juli heeft een bloedige aanval van pro-regeringsbendes op demonstranten en passagiers in het metrostation Yuen Long ertoe geleid dat ambtenaren en andere groepen op het internet protesteerden en uiteindelijk bijdroegen aan de historische algemene staking van 5 augustus. In het weekend van 11-12 augustus gingen grote aantallen burgers en jongeren de straat op en botsten met de politie, waarbij ze het verbod van de politie negeerden. Daarom zou een intensivering van de repressie door de politie de beweging zeer waarschijnlijk nog verder kunnen escaleren.

Sinds de betoging buiten het China Verbindingsbureau van de CCP in Hongkong in juli, heeft het Chinese regime een hardere houding aangenomen. In minder dan een maand tijd heeft het Bureau voor Hongkong en Macau Affairs Office, de belangrijkste overheidsinstantie die toezicht houdt op Hongkong, drie persconferenties gehouden om de massabeweging te veroordelen en de gewelddadige acties van de Hongkongse politie krachtig te steunen, waarbij ook werd gedreigd dat als de beweging doorgaat, de centrale regering zal optreden.

Tegelijkertijd heeft de CCP Carrie Lam opgedragen zich niet langer achter de schermen te verschuilen. De massa maakt een grapje dat Carrie Lam ‘in staking is gegaan en zich achter de politie verschuilt’. Nu is haar ‘wederopstanding’ met een nieuwe ‘macht’ en ‘vertrouwen’ alleen te danken aan de nieuwe orders van Peking, niet omdat het machtsevenwicht tussen de regering en de beweging echt veranderd is.

Gesteund door grote bedrijven

De CCP zet de grote zakelijke groepen in Hongkong onder druk in het gareel te komen. In tegenstelling tot tijdens de Paraplubeweging vijf jaar geleden, zijn de grote kapitalistische tycoons van Hongkong grotendeels stil gebleven de afgelopen twee maanden. Ze willen de CCP niet beledigen, maar tegelijkertijd zijn ze bang voor deze ongekende massabeweging. Veel mensen marcheerden op het New Town Plaza, een winkelcomplex in handen van het grootste conglomeraat van Hongkong. Ze protesteerden omdat het personeel de politie-aanval op demonstranten in het winkelcentrum op 17 juli mogelijk had gemaakt. Dit is ook de reden waarom de Harbour City, een ander groot winkelcentrum, onlangs een bericht bij de hoofdingang heeft geplaatst: “De politie komt niet binnen tenzij er een misdaad is.”

Maar nu verandert de situatie. Niet zo lang geleden waarschuwde de burgerluchtvaartadministratie van China Cathay Pacific Airways in Hongkong dat het voor vliegtuigbemanningen die zich aansluiten bij illegale protesten of deze steunen, verboden is het Chinese luchtruim binnen te komen. Vervolgens waarschuwde Cathay haar personeel dat als zij deelnemen aan illegale demonstraties, zij ontslagen kunnen worden. Tegelijkertijd heeft Cathay twee personeelsleden ontslagen omdat ze de vluchtinformatie van een Hongkongse politievoetbalploeg die naar China ging, hebben gelekt. Een Cathay-piloot die beschuldigd wordt van rellen is geschorst, wat betekent dat Cathay-bazen de piloot schuldig achten voordat de rechtbank een uitspraak doet.

Ondertussen overtuigde Carrie Lam vertegenwoordigers van grote bedrijven om een persconferentie bij te wonen om aan te tonen dat zij de steun van de kapitalisten heeft. Dit is het resultaat van de druk van de CCP. De CCP eist of bedreigt kapitalisten om zich tegen de massale protesten uit te spreken. Meer dan tien vastgoedontwikkelaars en Cathay Pacific hebben onlangs in de kranten hun steun voor de regering van Carrie Lam geadverteerd en eisen dat demonstranten “het geweld stoppen.”

Het lijdt geen twijfel dat deze publieke steunbetuigingen worden georganiseerd door de CCP, want nog niet zo lang geleden publiceerde ifeng.com, een Hongkongse mediagroep onder controle van de CCP, een artikel waarin de vier grote magnaatfamilies van Hongkong werden bekritiseerd vanwege hun “collectieve zwijgen”. De grote bedrijven van Hongkong hebben belangrijke commerciële belangen in China. Een vijfde van Cathay’s vluchten zijn bestemd voor China en een derde van de aandelen is in handen van Air China, een Chinese luchtvaartmaatschappij in staatseigendom. Air China is de op een na grootste aandeelhouder van Cathay en heeft vijf zetels in de raad van bestuur. John Swire & Sons (HK), de grootste aandeelhouder van Cathay, richt zich op het vasteland van China als belangrijkste markt.

Bovendien hebben deze grote concerns altijd vertrouwd op de dictatuur van de CCP om het ondemocratische politieke systeem van Hongkong in stand te houden, waardoor zij personeel agressiever kunnen uitbuiten en meer winst kunnen maken.

Andy Xie, een onafhankelijke econoom in China, zei in een interview met CNBC dat extreem hoge huizenprijzen een belangrijke reden zijn voor de massabeweging in Hongkong. De huizenprijzen in Hongkong zijn sinds 2003 gemiddeld verdrievoudigd, terwijl de loonsverhogingen tot stilstand zijn gekomen, en het is dan ook zeer moeilijk in te zien hoe jonge mensen enige hoop kunnen voelen. Andy Xie zei dat als de CCP de sociale en politieke crisis in Hongkong wil oplossen, zij “de macht van de tycoons moet wegnemen”. Het is duidelijk dat de CCP dit niet zal doen omdat de kapitalistische magnaten een van de belangrijkste pijlers zijn van het bewind van de CCP over Hongkong.

Zoals de Britse Financial Times (13 augustus 2019) zei, heeft de CCP de controle over Hongkong “uitbesteed” aan deze kleine groep oligarchen die de economie van Hongkong volledig beheersen. Het grootkapitaal vertrouwt op het ondemocratische systeem van Hongkong om de levensstandaard en de rechten van de werkenden te onderdrukken, en verzet zich tegen een achturige werkdag, universele pensioenrechten, grootschalige woningbouw en aanzienlijke verhogingen van het minimumloon, wat heeft geleid tot zeer ernstige welvaartsongelijkheid, overwerk, een huisvestingscrisis en de ineenstorting van de openbare diensten. In deze kwesties staan de kapitalisten achter de CCP.

Daarom moet de massabeweging niet alleen strijden tegen het autoritaire regime en het geweld van de politie en de bendes, maar moet zij ook de kapitalisten aanpakken die zich achter het regime scharen. Dit onderstreept dat de beweging een nieuwe richting nodig heeft. Om de huidige politieke impasse te doorbreken, die gepaard gaat met escalerend politiegeweld, een einde te maken aan de heerschappij van de tycoons en echte democratie te bereiken onder controle van de meerderheid van de arbeidersklasse, is het noodzakelijk dat de georganiseerde arbeidersklasse de hoofdrol in de beweging op zich neemt.

Nieuwe algemene staking voorbereiden

De staking van 5 augustus, waaraan 350.000 mensen deelnamen, was een goed begin. Het was de eerste echte politieke staking in Hongkong in bijna 100 jaar. Dit ondanks het feit dat de staking niet werd uitgeroepen of geleid door de vakbonden, die een zeer kleine rol speelden. Tot 90 procent van de stakingen werd niet door een vakbond georganiseerd, maar volgde veeleer op stakingsoproepen op sociale media. De beweging moet zich nu voorbereiden op een nieuwe, uitgebreidere algemene staking. Maar een nieuwe algemene staking moet worden georganiseerd via stakingscomités op de werkplekken, om de aarzelende of angstige werknemers te overtuigen door de kracht van de organisatie te tonen.

Tegelijkertijd is ook de studentenstaking die nu wordt voorbereid van groot belang. Een grootschalige studentenstaking kan de strijd van werkenden stimuleren. Een nieuwe ronde van arbeiders- en studentenstakingen is in veel opzichten van vitaal belang voor de hele campagne.

Recente doorgaans online gevoerde debatten binnen de beweging over een ‘groot podium’ (in het verleden symbool voor de centrale leiding van de pandemocraten, maar dan op een zeer bureaucratische top-down manier) geven aan dat de beweging een crisis van leiderschap kent. De huidige beweging heeft geen leiderschap en de burgerlijke pandemocraten hebben amper gezag in de beweging. Maar de pandemocraten proberen van de huidige impasse te profiteren om de controle terug te winnen.

Veel demonstranten zijn de conflicten van de afgelopen weken – met de politie maar ook intern – moe. Dit betekent niet dat de beweging aan kracht verliest, maar veel betogers hebben vragen bij conflicten met de politie zonder specifiek doel en zonder concreet resultaat. Er zijn bovendien meer en meer aanwijzingen dat de politie, vermomd als demonstranten, bewust conflicten uitlokt om een excuus voor repressie te creëren (zoals het incident waarbij twee Chinezen vanop het vasteland werden aangevallen op de luchthaven op 13 augustus).

Veel betogers beginnen dan ook te hopen op een terugkeer naar vreedzame demonstraties onder leiding van de pandemocraten. Zowel vreedzame demonstraties als recente protesten buiten de politiebureaus zijn acties die de beweging zou moeten ondernemen. Terecht wordt krachtig geprotesteerd tegen politiegeweld en willekeurige politieke arrestaties, en het staat buiten kijf dat de politie voor het overgrote deel verantwoordelijk is voor de straatgevechten. Zoals de demonstranten zeggen: “geen politie, geen geweld”.

De beweging heeft organisatie en echt leiderschap nodig om een duidelijke richting aan te geven, maar de pandemocraten hebben nog nooit zo’n leiderschap getoond in de democratische strijd in Hongkong. In plaats daarvan hebben ze steevast geprobeerd de strijd af te remmen, omdat hun perspectief hervorming is en niet revolutie, het sluiten van een overeenkomst met het regime, en ze zijn daarom bezorgd over het feit dat de beweging “te ver gaat” en buiten hun macht ligt.

Dat de pandemocraten hun leiderspositie hebben verloren, is een van de redenen waarom de huidige beweging tot vandaag in staat is geweest om door te gaan en zo’n enorme macht heeft verworven. Maar dit gedecentraliseerde en leiderloze model stuit nu op zijn grenzen. De beweging moet worden georganiseerd en de organisatiemethode moet democratisch zijn, waarbij leiders worden gekozen en herkozen via democratische structuren, om te voorkomen dat een kleine kring van pandemocratische politici en beroemdheden uit de sociale media de beweging van bovenaf controleert.

De opbouw van een georganiseerde arbeidersklasse binnen de beweging kan een kritisch kader bieden voor de organisatie van de hele beweging. Tegelijkertijd moeten we ook een politieke reactie organiseren op de toenemende dreiging van een overname door het Chinese leger. Op 15 augustus verschenen er Chinese legervoertuigen op de straten van Hongkong. In de huidige zeer gespannen situatie is dit geen ‘onbedoelde stap’.

Op Twitter schreef Trump dat de Amerikaanse inlichtingendiensten hadden bevestigd dat de CCP troepen naar de grens tussen Shenzhen en Hongkong stuurde. Hoewel Xi Jinping op dit moment niet van plan is om het Chinese leger te gebruiken, zal hij deze optie niet volledig opgeven. Naarmate de beweging zich verder ontwikkelt, kan de CCP niet alleen op de politie vertrouwen om de situatie te controleren.

Hoe kan de Hongkongse beweging zich verzetten tegen het CCP-regime, de grootste dictatuur ter wereld? Om te winnen moet de beweging een oprechte oproep doen aan de Chinese arbeidersklasse om gezamenlijk de strijd aan te gaan tegen de dictatuur die de massa’s aan beide zijden van de grens onderdrukt. Het is duidelijk dat de massabeweging van Hongkong alleen de CCP niet kan verslaan.4

Geen vertrouwen in Westerse regeringen

Niemand mag van de regeringen van de VS, Europa of Taiwan verwachten dat zij de bevolking van Hongkong echte hulp bieden. Met inbegrip van Trump en Tsai Ing-wen, hanteren de westerse en Taiwanese regeringen in hun eigen land antidemocratische en asociale agenda’s. Chinese nationalisten gebruiken voorbeelden van politiegeweld in de VS en Europa om staatsrepressie in China en Hongkong te ‘rechtvaardigen’.

Trump zei eerder dat de massabeweging in Hongkong een “oproer” was en kreeg hiervoor lof van de CCP. Op de G20-top eind juni heeft Trump bewust vermeden over Hongkong te praten om Xi Jinping niet te beledigen.

Als gevolg van het conflict tussen de VS en China hebben de VS en de Europese regeringen meer druk uitgeoefend op de CCP op het gebied van mensenrechtenkwesties in een poging om de CCP te overtuigen tot economische en handelsconcessies. Trump schuift nu op onder druk van de Amerikaanse heersende klasse. Hij zegt: “China wil een handelsovereenkomst sluiten, maar moet Hongkong eerst ‘humaan’ behandelen.” Maar hij beschreef Xi ook als “een groot leider die zeer veel respect heeft voor zijn volk.” Voor de massa’s in China en Hongkong is er niets belachelijker of ironischer dan dit. Als de CCP bereid is concessies te doen op het gebied van handelskwesties, zal Trump het niet erg vinden om Hongkong ‘op te offeren’.

De enige echte steun waarop de Hongkongse massabeweging kan rekenen, zijn de gewone werkenden in China en de rest van de wereld. De beweging moet een beroep doen op de strijdbare Chinese arbeiders en jongeren voor een gezamenlijke strijd tegen de dictatuur van de CCP, om een einde te maken aan de uitbuiting en alle sociale onrechtvaardigheden die dit autoritaire kapitalistische systeem betekent voor zowel Chinese als Hongkongse arbeiders en jongeren. Dit betekent dat we moeten strijden voor een democratisch socialistisch alternatief dat gebaseerd is op de behoeften van de samenleving en de meerderheid van de arbeidersklasse in plaats van op de superwinsten van de kapitalistische tycoons en de CCP-elite.

De handelsoorlog tussen de VS en China begon in juli 2018 met het opleggen van tarieven op Chinese invoer door de regering-Trump en met onmiddellijke vergeldingsacties van China. Dit is de grootste handelsoorlog sinds de jaren dertig van de vorige eeuw met een steeds hogere tol voor de wereldeconomie. Het hoofd van het IMF, Christine Lagarde, die de angst voor het wereldwijde kapitalisme weerspiegelt, waarschuwde onlangs dat 70 procent van de wereldeconomie de komende twee jaar naar verwachting een groeivertraging zal kennen, waarbij ze er bij de regeringen op aandrong om de zaken niet te verergeren met “zelf toegebrachte” schade van handelsoorlogen.

Op dit moment voeren de Chinese en Amerikaanse regeringen onderhandelingen, waarvan algemeen wordt verwacht dat ze tot een overeenkomst zullen leiden. Het socialistische magazine ‘Socialist’ in China vroeg Vincent Kolo van de website chinaworker.info naar de gevolgen van het conflict en de waarschijnlijke uitkomst van de handelsbesprekingen.

Zullen de Amerikaanse en Chinese regeringen een akkoord bereiken om hun handelsoorlog te beëindigen?

Een akkoord is het meest waarschijnlijk, maar de echte vraag is welk akkoord? Ik denk dat het een grotendeels cosmetische deal zal zijn met elementen die beide partijen in staat stellen om het gezicht te redden, in plaats significante veranderingen in de economische relatie tussen de VS en China. Het zal niet voldoen aan de retoriek van Trump over een “historische” en “epische” overeenkomst, en het zal niet leiden tot fundamentele “structurele veranderingen” in de Chinese economie, zoals de anti-China haviken in de Amerikaanse heersende klasse eisen.

De truc die Trump’s team probeert uit te voeren in de onderhandelingen en een belangrijke reden waarom ze zo lang duren – er waren al negen gespreksronden – is om genoeg concessies uit China te persen, zodat het lijkt alsof er “fundamentele veranderingen” zijn overeengekomen. Zonder deze troef zal Trump botsen op tegenstand in zijn eigen partij en van de Democraten die hem zullen beschuldigen van een uitverkoop aan China. De centrale positie van Xi Jinping is dat het staatskapitalistische economische model van China onaantastbaar is. Dat laat ruimte voor een flexibele benadering van Peking over het type en de omvang van de concessies.

Een akkoord zal niet antwoorden op de echte wortels van dit conflict: een strijd om economische en grote machtsposities – zal China of de VS de eerste plaats innemen? Die strijd zal niet verdwijnen op basis van onderhandelingen, zo werken het kapitalisme en het imperialisme niet. Er kan een akkoord komen, maar in werkelijkheid zal het eerder een soort staakt-het-vuren zijn waarbij het economische conflict verschuift van tarieven en handel naar andere en meer doorslaggevende gebieden zoals technologie, investeringen en geopolitiek. We zijn nu al strijd tussen de VS en China, maar de EU, India, Rusland en Japan over de ‘nieuwe zijderoute’ van China – het grootste wereldwijde infrastructuurproject uit de geschiedenis.

Trump en zijn onderhandelaars staan onder druk om een akkoord te bereiken, maar ook het Chinese regime staat onder druk?

Ja, maar zelfs in dit stadium, waarin beide partijen hard aandringen op een akkoord, kunnen we niet uitsluiten dat er geen akkoord komt. Wat hen echter naar een akkoord drijft, is de haperende wereldeconomie en de politieke risico’s die gepaard gaan met een recessie, die de hoop van Trump op een herverkiezing zou doen wankelen, en voor Xi Jinping nog duurder zou kunnen uitvallen – we hebben het hier over ongekende massale onrust in China in geval van de eerste recessie sinds lange tijd.

Beide partijen vrezen het vooruitzicht van nieuwe onrust op de aandelenmarkten, die vorig jaar 13 biljoen dollar van de wereldwijde markten heeft weggevaagd, ongeveer de helft daarvan in de VS. Vandaar de stroom van geruststellende verklaringen over gesprekken die “zeer goed” verlopen en “vooruitgang boeken”, allemaal bedoeld om de aandelenkoersen te stimuleren en de vaart erin te houden voor meer gesprekken. Dit is een indicatie van hoe sterk het kapitalisme gefinancialiseerd is, nog meer zelfs dan in de aanloop naar de financiële crisis van 2008 omdat het beleid van de overheden en centrale banken na die crisis een veel grotere impact had op de aandelenmarkten dan op de reële economie. Op de korte termijn is het economisch vertrouwen van de kapitalisten hersteld, maar dat berust op een onzekere basis.

Een nieuwe beurscrash zou de wereldeconomie op zich in een recessie kunnen storten omdat de aandelenmarkten “te groot zijn geworden om te mislukken” – iets wat in tegenspraak is met de werkelijkheid.

Trump’s positie is veranderd sinds het begin van de handelsoorlog – is hij zacht geworden tegen China?

Hij heeft in ieder geval een gedeeltelijke stap achteruit moeten doen om een ramp van eigen makelij te vermijden. In juli, toen Trump de eerste reeks douanetarieven aan China oplegde, schepte hij op: “handelsoorlogen zijn gemakkelijk te winnen.” De toon van Washington was zeer agressief en provocerend. Nu doet het de Amerikaanse economie evenveel pijn als die van China.

Het handelstekort van de VS – de directe aanleiding voor Trump om een handelsoorlog te starten – groeide vorig jaar naar een recordhoogte van 891,3 miljard dollar met de hele wereld en een record van 419,2 miljard dollar met China (een stijging van 11,6 procent ten opzichte van het jaar ervoor). Deze cijfers zijn een spectaculaire weerlegging van Trump’s “gemakkelijk te winnen” bravoure.

Aanvankelijk dacht de regering-Trump dat ze snel resultaten kon boeken – in september werden nog hogere douanetarieven opgelegd en Trump dreigde met een forse escalatie indien China zou antwoorden met tegenmaatregelen. Deze aanpak werd sterk beïnvloed door de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen voor het parlement. Trump wilde laten zien dat hij een harde president was. Sindsdien werd hij langs alle kanten voorbijgestoken door politici die op de anti-Chinese kar gesprongen zijn.

Dit maakt het moeilijker om het conflict te ontmijnen. Xi realiseert zich dat hij in de toekomst te maken kan krijgen met een nog hardere Amerikaanse regering, een factor die Peking ertoe aanzet om nu een akkoord te sluiten.

De toenemende economische tol en het risico dat het in 2019 nog veel erger zal worden, dwongen Trump om tijdens zijn ontmoeting met Xi Jinping in Buenos Aires in december op de pauzeknop te drukken. Dit betekende dat de oorspronkelijke tarieven gehandhaafd bleven, maar uitstel van de verhogingen die op 1 januari van kracht zouden worden. Deze vertraging is sindsdien verder verlengd omdat de onderhandelingen aanslepen. De oorspronkelijke deadline voor een akkoord die Trump in Argentinië had vastgelegd was 1 maart. De laatste verslagen suggereren dat de besprekingen “wekenlang” kunnen doorgaan, mogelijk tot de G20-top in Osaka eind juni.

Het is duidelijk dat de twee partijen niet zo dicht bij elkaar staan als ze willen dat de mensen denken. Maar ze staan ook onder druk om te de-escaleren, zonder gezichtsverlies. Dit laatste punt is wat er vooral voor zorgt dat de onderhandelingen aanslepen.

Welke strategie heeft het Chinese regime in de handelsoorlog gevolgd?

Aanvankelijk was Peking op het verkeerde been gezet door de tarieven. Zij dachten dit te kunnen voorkomen door beperkte concessies te doen – in feite door meer van de VS te kopen, met name energie en landbouwproducten. Zij beschouwden de kwestie vooral als een economisch probleem en onderschatten de politieke dimensies van de VS – de noodzaak voor Trump om een harde hand te tonen. Xi’s regime onderschatte hoe ver Trump bereid was te gaan en de steun die hij had om de confrontatie met China aan te gaan.

Een jaar geleden had Xi zijn dictatuur geconsolideerd en de beperking van het aantal ambtstermijnen voor zichzelf afgeschaft. De repressie door de staat werd tot ongekende hoogten opgevoerd. Er was overmoedigheid binnen de regerende groep. Een binnenlandse reactie tegen het autoritaire regime van Xi kon toen enige aanmoediging putten uit de handelsoorlog, niet in de zin van een pro-Amerikaanse sentiment, maar eerder een gevoel van voldoening dat het almachtige imago van het regime een flinke deuk kreeg. Xi maakte duidelijk een verkeerde inschatting van hoe de betrekkingen tussen de VS de China moesten beheerd worden, ook al is dit de belangrijkste buitenlandse beleidskwestie.

Een andere misrekening was dat de omgeving van Xi dacht te kunnen rekenen op druk van Wall Street en China’s “vrienden” binnen het Amerikaanse financiële kapitaal om een handelsoorlog te voorkomen. Amerikaanse multinationals vormen al tientallen jaren een krachtige lobby voor grotere economische banden met China, maar vorig jaar zagen we een beslissende verschuiving. Dit was iets wat het Chinese regime verraste.

Wall Street, dat enorme winsten heeft gemaakt op basis van China en het door de VS geleide globaliseringsbeleid in China, heeft zich steeds meer aangepast aan de Trump-doctrine van het eisen van radicalere toegevingen en het bestraffen van China’s vermeende economische ‘bedrog’. Dit maakt deel uit van een bredere strategische verschuiving binnen de Amerikaanse heersende klasse, waarvan de handelsoorlog slechts één symptoom is, in de richting van een fundamenteel confronterende aanpak om te voorkomen dat China zich de dominante positie van het Amerikaanse imperialisme toe-eigent.

Dit hebben we gezien met een recente toespraak van Jamie Dimon, CEO van JP Morgan Chase, de grootste Amerikaanse bank. Hij zei dat het “absoluut juist” was dat de VS een handelsoorlog met China aanging en zei: “We kunnen er beter nu mee omgaan, wat dat ook voor de economie betekent.” Wanneer een Amerikaanse bankier dit zegt, is het duidelijk dat er een grote wijziging is in de vooruitzichten van de heersende klasse.

Maar de aard van dit conflict is van langdurige aard, zonder “gemakkelijke overwinningen” à la Trump. Het regime van Xi twijfelt er nu niet aan dat er een verschuiving heeft plaatsgevonden in de relatie tussen de VS en China, dat het niet alleen een kwestie is van een onvoorspelbare president van de VS, maar dat het eerder een historisch keerpunt is met het beleid van betrokkenheid de afgelopen 40 jaar dat plaats maakt voor openlijke strategische rivaliteit. De tegenstrategie van Peking is dienovereenkomstig aan het verschuiven.

De concessies die de Chinese onderhandelaars tijdens de laatste besprekingen aanboden, zijn groter dan een jaar geleden, maar het verschil is niet enorm. De Chinese kant heeft grenzen inzake mogelijke toegevingen. Ze weten bovendien dat er grote druk op Trump is om de gesprekken niet te staken.

Dit verklaart, ironisch genoeg, waarom Trump de besprekingen met de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un verliet in Vietnam. De twee onderhandelingen zijn schijnbaar niet met elkaar verbonden, maar de strategie van Trump rond vernietiging van Noord-Koreaanse kernwapens had steeds tot doel om de druk op China op te voeren en kaderde in de strijd voor politieke en militaire hegemonie in de regio. Trump’s vertrek in Vietnam was deels om Kim onder druk te zetten omdat er te weinig vooruitgang was, maar het was ook een waarschuwing aan Peking dat de VS wel degelijk bereid is om onderhandelingen over een handelsakkoord te verlaten als er niet genoeg toegevingen zijn.

Wat zijn de resterende obstakels voor een deal?

De belangrijkste ontwikkeling tot nu toe is de afspraak dat beide partijen “handhavingsinstanties” zullen oprichten om ervoor te zorgen dat zij zich aan de voorwaarden van de overeenkomst houden. Deze kwestie was een potentieel breekpunt omdat het team van Trump moet laten zien dat hun akkoord “anders” is en China ter verantwoording zal worden geroepen.

Ondertussen zouden de Chinese onderhandelaars niet akkoord gaan met een eenzijdig handhavingsmechanisme, zoals eerst voorgesteld door de VS, of met het idee dat de huidige Amerikaanse tarieven van kracht blijven om ervoor te zorgen dat China de regels naleeft. Geen van deze alternatieven zou politiek onaanvaardbaar zijn voor China. Het zou het regime van Xi blootstellen aan kritiek dat het “inmenging in binnenlandse aangelegenheden in China” had aanvaard. Het zou mogelijk zelfs herinneringen opwekken aan de “ongelijke verdragen” van China voor de revolutie.

Maar de voorgestelde “handhavingsinstanties” lijken een façade te zijn die er indrukwekkend uitziet, maar weinig concreet verschil zal maken. Zoals het er nu voorstaat kunnen beide regeringen tarieven opleggen aan de andere, zelfs als deze in strijd zijn met de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WHO), wat het geval is met de huidige tarieven van Trump. De overeenkomst die nu tot stand komt, zal waarschijnlijk in strijd zijn met de WHO-regels, omdat de overeenkomst gaat over een beheerde handel en niet over ‘vrije handel’, wat ook aantoont dat de WHO een uitdovende kracht is. De oprichting van Amerikaanse en Chinese “handhavingsinstanties” heeft enerzijds tot doel om sceptici in het Amerikaanse Congres ervan te overtuigen dat de overeenkomst “tanden” heeft en anderzijds om het stigma van de Chinezen weg te nemen dat zij iets accepteren wat niet wederzijds en wederkerig is.

Er zijn andere potentiële obstakels voor een overeenkomst. De VS heeft naar verluidt 150 pagina’s met overeenkomsten opgesteld die moeten worden ondertekend, waaronder gedetailleerde overeenkomsten op zes omstreden gebieden: gedwongen technologieoverdracht en cyberdiefstal, intellectuele-eigendomsrechten, diensten, valuta, landbouw en niet-tarifaire belemmeringen.

Op het gebied van valuta bijvoorbeeld zijn er berichten dat China ermee heeft ingestemd geen devaluatie te gebruiken om het effect van tarieven tegen te gaan en de VS meer informatie te geven over zijn valutabeleid. Maar eigenlijk is dit in overeenstemming met de eigen belangen van Peking, die erin bestaan om de huidige wisselkoers in grote lijnen te handhaven. Peking maakt zich in dit stadium veel meer zorgen over de waardevermindering van de yuan als gevolg van kapitaalvlucht dan over het positieve effect dat een toename van de export zou betekenen.

Ook in de landbouw heeft China in het kader van een handelsovereenkomst enorme extra aankopen van Amerikaanse landbouwproducten beloofd. Dit ligt politiek gevoelig en de staatsmedia zijn gestart met een campagne om de publieke opinie voor te bereiden. De  regering-Trump eist een verlaging van de Chinese landbouwtarieven, wat voor veel arme Chinese boeren een zware klap zou betekenen.

Peking zal ongetwijfeld subsidies en andere steunmaatregelen aankondigen om de gevolgen van deze toegeving op te vangen, maar het past in een breder patroon van toegevingen die in grote lijnen in twee categorieën vallen: het zijn ofwel dingen die het Chinese regime zich kan veroorloven – meer soja en olie van de VS kopen kost landen als Brazilië en Iran meer dan het Peking kost – of het zijn nogal vage toezeggingen om “hervormingen” door te voeren die kunnen worden omzeild en uitgesteld. Dat is natuurlijk een goed bedachte tactiek van het Chinese regime.

Maar Xi’s regime zal geen ‘kerngebieden’ opofferen die van vitaal belang zijn voor het staatskapitalistisch economisch model, zoals staatssubsidies, bescherming van belangrijke staatsmonopolies en de oprichting van ‘nationale kampioenen’. Dit is niet in de eerste plaats een economische maar een politieke kwestie. Xi, die de miljardair-prinsen vertegenwoordigt binnen het Chinese regime, de staat en de economie, is zich er ten volle van bewust dat de toekomst van het regime als een dictatuur van één partij berust op zijn vermogen om de economie – met de “politieclub” om Leon Trotski’s term te gebruiken – af te stemmen op de noden van het overleven van het regime en geen gijzelaar van ‘de markt’ te worden, zoals het geval is met de westerse kapitalistische regimes. Politiek zal de Chinese kant niet instemmen met een akkoord dat de indruk wekt dat het regime gezwicht is voor Amerikaanse druk. Ze kunnen veel van hun handelsconcessies voorstellen als “hervormingen” die weliswaar overeenkomen met de eisen van de VS, maar in feite van Chinese afkomst zijn.

Welke invloed zal een overeenkomst tussen de VS en China hebben op de wereldeconomie en maakt dit een einde aan de confrontatie?

Voor de economie zou het een tijdelijke impuls kunnen geven, vooral in termen van financiële ontwikkelingen met een nieuwe groei op de aandelenmarkten, maar zelfs dat is niet zeker. De markten, die sinds het begin van het jaar een hoge vlucht hebben genomen, zijn grotendeels voorstander van een overeenkomst tussen de VS en China. Een mislukking van de onderhandelingen zou wel eens ravage kunnen veroorzaken.

Voor de reële economie is het discutabel wat een akkoord zou betekenen. De VS, China en andere grote economieën vertragen in 2019. Delen van Europa bevinden zich in een regelrechte recessie. De nieuwe stimulusmaatregelen van het Chinese regime – de grootste belastingverlagingen in tien jaar en een explosie van nieuwe schulden – hebben enig effect, een gedeeltelijke stabilisering van de economie, maar de effecten van de stimulusmaatregelen worden steeds kleiner terwijl het schuldenprobleem groter wordt.

Bedrijven die hun productie uit China nog voor de invoerheffingen van Trump begonnen te verplaatsen, zullen dat waarschijnlijk blijven doen. Tenzij de overeenkomst veel sterker is dan we verwachten, zal het deze bedrijven niet overhalen om terug te keren naar China. De onzekerheden maken dat ze zich willen indekken en fabrieken naar Vietnam en andere delen van Azië verplaatsen, maar in bijna geen enkel geval terug naar de VS.

Wat de relatie tussen de VS en China betreft, zal een handelsovereenkomst niet leiden tot een terugkeer naar de situatie van voor 2018. Dat is voorgoed voorbij. In plaats daarvan, zoals econoom Stephen Roach zegt, wordt er een ‘langdurige strijd’ gevoerd, wat hij ‘koude oorlog 2.0’ noemde. Roach voerde ook aan dat de Amerikaanse economie er veel slechter aan toe is – door de hogere schuldenlast en de tragere groei – om nu een koude oorlog te voeren in vergelijking met de periode 1947-1991.

Een ander cruciaal verschil is dat in de vorige Koude Oorlog – tussen een kapitalistische VS en een stalinistische Sovjet-Unie – de staatseconomie en de bureaucratisch geleide economie van de Sovjet-Unie veel minder geïntegreerd was in de wereldeconomie dan de Chinese staatskapitalistische economie vandaag. China is de grootste handelspartner van 124 landen, vergeleken met 76 voor de VS. Er zijn 120 Chinese bedrijven in de Fortune 500 [de grootste bedrijven ter wereld], net achter de VS met 126, en ver voor Japan met 52 op de derde plaats.

Conflicten over de nieuwe zijderoute, Huawei en 5G-technologie in het bijzonder, de Zuid-Chinese Zee en andere territoriale geschillen, zullen waarschijnlijk verergeren. De Global Times [een belangrijke regimegezinde krant] erkende dit toen zij onlangs waarschuwde: “Het is een slecht idee om aan te nemen dat beide partijen hun handelsaangelegenheden kunnen regelen en zich vervolgens concentreren op een felle politieke en veiligheidsrivaliteit.” Maar in werkelijkheid is dit de meest waarschijnlijke uitkomst.

Wat is het socialistisch alternatief op handelsoorlog en economisch nationalisme?

De gebeurtenissen van het afgelopen jaar, het escalerende conflict tussen de VS en China, maar ook de spanningen met de EU en andere grote mogendheden, zijn symptomen van een chronische ziekte van het wereldwijde kapitalisme. Het systeem kan zich niet losmaken van de crisis die meer dan tien jaar geleden begon.

Regeringen vrezen massale omwentelingen, zoals we opnieuw zien in de Arabische wereld met de opstanden in Algerije en Soedan tegen wrede dictaturen. De kapitalisten worden steeds meer gedwongen om te zoeken naar ‘nationale’ oplossingen, varianten van de ‘America First’-doctrine van Trump. De kapitalistische globalisering, met haar megawinsten voor de miljardairs, heeft plaatsgemaakt voor de “slowbalisering” zoals het tijdschrift Economist het noemde, waarbij elke kapitalistische regering haar eigen bedrijven en markten beschermt en haar toevlucht neemt tot economische en geopolitieke pesterijen in het kader van de internationale betrekkingen. Van 1987 tot 2007 groeide de wereldhandel gemiddeld met 7 procent per jaar, maar van 2008 tot 2014 vertraagde deze groei tot slechts 3 procent, en sindsdien is hij verder vertraagd.

Voor de arbeidersklasse hebben beide fasen van de kapitalistische ontwikkeling, voor en na 2008, geleid tot meer uitbuiting en armoede, economische, ecologische en zelfs militaire rampen.

De arbeidersbeweging heeft een onafhankelijke benadering nodig, die zich niet achter het economisch nationalisme van rechtse politici als Trump of het neoliberale globaliseringsbeleid van liberalen schaart, maar in plaats daarvan een beleid eist dat de rechten van werkenden, jobs en de mogelijkheid om zich vrij te organiseren versterkt. Wij strijden voor de nationalisatie onder controle en beheer van de werkenden van bedrijven die dreigen hun productie te verplaatsen, te sluiten of uit te besteden, onder het mom van ‘buitenlandse concurrentie’.

Er moeten organisatorische banden gelegd worden tussen vakbonden en arbeidersorganisaties in de hele wereld. Vakbonden in de VS en andere landen moeten opkomen voor vakbondsrechten in China, en tegelijk opkomen voor het democratiseren van de eigen vakbonden die tot strijdorganisaties moeten omgevormd worden. Er is internationale solidariteit nodig om Chinese arbeiders te steunen tegen het verbod van het Chinese regime op onafhankelijke vakbonden en op stakingen. Dit is het socialistische alternatief om onafhankelijk van de kapitalisten te staan, maar in een gezamenlijke strijd van de arbeidersklasse overal ter wereld, om alle kapitalistische oplossingen af te wijzen en in plaats daarvan te strijden voor democratisch publiek eigendom van en controle over de grote bedrijven om democratische planning en een socialistisch handelsbeleid te vergemakkelijken. Dit is hoe we kunnen voorkomen dat de arbeidersklasse verdeeld wordt door nationalisme en politici als Trump en Xi, wat de weg naar de nederlaag is.

De handelsoorlog tussen Washington en Peking is aan het escaleren. De regering-Trump wil nogmaals douanetarieven opleggen voor zowat 200 miljard dollar aan Chinese goederen die ingevoerd worden. Dit zou de grootste zet zijn in het al drie maanden durende conflict en het volgt op de heffingen die in juli opgelegd werden op 50 miljard dollar aan Chinese goederen. Een verdere escalatie kan volgens de Amerikaanse econoom Stephen Roach leiden tot een “lange en bittere strijd.” De bewering van Trump dat handelsoorlogen “gemakkelijk te winnen zijn”, werd door Gideon Rachman, een columnist van de Financial Times, vergeleken met de erg foutieve inschatting van de Britse heersende klasse in augustus 1914 dat de eerste Wereldoorlog zou “over zijn tegen kerstmis.”

Analyse door Vincent Kolo, Chinaworker.info

Verslag door Hannah (Gent)

Video vertoond aan het begin van de commissie:

Politieke hervormingen

In 2018 heeft Xi Jinping zijn macht versterkt. In maart werd de staatsconstructie veranderd zodat Xi Jinping president voor het leven kan worden. Vroeger was er altijd een collectief leiderschap door de bureaucratie van de Communistische Partij. De bedoeling van die structuur was dat er altijd een verdeling van macht was. De machtsconcentratie door Xi is geen uitdrukking van stabiliteit. Het autoritair stelsel is het resultaat van lange termijn crisissen van het systeem. Het heeft een repressieve éénpartijstaat nodig en sinds de crisis van 2007 heeft de partij nood aan een meer gecentraliseerd leiderschap.

Online waren er honderdduizenden die hiertegen protesteerden in China. Door middel van censuur probeerde men deze posts te verwijderen, desondanks choqueerde de schaal van deze protesten het regime. Xi Jinping krijgt als bureaucraat weinig steun bij arbeiders. China’s schulden en de opkomst van stakingen en protesten tonen de limieten van Xi’s macht. Bovendien heeft hij niet de volledige controle over de Chinese economie. Hij staat machteloos tegenover een kelderende beurs en kan de handelsoorlog met de VS geen halt toeroepen.

Repressie

De Chinese staatsrepressie is het sterkste sinds 1998: de staat spendeert 1300 miljard dollar aan censuur, dat is 90% hoger dan het militair budget. Minderheidsgroepen zoals Moslims, Tibetanen en Mongolen worden meer en meer vervolgd. Ze zijn onderhevig aan politiecontroles en hi-tech toezicht. In Xinjiang, een provincie met veel moslims, worden die opgesloten in concentratiekampen met een bijzonder repressief systeem: zo worden ze verboden een baard te dragen.

Beijing is ook zijn controle over Hong Kong aan het versterken. Hong Kongs gelimiteerde democratische rechten, half verkozen parlement en politieke vrijheden (die niet bestaan in de rest van China), worden aangevallen. Zes officiële verkozenen mogen niet meer deelnemen aan verkiezingen. Verschillende activisten zitten gevangen omdat ze aanwezig waren op protesten. Er staat zelfs een gevangenisstraf van drie jaar op het niet respecteren van het Chinese volkslied. De democratische partijen geloven dat er een compromis te sluiten valt zonder massastrijd. Ze zijn bang voor massabeweging, ze twijfelen niet aan kapitalisme en willen niet ingaan tegen de regering.

Handelsoorlog

Waar het op het eerste zicht om gaat, is de handelsbalans. China verkoopt veel meer goederen aan de VS dan het koopt van de VS, wat nadelig uitdraait voor de VS. Importtarieven moeten Chinese export indammen. Trump heeft daarom op 6 juli voor 34 miljard dollar heffingen op Chinese goederen ingevoerd.

China heeft vandaag minder ruimte voor toegevingen door de hardere opstelling van Trump en groeiend nationalisme in eigen land. Waar het vooral om gaat, is het beleid van ‘made in China’. China is nu nog afhankelijk van de westerse technologie. Maar het wil zelf een high tech industrie creëren, om zo niet enkel “de fabriek van de wereld” te zijn, maar ook ingewikkelder productie op te nemen. Dit zou een probleem vormen voor de VS, want haar economie steunt voor een groot deel op die high tech sector (die veel exporteert naar China). Dus wil de VS ‘made in china’ zoveel mogelijk tegengaan.

Vele economen voorspellen dat derde partijen zoals Ierland, België of Maleisië harder zullen geraakt worden door de handelsoorlog dan China of de VS. De macht van China is sinds de crisis van 2008 vergroot, wat leidt tot spanningen. Er is geen sprake van een warme oorlog, maar een ontluikende handelsoorlog heeft belangrijke effecten, onder meer inzake Taiwan. Het kan ook een eigen dynamiek krijgen, wat tegen de achtergrond van een grotere militaire aanwezigheid van zowel China als de VS in de Zuid-Chinese Zee tot militaire conflicten kan leiden. China bouwt zelfs militaire eilanden om haar greep op omliggende landen te versterken. De grote investeringen in wapens en defensie, betekenen dat er geen middelen zijn voor andere doeleinden.

De verscherping van rivaliteit tussen VS en China is niet de enige uitdaging voor Xi Jinping: de groei van de economie is opnieuw aan het vertragen. China’s beurs is verlaagd met 2 triljoen dollar in 2018. China’s munt de yuan is aan het vallen, dat heet devaluatie. Wanneer China’s munt daalt in waarde, worden haar producten goedkoper tegenover andere munten (zoals de dollar, Chinese producten worden goedkoper dan Amerikaanse) waardoor ze makkelijker te exporteren zijn. Dat wordt gedeeltelijk aangemoedigd door Beijing als een waarschuwing voor Trump en zijn handelsoorlog. De Chinese yuan in waarde laten zakken, is echter een gevaarlijke maatregel die tot kapitaalvlucht kan leiden.

China’s ophopende schuld is ongezien in de wereldgeschiedenis. De totale schuld is drie keer het bruto binnenlands product. Maar het kan nog hoger. Want de staat controleert de banken en was dus in staat om de schuld heen en weer te bewegen om een bankencrash te vermijden.

In China is er een kleine afzetmarkt in eigen land, want de lonen zijn te laag. Het aandeel van consumptie in het BBP is in China lager dan in andere landen. Er wordt gezocht naar nieuwe markten voor de overproductie van staal, cement, spoor en andere industrieën. Daarom is er vanaf 2013 een plan voor grootschalige infrastructuurwerken: “One Belt One Road,” de zogenaamde nieuwe zijderoutes. Het plan is in de grondwet ingeschreven, zodat het niet kan teruggeschroefd worden. Het plan heeft betrekking op meer dan 70 landen, met een link naar het westen en naar ontwikkelingslanden. Het is het beste voorbeeld van een vorm van imperialisme met Chinees gezicht. De investeringen zijn echter aan het vertragen. Er zijn protesten in landen met Chinese bedrijven. In Vietnam en Maleisië zijn er problemen met Chinese projecten omwille van de corruptie. Er is een groot risico op schulden voor de landen die meedoen: de projecten kosten geld en dus moet geleend worden. China geeft krediet aan hoge rentevoeten. Als de schulden niet terugbetaald worden, komen bedrijven in handen van de Chinese overheid. In plaats van schulden af te bouwen door ze te exporteren, dreigt door slechte schulden net een versterking van een kredietcrisis.

Revolte

Sinds april waren er verschillende moedige stakingen, onder meer die van de kraanwerkers. Die staking brak gelijktijdig uit in 13 provincies. Het protest was gericht tegen het uitblijven van loonsverhogingen sinds 5 tot 6 jaar. De meeste stakingen waren erg plots en duurden niet lang. Dat is onvermijdelijk in de Chinese context.

We zagen dit ook in de staking van truckchauffeurs. Maar liefst 90% van de Chinese truckers bezit een eigen vrachtwagen en is officieel zelfstandig. Het betekent dat ze zware leningen moeten aflossen en kampen met stijgende brandstofprijzen, wegentol en een nieuwe online app waardoor ze tegen elkaar moeten concurreren om werk te hebben. Er waren acties in meer dan tien regio’s en steden, van Chongqing in het westen tot Shanghai in het oosten (over een afstand die gelijkaardig is als die tussen Londen en Warschau). Een chauffeur uit Shandong zei dat er later dit jaar nog protesten kunnen volgen.

In China strijden veteranen al jaren voor betere pensioen. Er was reactie in eigen kringen waardoor veteranen in heel China actief werden. Dat ondermijnt de propaganda van de president. Deze strijd had ook een grote impact op het huidig leger, omdat het soldaten liet zien hoe ze behandeld worden na hun dienst. Na diverse grootschalige protesten vorig jaar, met 57 miljoen veteranen, heeft Chinese President Xi Jinping beloofd de kwestie aan te pakken, en in april heeft hij het ministerie van veteranenzaken geopend in Peking. Ook delen van het regime gaan dus over tot revolte. De economische crisis zorgt voor verdelingen binnen het staatsapparaat.

Dit alles wijst op een nieuwe trend van strijd, belangrijke veranderingen in het bewustzijn van werkenden en een groeiende capaciteit om acties in verschillende regio’s te organiseren, ondanks het toeziend oog van de overheidsdiensten. Het organiseren van de acties verloopt vooral via sociale media.

Hoewel vrijwel het hele Chinese internet is gecensureerd, gebeuren de meeste protesten nog via internet. Sinds afgelopen jaar hebben een half miljoen mensen deelgenomen aan internetprotest. Homoseksuele relaties zijn verbannen van televisieschermen en inhoud van homoseksuele aard is verboden op online streaming platforms. Maar de laatste stap van de censuur veroorzaakt een openbare terugslag. Op Sina Weibo, een Twitter-achtig platform met 400 miljoen actieve maandelijkse gebruikers, werd het onmogelijk om over homoseksualiteit te spreken. De reactie van mensen was massaal. Tienduizenden protesteerden met de hashtag #Iamgay. Het Chinese regime was gedwongen in te binden.

Ondanks repressie slaagt de arbeidersbeweging erin een impact te hebben. Er is niet overal een bewustwording en de meeste protesten beperken zich nog tot economische eisen, deels omdat er nog illusies in de Communistische Partij zijn. Naarmate de repressie opgevoerd wordt, krijgen de economische eisen onvermijdelijk een politiek karakter van verzet tegen de regering.

Wij stellen dat er nood is aan arbeidersorganisaties. Vrijheid is enkel mogelijk indien de werkende klasse zich organiseert en ook banden aangaat met werkenden buiten China. Overgangseisen die van de dagelijkse realiteit vertrekken, maar een brug vormen naar fundamentele verandering, zijn belangrijk. Zo brengen wij volgende eisen naar voren:

• Vrijheid van spreken en persvrijheid
• 8 uren werkdag
• Gelijke lonen voor vrouwen en mannen
• Geen winsten in de gezondheidszorg, voor openbare diensten die volledig publiek gefinancierd worden onder democratische controle.
• Een socialistische regering die de grote bedrijven en banken in publieke eigendom en onder democratische controle plaatst

In China en Hongkong is sociale strijd niet mogelijk zonder systeembreuk. De strijd tegen de dictatoriale regering moet ook een strijd zijn tegen kapitalisme. Een socialistisch beleid en een democratisch geplande economie zijn de enige weg uit de crisis van China vandaag.