Waar voorzitter van de FNV Han Busker zich eerst nog beriep op de rust en draagvlak die met het Pensioen en AOW-akkoord is gecreëerd, blijft de grote olifant Rekenrente in deze kwestie maar niet vermeden te kunnen worden. De bezweringen van 1e onderhandelaar Tuur Elzinga dat er geen verslechteringen zullen worden geaccepteerd, beginnen hol te klinken. Omdat bij een groot aantal fondsen volgend jaar kortingen dreigen. Knot en Koolmees blijven aan hun wurgmodel vasthouden, omdat ze zo dankzij de wetgeving rond het Nieuwe Financiële Toetsings Kader hun bijna-nul-rentedragende staatsobligaties in de pensioenfondsen kunnen (blijven) dumpen en zo miljarden kunnen vrijspelen om hun broodheren en vrouwen te spekken. Hetgeen met een duur woord Quantitave Easing wordt genoemd.

door Peter den Haan, lid Ledenparlement FNV, sector Vervoer. (Op persoonlijke titel)

Ondanks al propaganda van staatsomroepen, de Regering en huurlingen zoals het instituut Netspar, is er groot protest ontstaan op deze aanval op het pensioenstelsel vanuit Pensioenbesturen en vertegenwoordigers, gepensioneerden zelf maar inmiddels ook vanuit de beroepsgroep Actuarissen en Financiële economen. Vanuit diverse belangenorganisaties is inmiddels een rechtszaak in voorbereiding om deze wellicht onrechtmatige diefstal een halt toe te roepen. Het gaat tenslotte niet alleen over de opbouw van het toekomstig pensioen, maar ook over indexatie van de huidige pensioenen. En over een transitie bedrag van rond de 60 miljard in de overgang van het huidige naar een nieuw systeem, wat een verslechtering voor jongeren betekend…

Ondanks het grote ledenverlies geeft de FNV-leiding weinig tekenen van zelfreflectie. Het ruim 2 jaar geleden ingezette Offensief om de race naar de bodem te stoppen is omgezet in een ouderwets polderakkoord. “We doen wat we deden en krijgen wat we kregen” is het vanzelfsprekende gevolg; ledenverlies en achteruitgang. De botsing tussen de omstandigheden die een strijdbare vakbond vereisen en een leiding die openlijk het burgerlijk systeem verdedigt tegen de belangen van de leden in, zullen linksom of rechtsom een uitweg vinden. Een nieuwe organisatie om de invloed van leden en kaderleden nog verder terug te dringen is een heilloze weg naar verval en uiteindelijk tot splitsing. Als er 1 les is te trekken uit 125 jaar vakbeweging, is het wel dat het leunen op de inactieve lagen voor onze belangenorganisatie de nekslag betekent. We hebben een strijdbare vakbond nodig, die vecht voor indexeren in plaats van korten, de AOW terug naar 65 en 1500 euro netto per maand en aanpassing van de nieuwe Financiële Toetsings Kaders en de rekenrente. En dat vereist een ander soort kabinet.

Gezien het feit dat de propagandamachine op volle toeren draaide om mensen tot een “voor” stem te bewegen, is het niet vreemd dat een meerderheid instemde. Sterker nog: als zowel de media, de regering, alle traditionele politieke partijen als de vakbondsleiding mensen voorhouden dat dit een goed akkoord is en dat er geen alternatief is, dan is het opmerkelijk dat nog steeds bijna een kwart van de FNV-leden tegen stemde.

De linkervleugel onder de vakbondsactivisten had geen toegang tot de media, geen massapartij die aan hun kant stond. De SP gaf nog min of meer een negatief stemadvies, maar kwam in de media nauwelijks aan bod. Daarentegen werden we overstelpt met gekleurde informatie over het pensioenakkoord, vol met desinformatie, verdraaiingen en volstrekte leugens. De linkerkant van de FNV had daarentegen niet de middelen om de boodschap over te brengen dat dit akkoord een vergaande verslechtering is, dat weliswaar iets minder slecht is dan de oorspronkelijke plannen door de druk van de stakingsacties, en het perspectief naar voren te brengen van een beter resultaat door opnieuw massaal actie te voeren. Premier Rutte chanteerde ons door in feite te zeggen: “accepteer dit akkoord of het wordt nog slechter”. In die context is het niet vreemd dat het merendeel van de FNV-leden geen alternatief zag dan voor het akkoord te stemmen.

Dit is een nederlaag. Maar elke nederlaag draagt ook de kiemen van toekomstige overwinningen in zich. De 23% van de FNV-leden (ruim 86.000 mensen!) en de 18% van de leden van het ledenparlement die tegenstemden is een basis waar we op verder kunnen en moeten bouwen. We hebben een sterke, democratische en strijdbare vakbeweging nodig om voor onze rechten op te komen. Die zal er niet vanzelf komen: kritische en strijdbare vakbondsleden zullen zich moeten organiseren om de FNV in die richting te veranderen. Juist in de komende periode is dat essentieel om tegen verdere aanvallen te kunnen vechten, maar ook verbeteringen af te kunnen dwingen.

Hiervoor hebben we niet gestaakt!

Er is een grote druk op ons als FNV-leden om in te stemmen met het pensioenakkoord. De media, de traditionele politieke partijen en de vakbondsleiding roepen in koor dat dit een uitstekend akkoord is. Maar dit is niet waar we massaal voor gestaakt hebben! Geen van onze gerechtvaardigde eisen is binnengehaald. Dit akkoord is een verslechtering voor iedereen: werkenden, gepensioneerden en de jonge generatie. Alleen het grootkapitaal krijgt een cadeautje……

Volgens dit akkoord wordt de AOW-leeftijd niet bevroren op 66 jaar, zoals we eisten, maar gaat over vijf jaar omhoog naar 67 jaar, en daarna verder, gekoppeld aan de levensverwachting. Stijgt bijvoorbeeld de levensverwachting met drie jaar, dan moeten we nog eens twee jaar extra doorwerken, tot ons 69e. Mogelijk zelfs nog langer, als de levensverwachting verder stijgt. Dit is volstrekt onacceptabel! We leven inderdaad langer, maar dat betekent niet dat we dat ook in volle gezondheid doen. De werkdruk is enorm toegenomen. Mensen met een laag inkomen en een zwaar beroep, krijgen gemiddeld op hun 53e al serieuze gezondheidsklachten!

Er kunnen volgens dit akkoord weliswaar in de CAO’s afspraken gemaakt worden om drie jaar eerder te stoppen, maar dit is volstrekt onvoldoende; bovendien komen de kosten daarvan grotendeels op de schouders van degenen die eerder stoppen met werken te liggen. Er wordt een studie gemaakt om te onderzoeken of het mogelijk is na 45 jaar werken met pensioen te gaan, maar dit is een volstrekt vrijblijvend plan zonder enige garanties.

Flexwerkers en ZZP-ers kunnen zich vrijwillig verzekeren voor hun pensioen – bij private verzekeringsmaatschappijen. Dit zal dus betekenen: torenhoge premies waar je nauwelijks iets voor terugkrijgt.

We moeten niet in de val trappen dat jong tegen oud wordt uitgespeeld. Met het afschaffen van de doorsneepremie gaan we allemaal meer betalen aan premie, maar hoeveel pensioen we uiteindelijk krijgen moeten we maar afwachten. De hoogte van ons pensioen wordt nog afhankelijker van het gokken van pensioenfondsen op de financiële markten, juist nu de dreiging van een nieuwe economische crisis steeds groter wordt. Indexatie, zo wordt ons verteld, zou makkelijker worden in tijden van economische voorspoed met goede beleggingsresultaten; maar met de huidige economische vooruitzichten zullen juist grote kortingen op de pensioenen de realiteit zijn. En dit terwijl gepensioneerden er al jarenlang op achteruit zijn gegaan! Van onze eis: “indexatie voor elke generatie” blijft niets over….

Het huidige pensioenstelsel zou niet houdbaar zijn vanwege de vergrijzing, zo wordt voortdurend beweerd. Inderdaad zijn er relatief minder werkenden ten opzichte van niet-werkenden. Maar die werkenden zijn wel veel productiever dan in het verleden, en creëren dus meer rijkdom. Het probleem is, dat die rijkdom niet bij ons terechtkomt maar in de zakken van de aandeelhouders verdwijnt, of geparkeerd wordt in belastingparadijzen. We hebben de middelen om iedereen met 65 jaar met pensioen te laten gaan, of zelfs eerder, en om de AOW te verhogen naar een leefbaar inkomen van 1500 euro netto per jaar. Maar dan moeten we het geld halen waar het zit: bij de financiële instellingen en grote bedrijven.

Daarvoor hebben we een vakbond nodig, die niet onderhandelt om stappen terug te zetten, maar strijdt om stappen vooruit af te dwingen. We zullen ons moeten organiseren om de vakbond in die richting te veranderen.

Daarnaast hebben we ook een politiek alternatief nodig. Het is veelzeggend, dat zelfs terwijl de economie nog groeit een uiterst belangrijke verworvenheid als de pensioenen wordt aangevallen. Als een nieuwe economische crisis uitbreekt, wat onvermijdelijk is in dit systeem, zullen onze verworvenheden nog meer onder vuur komen te liggen. Het kapitalisme heeft ons geen toekomst te bieden. Vecht met ons mee voor een socialistisch alternatief, voor een democratisch socialistische maatschappij, waarin de behoeften van allen vervuld kunnen worden, in plaats van dat alles draait om de winsten van een klein groepje superrijken!

Neem contact met ons op via email: info@socialistischalternatief.nl.

Door Peter den Haan, Ledenparlement FNV Vervoer (op persoonlijke titel)

Om het gevraagde en vereiste resultaat binnen te halen – niet alleen geen verslechteringen in het stelsel, maar de beloofde structurele verbeteringen (weet je nog: die Rutte met zijn AOW op 65 voor zware beroepen en Dijsselbloem er achter aan …) – zal meer voor nodig zijn dan de acties van 28 en 29 mei. Die acties waren een succes: op een aantal plaatsen in het land waren er opkomsten tot 10.000. Dit is meer dan we in het verleden op een landelijke actie bij elkaar wisten te sprokkelen. Die bereidheid heeft meegespeeld in de officiële uitnodiging voor een gesprek. En er gaat natuurlijk een aanbod komen dat in principe ontoereikend is en als dusdanig zal worden voorgelegd in het Ledenparlement van de FNV op aanstaande dinsdagavond.

Deze methode wordt vaak toegepast om te verkennen welke onderhandelingsruimte er bestaat of te creëren is bij een tegenpartij, in dit geval de sectoren binnen het ledenparlement en afhankelijk van hun sympathieën en antipathieën. En de kunst is die informatie dan weer uit de onderhandelingsdelegatie van die tegenpartij te peuren. Oud CDA senator Wim Deetman omschreef dat proces ooit beeldend met de uitdrukking: “dan vochten ze als leeuwen om het onderste uit de kan te halen.”

De hamvraag is natuurlijk wie is bereid welke verslechteringen te accepteren en wie gaat de kolen uit het vuur halen. Kijken we naar onze tegenpartij – op dit moment vooral, maar ook met name en eens te meer, al jaren: het Kabinet Rutte – dan moeten we vaststellen dat ze er nog met een sneltreinvaart een ontslagwet doorheen hebben geduwd om repressief toe te slaan. Van voorheen milde reactie, zoals ik dat wel eens eerder heb genoemd. Ook met de ontwikkelingen in Frankrijk in hun achterhoofd. Op straat knuppelen ze gele hesjes na een maandje of vijf gewoon neer en weg. Bij een OV-staking werd de BV Nederland tot 30% gehinderd. Dat is andere koek. Om de wereld te veranderen moet je die krachten bundelen. Met een socialistisch programma. Dat is politieke kant van de zaak. De vakbondskant zijn de kaders die het Ledenparlement heeft vastgesteld en de daarbij gemaakte procesafspraken opdat de leden democratisch worden geraadpleegd.

Komt er een ‘onderhandelingsresultaat’ voor 1 juli, de zogenaamde heilige datum voor een pensioenakkoord, omdat dan de nieuwe uitkeringsbedragen worden vastgesteld? En de gepensioneerden er door het regeringsbeleid weer op achteruit gaan. Door praktijken in wetten en regelgeving te vangen waarmee het legale diefstal is geworden, vanuit het oogpunt van het publieke belang. Een gewaarschuwd mens telt voor 2. Het antwoord daarop is een waarschijnlijk ja. Vóór de LP-tweedaagse op 14 en 15 juni? Ik durf het niet te zeggen. Dit wel: in een offensief tegen de race naar de bodem liggen er voor de grondsoldaten nog vele mijnen, kuilen, vallen en strikken. En welke overwinningen er worden behaald en welke verliezen er worden geleden, zien we dan wel aan het eind van de strijd; de tijd om juichend met een dikgevulde portemonnee met vakantie te gaan lijkt nog ver weg…

De stakingsdagen van 28 en 29 mei zijn een goede stap in de strijd tegen verslechteringen van onze pensioenen. De situatie is urgent: huidige gepensioneerden zijn jarenlang niet gecompenseerd voor de inflatie en er fors in inkomen op achteruit gegaan. Voor veel jongeren van nu, zoals ZZP-ers en flexwerkers, is er niets geregeld voor een fatsoenlijk pensioen in de toekomst. De regeringsplannen zouden tot de absurde situatie kunnen leiden dat bijvoorbeeld een ZZP-er in de bouw tot ver in zijn zeventiger jaren door zou moeten werken. Volledig onacceptabel!

Ons pensioenstelsel wordt wel “het beste ter wereld” genoemd, maar dat is een fabeltje. Het is een casinostelsel, waarbij ons pensioen afhankelijk is van de rentestand en beleggingsresultaten. En nu wil de regering het stelsel nog verder verslechteren!

De actiebereidheid is hoog, wat al bleek tijdens de eerste actiedag, die helaas werd ondergesneeuwd door de moordpartij in Utrecht. Daar moeten we op verder bouwen. De acties moeten uitgebreid worden, naar een algemene 24-uursstaking en daarna een algemene 48-uursstaking. Hiervoor kan opgebouwd worden door een brede informatie- en mobilisatiecampagne in de bedrijven, op markten etc. Ook massademonstraties kunnen een middel zijn om brede lagen, ook van niet-werkenden, te mobiliseren. Estafettestakingen zijn minder geschikt, omdat ze de beweging kunnen uitputten; het is beter alle krachten te verzamelen op zeer brede, landelijke actiedagen.

Er zou nu een discussie in de bedrijven gestart moeten worden hoe een dergelijk actietraject concreet vorm gegeven kan worden. Daarbij zou ook gediscussieerd moeten worden voor welke eisen we strijden. De huidige eisen van de bonden, zoals bevriezing van de AOW-leeftijd, indexatie voor elke generatie, afschaffen van de boete op eerder stoppen met werken en een pensioen voor iedereen, inclusief ZZP-ers en flexwerkers, zijn op zich terechte eisen. Maar ze laten nog steeds een achterdeurtje open naar tijdelijke bevriezing van de AOW-leeftijd. Bevriezing op 66 jaar is al een toegeving, beter zou zijn om te eisen dat de pensioengerechtigde leeftijd terug gaat naar 65 jaar maximaal. Daarnaast zou het goed zijn, om de armoede onder gepensioneerden een halt toe te roepen om behalve indexatie ook een AOW van 1500 euro netto per maand te eisen.

Door massale strijd is het mogelijk verslechteringen tegen te houden en verbeteringen, ook vergaande verbeteringen, af te dwingen. Maar in dit kapitalistisch systeem zullen de bazen en hun vertegenwoordigers in de politiek steeds proberen terug te pakken wat we eerder verworven hebben. Als het crisis is, moeten wij ervoor betalen; gaat het weer beter met de economie, dan profiteren wij niet mee. De afgelopen jaren zijn alleen de rijke aandeelhouders erop vooruit gegaan, en nu dregt alweer een nieuwe recessie. Dit systeem heeft ons niets te bieden. Daarom vechten wij voor een democratisch socialistisch maatschappij. Waarin de banken en grote bedrijven in gemeenschapshanden gebracht zijn, zodat er geproduceerd kan worden voor de behoeften van allen en de planeet in plaats van voor de winsten van een klein groepje superrijken. Waarin de chaos van de “vrije markt”, die onvermijdelijk steeds weer tot crises leidt, vervangen wordt door een democratisch geplande productie. Waarin er genoeg middelen zijn om iedereen een fatsoenlijk leven te geven, jongeren en ouderen.

Wil je met ons meevechten voor zo’n socialistisch alternatief? Neem dan contact op via email: info@socialistischalternatief.nl.

Terwijl alle hielenlikkers van de kapitalistische samenleving overuren draaien om de leugens rond de aanpassing van het pensioenstelsel en de verhoging van de AOW-leeftijd te verspreiden; Rutte; Koolmees; Knot; de 3 mediaconcerns met ‘deskundigen’ uit de sector; de grote banken en verzekeraars, is het draagvlak in de samenleving voor het verzet tegen de verslechteringen alleen maar gegroeid.

Door Peter den Haan, lid Ledenparlement FNV Vervoer, Rotterdam (op persoonlijke titel)

Via onderhandelingen achter de schermen probeert Mark Rutte bij Groen Links en de PvdA draagvlak te vinden in de 1e kamer voor een verslechtering van het stelsel. Geen bevriezing van de AOW-leeftijd, maar een minder versnelde verhoging. Compensatie voor de lagere premie inleg en daardoor wezenlijke dreiging van een verlaagd pensioen. Het schrappen van de belastingheffing op eerder stoppen; de RVU. En een verplichte spaarregeling voor ZZPérs. Als het doorsnee-premiesysteem maar wordt afgeschaft (en de garantie op een gegarandeerd eindbedrag) en de rekenrente-systematiek en het nFTK; het voorgeschreven opkopen van zeer laag renderende staatsobligaties maar in stand blijft. Een onderdeel van het nieuwe Financiële Toetsings Kader.

Terwijl naar de buitenwacht FNV voorzitter Han Busker zich stevig opstelt in de boodschap dat de FNV bij haar eisen blijft; bevriezen van de AOW; indexatie voor elke generatie; collectieve regeling voor ZZP en Schrappen RVU en regeldruk nFTK, wordt intern de ruimte verkend om de vermarkting van het pensioenstelsel te realiseren en op de Algemene Oudedagsvoorziening nog verder te bezuinigen. Uiteindelijk ten gunste van de Overheid en vooral de werkgevers. En haaks staand op het officiële beleid van de Bond: Tegen de race naar de bodem en de afspraak binnen de vereniging en met de leden: Geen Verslechteringen!

Een waarschuwing is op zijn plaats. Dankzij het comité Red de Pensioenen is de ingezette afbraak van 2006/2007 en verder vormgegeven in 2012 een halt toegeroepen. De aktiedag van 29 mei is al uitgeroepen en het is in het belang van de gehele in Nederland woonachtige bevolking dat deze actiedag een groot succes wordt. Zodat we niet afgescheept worden met een slechte deal. Waarin de premieopbouw van jongeren wordt afgeruild tegen een tijdelijke indexatie voor huidige pensioentrekkers. Waarbij Banken en Verzekeraars zeggenschap krijgen over ons uitgestelde loon! En nog belangrijker; een aanpassing van het nFTK zodat de pensioenfondsen geen goedkope geldschieter voor quantative easing meer zijn, maar hun rendementen maatschappelijk vooruitstrevend kunnen realiseren. Via volkshuisvesting; noodzakelijke infrastructuur. Kortom; in het maatschappelijk in plaats van alleen het financiële belang. Daar is meer voor nodig dan 1 stakingsdag. Daar is een andere politiek en een socialistisch programma voor nodig. En dat ontbreekt op dit moment. En dat wreekt zich op dit moment ten aanzien van de gevoerde strategie en tactiek.

De Regering Rutte 3 gaat de geëiste compensatie voor gedupeerden niet leveren; noch de toezegging van Rutte van de AOW op 65 voor zware beroepen nakomen. Ze zal de last van de gecreëerde tekorten door premieverlaging niet bij de werkgevers neerleggen ( de Overheid is zelf de grootste werkgever tenslotte) en zal dus alle zeilen bijzetten om de verslechtering van beide stelsels door de ‘tegenpartij ‘ als noodzakelijk te laten verkopen. In dit geval de vakbondsleiding en politiek “Links”, maar eerder de term Slinks verdient; D66, PvdA en GL. Het CNV zal vanuit haar natuurlijke partners, CDA en Christen Unie uiteraard na veel “thoughts and prayers” zich neerleggen bij het hogere gezag. Want dat is de uiteindelijke rol van de vakbondsbureaucratie binnen de kapitalistische samenleving; de redelijk betaalde intermediair die zorgt voor loonmatiging en arbeidsrust.

Het is juist die opstelling die meer en meer in botsing komt met de wens van de leden, die de gevolgen van de neoliberale afbraak moeten dragen. Maar de aanvallen van rechts hebben tot een opleving van strijdbaarheid geleid. Ondanks dat Nederland en kampioen flex (30% van de beroepsbevolking) en belastingparadijs is. Mede door hernieuwd vertrouwen na een langere periode van economische opleving. En op basis van die strijd worden de lessen getrokken over hoe te winnen, de eigen organisatie te democratiseren en te mobiliseren op basis van serieuze systeemkritiek. Die hun uitdrukking moet vinden in een nieuw links blok. Op basis van een socialistisch programma, als we echt een fundamentele verandering van de race naar de bodem willen.

Na het stuklopen van de onderhandelingen tussen het kabinet en de sociale partners (de werkgevers en werknemers vertegenwoordigers) over aanpassingen in het AOW en pensioenstelsel, wordt nu het actietraject opgetuigd om de georganiseerde afbraak van de afgelopen jaren alsnog enigszins te repareren. En terecht.

door Peter den Haan, Ledenparlement FNV Vervoer (op persoonlijke titel)

Afbraakbeleid

Na de dip van 2008-2010 en jaren van leugens, list en bedrog en het eenzijdig tussentijds veranderen van de spelregels, zitten de ruim 300 pensioenfondsen met een enorm vermogen; 1498 miljard in 2018, met een gemiddelde dekkingsgraad van 110,6% en met een uiterst conservatief en dus zeker beleggingspakket. Alleen in Japan wordt nog conservatiever belegd; 52 % in obligaties en vastrentende waarden [1]. Maar toch is er al bijna 10 jaar bij veel fondsen niet geïndexeerd en staan er bij 22 fondsen voor 2019 noodgedwongen kortingen op de uitkering voorgeschreven.

Alle verwachtingen, vanzelfsprekendheden en rekensommetjes voor onze pensioenen zijn inmiddels aangepast of minstens ter discussie gesteld. De oorzaken hiervan zijn logischerwijs meervoudig. Ze vonden vooral hun oorsprong in de discussie over de ‘betaalbaarheid’ van de AOW. Het Kabinet Balkenende 1 nam het voortouw in de afbraak van het stelsel. Want we werden allemaal ouder en de vergrijzing nam toe en daardoor zou er een tekort aan arbeidskrachten ontstaan: als we in 2040 de verzorgingsstaat nog betaalbaar wilden houden, dan moest de AOW-leeftijd omhoog.

Uiteraard leverde dat de staat vele miljarden op en wel om twee redenen; in de eerste plaats zouden de uitgaven voor AOW daardoor uitgesteld worden en konden de reserveringen voor uitbetaling omlaag. Daarnaast werden eindloonregelingen omgezet in middelloon-regelingen, waarmee de premiedruk voor werkgever en werknemer kon worden verlaagd omdat het uitkeringsbedrag (oorspronkelijk 70% van het laatst verdiende loon) werd omgezet in 70% van het gemiddelde verdiende loon. De euro werd ingevoerd, we zouden er allemaal van profiteren als we voorlopig maar netjes de tering naar de nering zouden zetten. Een klein offer om ‘de verzorgingsstaat toekomstbestendig’ te maken, ook voor de generatie na ons. VUT-regelingen werden afgeschaft en de AOW leeftijd ging omhoog omdat we een tekort aan arbeidskrachten zouden krijgen.

Al die maatregelen kregen hun beslag in het Museumpleinakkoord in 2004, nadat 350.000 vakbondsleden protesteerden tegen de inbreuk op hun verworven rechten ten gunste van vooral het bedrijfsleven. Want lagere premies en langer doorwerken zorgden voor een hogere winstgevendheid bij werkgevers. De overheid haalt daar als grootste werkgever in Nederland voordeel uit.

In ruil voor een gestage stijging van de AOW en dus ook pensioengerechtigde leeftijd, werden een aantal maatregelen doorgevoerd. Zoals gezegd werd de pensioenpremieheffing aangepast, van half werknemer, half werkgever, naar tweederde werknemer, eenderde werkgever. Maar omdat het uit te keren bedrag lager werd en er werd uitgegaan van langer doorwerken, merkte een werknemer daar netto per maand heel weinig van. Al met al was dit een cadeau aan de werkgevers van ongeveer 88 miljard euro.

Daarnaast moest er onderzoek worden gedaan naar de betaalbaarheid en wijze van het doorsneepremie stelsel. Het collectieve beheer door werkgevers en werknemers gezamenlijk is het Bankwezen al veel langer een doorn in het oog, die hebben liever geïndividualiseerde potjes zodat beheerkosten makkelijker kunnen worden afgeroomd. Eventuele tegenvallers en compensatie voor gepensioneerden die niet de dupe mochten worden van een ander systeem (de schatting over de kosten tot en met 2030 was ongeveer 60 tot 80 miljard euro) zou dan door de overheid worden opgevangen. In ruil voor een stijging van de AOW-leeftijd naar 66 in 2020 en 67 in 2025. Dat was de deal die Agnes Jongerius in 2006, na veel protest ook in eigen kring, met de regering en werkgevers sloot.

En toen brak in 2008 de crisis ook in Nederland door en werd de rekening om de banken en het kapitalistische systeem te redden bij de werkende en belastingbetalende Nederlanders neergelegd. De verzorgingsstaat die onder Balkenende 1 tot en met 4 al was afgebouwd tot ‘welvaarstaat’, werd daarna, onder de opeenvolgende Kabinetten Rutte 1 en 2 omgebouwd tot Participatiemaatschappij. Om de winsten van het bedrijfsleven te redden en te vergroten, werd de AOW voor stellen, geregistreerde samenwonenden en gehuwden gehalveerd, de AOW-leeftijd versneld verhoogd, werd aan werkgevers een belastingtechnische boete opgelegd voor vervroegd uittredende werknemers en daarnaast werd de rekenrente tot bijna nul teruggebracht, waar het historisch rendement normaal 4% was. De rekenrente is het percentage die overheden hanteren in het onderlinge geldverkeer. Door het stimuleringsbeleid vanuit de Europese Centrale Bank om de geldkraan open te draaien is er tot op heden voor ruim 2800 miljard euro aan nagenoeg gratis leningen opgekocht. Omdat de rekenrente een verplicht onderdeel is van de berekeningsformule van de dekkingsgraad van een pensioenfonds kan het zo zijn dat er een totaal rendement van 7 of 8% op de beleggingen wordt gehaald en het vermogen van het fonds groeit, maar in de berekeningen de dekkingsgraad toch afneemt, vanwege de reserveringsverplichtingen die verveelvoudigden omdat de rekenrente bijna 0 naderde.

Langer werken

De tweede manier, naast de verhoging van de AOW-leeftijd, om mensen te dwingen langer te werken, was het verlagen van de pensioenpremie. Er is een heel vakgebied binnen de wetenschap die zich bezighoudt met meerjarige kostenramingen op dit gebied, die worden actuarissen genoemd. Maar je hoeft geen expert te zijn om te snappen dat wanneer je jaarlijks een kleiner bedrag mag sparen – 1,89% in plaats van 2,2% – je er langer over doet om het streefbedrag te bereiken. Dat streefbedrag moet de AOW in ieder geval 15 jaar (de berekende levensverwachting) aanvullen tot ongeveer 70% van het gemiddelde salaris. De verlaagde premiedruk levert natuurlijk direct geld op voor de werkgevers.

De derde truc die de regering verzon om langer werken af te dwingen, was het extra belasten van afkoopsommen en Regelingen rond Vervroegd uittreden (RVU). Werkgevers moeten bij afvloeiingsregelingen het financiële gat opvullen. Deze boete op eerder stoppen met werken, was voor de werkgevers de belangrijkste reden om de onderhandelingen af te breken.

De vierde truc die de regering verzon om het stelsel verder te ontmantelen, was het doen van loze beloften. Zware beroepen zouden er met 65 uitkunnen. Stem op de VVD en we regelen het, bralde Rutte. Maar inmiddels halen werknemers in onregelmatige dienst of in zware fysieke en mentale belasting nog amper gezond de eindstreep. Ze worden vaker ziek, wat hun inzetbaarheid verlaagt en ze gaan aantoonbaar eerder dood: gemiddeld wel 2 of 3 jaar. Maar die factoren maken geen deel uit van de berekeningsmethodiek rond de dekkingsgraad, met een duur woord ook wel het Financiële Toetsing Kader (FTK) genoemd.

De vijfde truc zit ‘m ook in het FTK, namelijk in de berekening van de ‘levensverwachting’. Wie voor 65 jaar overlijdt, wordt voor deze berekening niet meegeteld. Dit mes snijdt aan 2 kanten. In de eerste plaats wordt de gemiddelde leeftijd van overlijden opgekrikt en ten tweede moeten de pensioenfondsen verplichte reserveringen treffen voor wat in vaktermen ‘slapers’ wordt genoemd. Mensen die wel hebben betaald, maar vroegtijdig overlijden en dus geen pensioen krijgen. En die verplichte reservering is wel het belangrijkste element in de berekening van dekkingsgraad en het FTK.

Door de wereldwijde crisis in 2008 liepen veel pensioenfondsen harde klappen op. Dit kwam door de val van aandelen en de rentedalingen op staatsobligaties, maar ook door de lagere premie-inleg van steeds minder deelnemers. Desalniettemin zijn die tekorten ruim ingelopen. Maar er is in de tussentijd niets terecht gekomen van de toegezegde compensatie door de overheid of bijstortingen door werkgevers in die gevallen waar de winstpositie dat ruimschoots toelaat. Of zelfs in sommige gevallen wettelijk verplicht is, als er eerder door mindere resultaten of beëindiging van activiteiten geen of minder premie door de werkgever is afgedragen. Daarom werd in 2012 afgesproken onderzoek te doen naar herziening van het stelsel, zonder dat dit ten koste zou gaan van diegenen die toen al gepensioneerd waren, of van wie een zwaar beroep uitoefende.

Van al die beloftes is niets terecht gekomen en dus liep het overleg verleden jaar alsnog vast. Dit kwam omdat de regering haar financiële toezeggingen niet na wilde komen; de RVU niet af wilde schaffen; de AOW leeftijd niet op 66 wilde bevriezen, maar juist versneld heeft verhoogd; omdat de regering het FTK niet aan wilde passen aan de realiteit en omdat de regering de belofte van de AOW op 65 voor zware beroepen niet na wilde komen. Het Kabinet gedraagt zich liever als lakei voor multinationals en buitenlandse aandeelhouders als belangenbehartiger van de hardwerkende Nederlanders.

Actie

Inmiddels hebben de gezamenlijke vakcentrales FNV, CNV en de Unie (VCP) een landelijk actietraject opgestart rond vijf centrale eisen: bevriezen van de AOW op 66; schrappen van de RVU; aanpassing FTK aan de reële percentages en indexatie voor iedere generatie (waarmee in feite behoud van het doorsneepremiestelsel wordt bedoeld, inclusief gegarandeerd eindbedrag, in plaats van een ‘casinopensioen’; waarbij afhankelijk van de dagkoersen van het rendement op beleggingen het pensioenbedrag wordt bepaald).

Op zich zijn dit nog gematigde eisen. Beter zou het zijn te eisen dat de verhoging van de pensioenleeftijd wordt teruggedraaid; pensioen vanaf 65 jaar, als eerste stap naar een pensioen vanaf 60 jaar. Het argument dat dit onbetaalbaar zou zijn door de vergrijzing, snijdt geen hout. Weliswaar daalt door de vergrijzing het aantal werkenden ten opzichte van niet-werkenden, maar de werkenden zijn wel veel productiever en produceren meer rijkdom. Er is dus geld genoeg.

Op 2 februari vond een eerste landelijke pensioenbijeenkomst plaats in Utrecht om de campagne rond nieuw overleg kracht bij te zetten en de aanzet te geven naar de landelijke actieweek van 15 tot 20 maart en de landelijke actiedag rond AOW en Pensioen op 18 maart.

In november 2018 vormden de Havens en de Politiebonden een Alliantie Zware Beroepen, met als doel om Rutte en het kabinet aan de belofte van AOW op 65 voor zware beroepen te houden. De alliantie is inmiddels uitgebreid met het Streekvervoer, Spoor, Brandweer, Openbare Diensten en de Zorg. Vanuit acties in deze sectoren kan dit kabinet op de knieën worden gedwongen. Het is nog niet te laat. Dankzij het Comité Red De Pensioenen en de achterbannen van de vakcentrales is er gelukkig nog geen slechte deal gesloten en verslechteringen zullen niet worden geaccepteerd.

De voorgestelde vakbondsstrategie – ervoor zorgen dat de regeringspartijen geen meerderheid in de Eerste kamer halen – is een zeer moeizame en onzekere. De Eerste kamer maakt geen wetten, zij toetst deze slechts en kan hoogstens de invoering van nieuwe wetgeving blokkeren. Een plan B voor de vakbonden is van essentieel plan.

De sleutel tot succes ligt in het uitoefenen van maximale druk op het Kabinet Rutte 3; in politieke actie. Na 18 maart zal in de bedrijven en vanuit de lokale actiecomités voorbereidingen moeten worden getroffen tot een landelijke staking, ondersteund met regionale bijeenkomsten. Alleen als Rutte 3 zich in haar bestaan bedreigd voelt, is ze bereid om concessies te doen. Dat bleek rond de Dividendbelasting, het Kinderpardon en dat zal ook rond het overleg rond pensioen en AOW gebeuren, als er stevig en landelijk actie wordt gevoerd. Overigens blijven ik van mening dat het kabinet Rutte 3 ten val gebracht moet worden.

[1}] Alle gegevens en cijfers zijn afkomstig van het dashboard pensioenen van De Nederlandse Bank. Zie; https://statistiek.dnb.nl/dashboards/pensioenen/index.aspx

Tot begin jaren negentig bestond er in Nederland een redelijke vorm van sociale zekerheid. Werd je ziek als je werkte, dan was de Wet op de Arbeidsongeschiktheid. Was je werk je echt teveel, dan was er de vervroegde uittreding. Daarboven op had je de zekerheid van je AOW en een waardevast pensioen.

door Pieter Brans, Amsterdam

Het begon met de afbraak van de WAO. Werkgevers hadden eindeloze bakken werklozen in de regeling gedonderd. Voor dit werkgeversmisbruik werden de werknemers gestraft met afsluiting van de toegang tot WAO-uitkeringen.

Begin jaren 2000 moest het bezuinigingsmes in de VUT. De regeling was “te duur”. In 2004 was er de massademonstratie tegen de afschaffing van de VUT op het Museumplein met 200.000 deelnemers. Helaas zette de leiding van de vakbeweging de mobilisatie niet door en het lukte Balkenende & dievenbende om de VUT eruit te werken.

Toen moest de AOW-leeftijd eraan. Met valse argumenten over dat “we steeds langer leefden” (de levensverwachting is hoger, maar dat komt door het verminderen van de kindersterfte en het voorkomen van dodelijke ongelukken) ging de zekerheid van de oude dag het raam uit. Oudere werknemers (m/v) die zich ook door het afschaffen van de VUT wankelend naar de eindstreep worstelden, zagen de finishlijn door het kabinet fors naar achteren verschoven.

En toen kwam de beurt aan de pensioenen. “Waardevast”, dus zeker, stond er in de arbeidsovereenkomsten. Werknemers betaalden een fors stuk van hun loon en dat uitgestelde loon werd bovenop de AOW uitgekeerd. Het waren meestal pensioenen van enige honderden guldens of euro’s, maar je hoefde na je werkzame leven geen grote stappen achteruit te doen. Ook dat werd “te duur”.

De pensioenfondsen in Nederland hebben nu een reserve van bijna 1400 miljard Euro. Toch dreigen volgend jaar de pensioenen van 2 miljoen werknemers in de metaal te worden gekort. Voor een deel mensen die al een pensioen krijgen, voor een deel mensen die in de toekomst een pensioen gaan ontvangen. Het jaar daarna is het waarschijnlijk de beurt aan werknemers in de zorg en bij de overheid, zo’n zes miljoen. Dit betekent korting op de pensioenen van acht miljoen mensen.

Pensioenen zijn al in jaren niet meer omhoog gegaan. Alleen al dit jaar waren er stijgingen van de ziektekostenpremies, een verhoging van de basis-BTW en verhogingen van de energielasten. Ouderen worden van hun oudedagsvoorziening beroofd, jongeren van de kans om een fatsoenlijk pensioen te krijgen.

Grote verzekeringsmaatschappijen en rechtse politieke partijen zien het liefst individuele pensioen buiten het collectief van een pensioenfonds om. Dat pensioen kan mensen “niet meer worden afgepakt”. Die pensioenen zijn peperduur en bestaan vaak uit beleggingen: de verliezen zijn voor de “pensioeneigenaar”. Business waar veel aan te verdienen valt. Rendementen voor de verzekeraars en een totaal onzekere uitkomst voor de klanten. Dat moeten de pensioenen van de toekomst worden.

Dus komen er pensioenacties aan! In de week van 18 maart, vlak voor de Provinciale Statenverkiezingen, starten de vakbonden met acties om kortingen op de pensioenen te voorkomen en om de AOW-leeftijd te bevriezen. Wij vinden dat de AOW-leeftijd terug moet naar 65 (als eerste stap naar een pensioen vanaf 60 jaar) en dat de pensioenen moeten worden aangepast aan de prijsstijgingen. Het is duidelijk dat verder onderhandelen met dit kabinet geen zin heeft. Het kabinet onder leiding van de VVD kan alleen door brede acties tot concessies worden gedwongen. Onder vernieuwing van het pensioenstelsel verstaat deze regering verslechteringen voor ouderen nu, een hogere AOW-leeftijd voor de toekomst en jongeren moeten maar afwachten wat er ooit uit de pot rolt. Stop deze pensioenroof. Kom naar de landelijke actiedag!