Analyse door Serge Jordan, Committee for a Workers’ International (de internationale organisatie waarvan Socialistisch Alternatief de Nederlandse afdeling is)

Op maandag 3 juni, voor zonsopgang, hebben het militaire regime en zijn misdadigers een aanval ingezet op de sit-in, die sinds 6 april buiten het militaire hoofdkwartier in de Soedanese hoofdstad Khartoem plaatsvond en die het middelpunt vormde van de voortdurende opstand die de dictatoriale president Omar al-Bashir ten val bracht.

Deze contrarevolutionaire actie werd uitgevoerd door veiligheidstroepen en een reeks reactionaire milities, in het bijzonder de zogenaamde ‘Rapid Support Forces’ (RSF). Deze gewelddadige paramilitaire troepen werden in 2013 officieel opgericht om de praetoriaanse garde van al-Bashir te worden. Het zijn nakomelingen van de inheemse Janjaweed-militie, die een beruchte reputatie heeft opgebouwd met massamoorden, verkrachtingen, plunderingen en talloze andere wreedheden tijdens de oorlog in Darfoer, meer dan tien jaar geleden.

De RSF-milities voerden deze methoden rechtstreeks in het hart van de hoofdstad in en gingen op een moorddadige plundertocht door de stad. Ze staken de tenten bij de sit-in in brand, verkrachtten vrouwen, scheerden de hoofden van demonstranten, geselden ze met zwepen, ze volgden ongewapende burgers op straat om ze af te ranselen en te beroven, ze schoten met scherp op ziekenhuizen, ze plunderden winkels, … Er was soortgelijk geweld, maar dan op kleinere schaal, in Port Sudan, Sinar, Atbara en vele andere plaatsen. Videobeelden op sociale media getuigen van aanhoudend geweld door de RSF-milities in Khartoem en andere steden.

Het Soedanese artsencomité schat het voorlopige dodental op meer dan honderd, bovenop de vele honderden gewonden. Waarschijnlijk is het werkelijke aantal doden door het bloedige optreden van maandag veel hoger. Een geloofwaardige bron met connecties met het veiligheidsapparaat meldde aan een Soedanese journalist dat “sommigen werden doodgeslagen en in de Nijl gegooid, sommigen meerdere malen werden neergeschoten en in de Nijl gegooid en anderen werden machetes in stukken gehakt en in de Nijl gegooid. Het was een bloedbad.” Sinds maandag zijn er ongeveer 40 lijken uit de rivier gehaald.

Angst voor revolutie

Door middel van deze barbaarse repressie heeft de militaire junta, die zich na de val van al-Bashir de macht heeft toegeëigend, getracht terreur onder de massa’s te zaaien en een zware slag toe te brengen aan de revolutionaire strijd die het land sinds december 2018 schokt. Het gebruik van verkrachting is er bijvoorbeeld op gericht de geest van verzet van de vele Soedanese vrouwen te breken nadat ze steevast vooraan stonden in revolutionaire mobilisaties en een sleutelrol hebben speelden bij het trotseren van de vernederingen door het oude regime.

Voor de repressie van maandag bezochten het hoofd van de zogenaamde ‘Transitional Military Council’ (TMC), generaal Abdel Fattah al-Burhan, en zijn plaatsvervangend generaal Mohamed Hamdan Dagalo, leider van de RSF, Caïro, Riyadh en Abu Dhabi. Vermoedelijk om groen licht, hulp en advies te krijgen van al-Sisi, de slachter van de Egyptische revolutie, en van de reactionaire vorsten in de Golf, de belangrijkste regionale steunpilaren van het TMC, voor de moorddadige aanval van maandag. Allemaal dromen ze van het herstel van een meedogenloze dictatuur in Khartoem die de Soedanese revolutie bloedig kan stoppen en meteen de revolutionaire verleidingen in hun eigen achtertuin kan tegengaan. Bovendien willen ze dat het Soedanese regime kanonnenvoer blijft leveren voor hun oorlog in Jemen.

De timing van deze dramatische gebeurtenissen is inderdaad niet toevallig. De inspirerende revolutionaire strijd van de Soedanese massa’s bereikte vorige week een nieuwe dimensie met een stevige tweedaagse algemene staking die het land volledig tot stilstand bracht. Het succes van die staking, die de enorme potentiële macht van de arbeidersklasse liet zien, maakte de generaals en de bezittende klassen in de regio duidelijk bang. De revolutie heeft onder andere een nieuwe impuls gegeven aan onafhankelijke activiteiten van de arbeidersklasse, met de wederopbouw van onafhankelijke vakbonden die ooit door het regime van al-Bashir werden vernietigd. Werkenden begonnen te tonen dat ze een ernstige sociale kracht zijn om rekening mee te houden en dat ze het fundament waarop de politieke en economische macht van de junta is gebouwd, kunnen bedreigen.

Helaas was er een gebrek aan vastberaden leiderschap over wat moest volgen na de twee dagen van algemene staking, die de macht van de generaals deed wankelen. Onmiddellijk na het einde van de algemene staking gingen de militaire heersers over tot een tegenoffensief om de meest dynamische en iconische uitdrukking van de revolutie aan te vallen. De TMC-leiders verklaarden dat de sit-in een bedreiging was voor “de veiligheid van het land” en bijgevolg moest stoppen. De pro-regeringsmedia gingen draaiden overuren om de vreedzame sit-in af te beelden als een nest losbandige drugssmokkelaars en kleine bandieten. Dit was een poging om de repressie ervan en het komende bloedbad te rechtvaardigen.

De overblijfselen van het oude regime en hun internationale geldschieters hebben hun activiteiten zorgvuldig gepland. De kantoren van Al Jazeera in Khartoem werden op 31 mei gesloten en de journalisten van Al Jazeera mochten geen verslag uitbrengen uit Soedan. Om verdere berichtgeving te beperken, werd het internet op maandag in het hele land gesloten – en sindsdien is het niet meer hersteld. Regelmatige legereenheden werden naar hun kazerne gestuurd en velen van hen werden van hun wapens ontdaan, zodat ze het vuile werk van de huurlingen van de RSF niet konden hinderen. Later werden er scènes gemeld van soldaten die hulpeloos snikten terwijl het bloedbad zich aan het ontvouwen was.

Dit staat in tegenstelling tot de krokodillentranen van de westerse regeringen, tranen die hun onthutsende hypocrisie niet kunnen goedmaken. De EU heeft in de loop der jaren miljoenen in de RSF gepompt om de migratie van Soedan naar Europa te beteugelen. Het Witte Huis en veel Europese regeringen hebben het Saoedische regime gesteund en voorzien van de wapens die gebruikt werden om demonstranten en andere onschuldige burgers in de straten van Soedan neer te schieten.

Geen onderhandelingen meer met bloeddorstige generaals…

We moeten alle politieke lessen trekken uit wat gebeurd is om ervoor te zorgen dat het bloed van de martelaren van 3 juni en de daaropvolgende dagen niet tevergeefs is gevloeid. Voor dit bloedbad hebben het CWI en zijn aanhangers in Soedan reeds consistent gepleit tegen de illusie van een compromis met de generaals van het oude regime, die de macht met geweld grepen om de revolutionaire golf te stoppen.

Een verklaring van Socialistische Alternatief Soedan op 23 mei legde uit: “Waarom zou een revolutie die met bloed, zweet en tranen een einde maakte aan het bewind van Al Bashir, uiteindelijk onderhandelen over een machtsdeling met een deel van het onderdrukkende apparaat dat zijn heerschappij zo lang heeft beschermd en ervan geprofiteerd? De militaire machthebbers zijn op geen enkele manier van plan om de macht af te staan. Ze zullen het toneel niet verlaten, tenzij ze daartoe gedwongen worden door de kracht van de massale revolutionaire actie – de enige taal die ze begrijpen.”

Begin april was de eerste reactie van de demonstranten op de aankondiging van de oprichting van het TMC de slogan: “De revolutie is net begonnen.” Daaruit bleek dat veel mensen niet bereid waren om in de valkuil van de daders van de militaire staatsgreep te lopen. Helaas was dit niet zozeer het geval voor de leiders die namens hen het woord voerden, georganiseerd in de Forces for the Declaration of Freedom and Change (FDFC), die ermee instemden te onderhandelen met de generaals van Al Bashir.

De FDFC is een brede alliantie van de oppositie. In die alliantie speelt de Soedanese Beroepsvereniging (SPA, een netwerk van beroepsverenigingen dat een grote autoriteit heeft onder arbeiders en activisten voor zijn organiserende rol in de beweging) een grote rol. Maar er zitten ook rechtse oppositiepartijen in, partijen die ingebed zijn in de burgerlijke Soedanese elite, zoals de Nationale Umma-partij en de Soedanese Congrespartij.

Deze laatste partijen hebben een lange erfenis van toegevingen aan het regime van Al-Bashir; ze hadden nooit vertrouwen in de massabeweging, maar wilden er wel gebruik van maken om toegang te krijgen tot een lucratieve carrière in een toekomstige kapitalistische regering. De leiders van de Umma-partij hebben de oproep tot de algemene staking van vorige week openlijk afgewezen. Nu steunen ze het recentste politieke manoeuvre van TMC: de aankondiging van verkiezingen binnen negen maanden. Verkiezingen onder de huidige omstandigheden, met de militaire en veiligheidskliek die alles onder controle houdt, zouden uiteraard niet meer zijn dan een autoritaire maskerade.

Door pragmatisch te proberen de eenheid van de oppositie onder leiding van de FDFC te waarborgen, hebben de leiders van de SPA zich ten onrechte verbonden aan een doodlopende strategie. Ze hebben geprobeerd de eisen van de revolutionaire beweging te verzoenen met de cynische ambities van de contrarevolutionaire militaire leiders. Alle aanhangers van de SPA moeten eisen dat de SPA nu de banden verbreekt met al die pro-kapitalistische krachten en leiders die op de kap van de revolutionaire beweging een akkoord willen sluiten met de militaire slachters.

De FDFC-onderhandelaars dachten dat ze de corrupte en wrede junta konden sussen en hen ervan overtuigen om een “redelijker” standpunt in te nemen door de macht te delen in een hybride soevereine instantie, bestaande uit militaire en civiele vertegenwoordigers. Verscheidene weken werden verspild in vruchteloze onderhandelingen met de TMC. Deze onderhandelingen zorgen voor verwarring in de beweging werpen en waren verontrustend voor vele activisten. Zoals veel demonstranten zich duidelijk bewust waren, zaten de generaals niet aan de onderhandelingstafel om hun macht ruimhartig op te geven, maar om tijd te winnen, de oppositie voor de gek te houden met vage beloften en te wachten op de juiste gelegenheid om hun toevlucht te nemen tot geweld tegen de massa’s op de straat.

Woensdag hield Generaal Burhan een televisietoespraak waarin hij zei dat de TMC bereid was om de onderhandelingen te hervatten. Deze oproep werd gedaan toen zijn handlangers op straat schoten, sloegen en moorden, en uren voordat de veiligheidstroepen een prominente politicus van de oppositie, Yasir Arman, leider van de Soedanese Volksbevrijdingsbeweging Noord (SPLMN), arresteerden. De woordvoerders van de FDFC hebben terecht verklaard dat ze alle politieke contacten met de Militaire Raad zouden stopzetten en de onderhandelingen zouden opschorten omdat ze van mening zijn dat “de junta niet langer in aanmerking komt om met het Soedanese volk te onderhandelen.” Maar dat was het nooit eerder! Vanaf het prille begin was de TMC niets anders dan het zenuwcentrum van de contrarevolutie, bestaande uit beruchte corrupte oorlogsmisdadigers en oude regeringsaanhangers, die een revolutie probeerden te kapen die een directe bedreiging vormde voor hun wrede heerschappij en hun uitbuitingssysteem. Vanuit hun standpunt was het aftreden van Al-Bashir en andere topfunctionarissen slechts een middel om de essentiële fundamenten van de oude staatsmachine te behouden en hun eigen posities te beschermen, posities waaruit zij belangrijke privileges en economische rijkdom putten.

Heldhaftig verzet

Ondanks de omvang van het geweld van het regime, toonden de demonstranten die maandag verjaagd werden van hun actie voor het ministerie van Defensie een enorme heldhaftigheid. Ze bleven demonstreren en wierpen barricades op in de straten van Khartoem en de naburige stad Omdurman. In wijken in de hele hoofdstad stroomden mensen de straten op om te protesteren tegen de acties van de junta. Ze barricadeerden de straten met bakstenen, verbranden banden en blokkeerden bruggen. Op dinsdag verschenen er video’s op sociale media met beelden van bewoners die de Eid al-Fitr gebeden achter hun barricades uitvoerden.

Volgens een CWI-aanhanger die in Khartoem woont, hebben de demonstranten vanaf woensdag 5 juni de meeste wegen in de stad gebarricadeerd, hoewel sommige barricaden sindsdien met geweld zijn verwijderd. Boze jongeren verzetten zich regelmatig in hevige straatgevechten tegen RSF-patrouilles die rondzwerven en mensen terroriseren. Er weerklinken nog steeds geweerschoten en er vinden nog meer moorden plaats. Op dinsdagavond probeerden de veiligheidstroepen de sit-in van Port Sudan voor de 101ste infanteriedivisie uit elkaar te kloppen, maar dat lukte niet. Ondertussen gingen arbeiders van Port Sudan in staking en werd de burgerlijke ongehoorzaamheid doorgezet. De demonstranten sloten de meeste hoofdwegen en een aantal buurten af met wegversperringen en bandenvuur.

Op dinsdag, woensdag en donderdag waren er kwade marsen, massale demonstraties en wegblokkades in verschillende delen van het land toen het nieuws van het bloedbad in Khartoem bekend raakte. Woensdag waren er massale demonstraties in Zalingei in Centraal Darfoer, El Geneina in West-Darfoer en Nyala in Zuid-Darfoer. Demonstranten trotseerden traangas en er werd met scherp geschoten. Ze riepen slogans voor de val van de militaire junta.

Delen van de arbeidersklasse hebben uit protest tegen de acties van de militaire junta het werk neergelegd. Het gaat onder meer om de arbeiders van de olievelden in West-Kordofan. Afgelopen maandag waren de interne en externe vluchten op de internationale luchthaven van Khartoem gestopt, terwijl de Soedanese pilotenvereniging aankondigde unaniem voorstander was van burgerlijke ongehoorzaamheid zou en alle vluchten zou stoppen. Milities van het regime dwongen de werkenden onder bedreiging van hun leven om terug aan de slag te gaan. Luchthavenpersoneel werd thuis bezocht om onder bedreiging met geweren aan de slag te gaan. Een man die dit weigerde, werd voor de ogen van zijn familie doodgeschoten.

De dreiging van een dergelijke brute contrarevolutie moet worden beantwoord met massale, georganiseerde collectieve actie en zelfverdediging door de revolutionaire massa. Terwijl milities terreur, verkrachting en slachting verspreiden, is de organisatie van de fysieke verdediging van de revolutie een kwestie van leven of dood geworden. In alle werkplekken, gemeenschappen en buurten moeten verdedingscomités worden opgericht en deze moeten met elkaar in verbinding staan om hun acties te coördineren en elk wapen dat ze kunnen vinden, inclusief geïmproviseerde wapens, te centraliseren.

De klassenverschillen binnen de strijdkrachten en de revolutionaire sympathieën die nog steeds bij veel gewone soldaten bestaan, moeten ook onverwijld worden benut. De dreigende muiterij in de lagere rangen van het leger was een van de belangrijkste redenen voor de haast van de junta om zich te ontdoen van Omar Al Bashir. De SPA en de revolutionaire comités zouden publieke oproepen moeten doen aan de soldaten en jonge officieren om alle bevelen van de militaire raad te weigeren, om in opstand te komen tegen hun commandanten, om hun eigen comités democratisch te kiezen en zich aan te sluiten bij het revolutionaire volk om hen te helpen bij de jacht op en de ontwapening van alle milities, en om alle moordenaars, verkrachters en martelaars te arresteren en te berechten.

De oproepen van de SPA tot “volledige burgerlijke ongehoorzaamheid; de sluiting van alle hoofdstraten, bruggen en havens; en een open politieke staking op alle werkplaatsen in de publieke en private sector” gaan in de goede richting. Terwijl deze oproep tot “alomvattende staking” op zondag van start moet gaan, is er al sprake van een ontwikkeling ervan – hoewel het met de Eid-feestdagen moeilijk is om de omvang ervan in te schatten. In ieder geval hebben de massa’s niet de luxe om te wachten. Onmiddellijk en doortastend optreden is nodig om de huidige aanval van de contrarevolutie te verslaan. Barricades op straat, stakingsacties met verdedigingscomités op de werkvloer, bezettingen van strategische locaties en infrastructuur, zijn de manier om het huidige offensief van de reactionaire junta, haar milities en veiligheidstroepen te verlammen en een vastberaden revolutionair tegenoffensief te beginnen.

Weg met de TMC – Macht aan de arbeiders en het revolutionaire volk!

In de loop van de revolutionaire strijd kreeg een verreikend proces van organisatie van onderuit vorm in de wijken en op de werkplekken, in lokale gebieden en bij de sit-in protesten. In feite is dit het ontwikkelen van een situatie van “dubbele macht”: het uitdagen van de oude staatsmachine van de generaals en de overblijfselen van het oude regime, door de groei van de embryo’s van een nieuwe samenleving in de vorm van lokale revolutionaire comités. Met deze lokale comités als basis kan een nieuwe revolutionaire staatsmacht worden gebouwd, die de militaire kliek en zijn verschillende aanhangsels kan uitdagen. Buurt-, stakings- en werkplaatscomités kunnen, indien veralgemeend, vertegenwoordigers kiezen in lokale, regionale en nationale raden en in naam van de revolutie strijden voor politieke macht.

Om de breedst mogelijke steun en energie te mobiliseren voor deze strijd, moet niet alleen opgekomen worden voor echte democratie in Soedan, maar zijn ook antwoorden nodig op de dringende sociale en economische kwesties die de massa’s dagelijks voelen: de strijd voor brood, banen, fatsoenlijke lonen, huisvesting, land, toegang tot onderwijs en gezondheidszorg, vervoer en sociale voorzieningen. Als een dergelijk programma consequent wordt beargumenteerd, kan het bijdragen aan verdeeldheid onder de meest onderdrukte en vervreemde jongeren die door de regeringsmilities worden opgepikt en nu bewapend worden om de beweging te onderdrukken.

Uiteindelijk kunnen deze eisen alleen worden ingewilligd als de belangrijkste sectoren van de economie uit handen worden genomen van de corrupte militaire elite en van de binnen- en buitenlandse kapitalistische klasse, die ze voor hun eigen verrijking gebruiken. Zoals The Economist op 27 april opmerkte: “De junta heeft veel te verliezen. Naar schatting 65%-70% van de overheidsuitgaven gaat naar veiligheid, vergeleken met slechts 5% voor volksgezondheid en onderwijs. Families die verbonden zijn met de militaire en veiligheidsdiensten leiden de bedrijven die de Soedanese economie domineren.” Deze bedrijven moeten onder publiek eigendom worden gebracht, democratisch gepland en beheerd worden door de arbeiders en de revolutionaire massa’s.

Een regering van werkende mensen en arme boeren, die een socialistisch beleid voert, zou een einde maken aan de plundering van de economie en de zee van ellende die dit met zich meebrengt, en de contrarevolutie zowel politiek als militair ontwapenen. Een dergelijke regering, die de arbeiders, de arme en onderdrukte bevolking van Afrika en het Midden-Oosten oproept om zich aan te sluiten bij de strijd tegen het kapitalisme en de dictatuur, zou een enorme bron van inspiratie zijn voor de miljoenen mensen die wereldwijd de strijd tussen revolutie en contrarevolutie in Soedan met bezorgdheid volgen.

De toekomst van de Soedanese revolutie is echter zeer onzeker. Het politieke vacuüm dat is ontstaan door de afwezigheid van een massapartij, die de arbeiders en het revolutionaire volk zou kunnen verenigen achter een duidelijk programma en een beslissende weg voorwaarts zou kunnen tonen, weegt zwaar op de beweging. Verslagen over spanningen en botsingen tussen de Soedanese strijdkrachten en de RSF geven aan dat de situatie zeer rommelig kan worden, waarbij elementen van een burgeroorlog vorm kunnen krijgen of zelfs de mogelijkheid van een ‘staatsgreep binnen de staatsgreep’, of van ernstiger botsingen tussen verschillende gewapende groeperingen en milities die strijden om controle. De revolutionaire beweging heeft haar laatste woorden echter nog niet uitgesproken en het is de plicht van alle socialisten, vakbondsleden en linkse activisten over de hele wereld om deze strijd op alle mogelijke manieren te ondersteunen om haar tot een succesvol einde te brengen.

Onze eisen

• Onmiddellijke mobilisatie ter verdediging van de Soedanese revolutie – voor een algemene staking van het hele land tegen de Raad van de staatsgreep.
• Voor massale en democratisch georganiseerde zelfverdediging van de revolutie. Bouwen aan stakers- en verdedigingscomités op alle werkplekken, in de straten en de wijken. Ontbinding en ontwapening van de Rapid Support Forces en alle milities van het regime.
• Verdedig alle democratische rechten, voor de vrijlating van alle politieke gevangenen en mensen die de laatste dagen zijn gearresteerd.
• Breng het militaire regime neer en arresteer de leiders van het TMC. Voor een regering van werkenden en armen gebaseerd op volkscomités.
• Voor het recht van het Soedanese volk om zijn eigen toekomst te bepalen – nee tegen de bemoeienis en inmenging van internationale en regionale machten in Soedan.
• Schrap de middelen voor leger en veiligheidsdiensten – voor een programma van massale overheidsinvesteringen in infrastructuur, gezondheid, werkgelegenheid en onderwijs.
• Nationalisatie onder controle van de werkenden van alle bedrijven en activa die toebehoren aan de handlangers van het oude regime, militaire en veiligheidsbeambten.
• Internationale solidariteit van werkenden met de Soedanese revolutie – geen vertrouwen in de Afrikaanse Unie, de Europese Unie en andere imperialistische organen en regeringen.
• Weg met kapitalisme, uitbuiting en oorlog. Onmiddellijke terugtrekking van alle Soedanese troepen uit Jemen.
• Voor een vrij, democratisch en socialistisch Soedan, dat het zelfbeschikkingsrecht van alle onderdrukte nationaliteiten en etnische groepen erkent.

Vier maanden massastrijd op straat met een eindeloze stroom van demonstraties, stakingen, bezettingen en zitacties hebben uiteindelijk geleid tot de val van dictator Omar al-Bashir. Sindsdien houden de massale zitacties voor het hoofdkwartier van het leger in Khartoum en kleinere bezettingen voor de hoofdkwartieren van het leger in andere deelstaten aan. Het toont de aanhoudende strijd tussen de levendige krachten van de Soedanese revolutie en de ‘Militaire Overgangsraad’ die de politieke macht heeft gekaapt voor de oude garde en de heersende klassen.

Analyse door een CWI-lid in Soedan

Veranderingen in de vakbonden

De revolutie heeft een aantal verworvenheden afgedwongen. De belangrijkste daarvan is de vorming, doorheen strijd, van een verenigde vakbondsorganisatie die verschillende beroepsgroepen en werknemers uit de publieke sector bij elkaar heeft gebracht.

Dit omvat bijvoorbeeld de Democratische Advocatenbond, die juridische steun geeft aan revolutionairen en voor alle noodrechtbanken pleitte tegen het opbreken van de demonstraties. Nu komt deze bond op voor officiële erkenning. Er is ook het Centrale Soedanese Dokterscomité, dat aanwezig was bij alle protestacties en zorgt voor medische zorgen bij zitacties. Het is dit comité dat de afgelopen maanden de statistieken over het aantal doden bijhield. Andere sectoren die zichzelf organiseerden in gelijkaardige vakbonden die onafhankelijk staan van de officiële bonden kwamen samen in de Soedanese Beroepsvereniging (Sudanese Professionals Association, SPA). Dat is de belangrijkste vakbondskoepel die acties organiseerde en de ‘Verklaring van Vrijheid en Verandering’ lanceerde.

De leiders van de SPA hebben een belangrijke rol gespeeld in het organiseren van de demonstraties, maar ze hebben nog geen duidelijk beeld van wat er in de plaats van het huidige regime moet komen. Deze leiders schipperen tussen de druk van de straat, waar er algemeen verzet is tegen de TMC (Transitional Military Council), en hun eigen illusies over een zachte landing van het oude dictatoriale regime waarbij de generaals een compromis sluiten.

Daarnaast zijn er voorbeelden van groepen die ervoor strijden dat de officiële vakbonden aan de invloed van het vorige regime onttrokken worden. Dit is het geval binnen bedrijven en op werkplekken. Zo gingen overblijfselen van de vakbond van het suikerbedrijf Kanana – het grootste suikerbedrijf van het land uit de provincie Witte Nijl – over tot een staking en zitactie voor het lokale militaire garnizoen. Honderden arbeiders eisten maatregelen tegen corruptie en tegen de onrechtvaardige behandeling waar ze zelf onder gebukt gaan. Op een algemene vergadering van de vakbond werden elementen van de officiële vakbond die met de belangen van het systeem verbonden waren weggejaagd. De vakbond werd op meer democratische wijze geherstructureerd. De corrupte personeelsverantwoordelijke van het bedrijf, die enkele jaren geleden verantwoordelijk was voor het ontslag van bijna 2.000 werkenden, werd eveneens verjaagd.

In verschillende andere sectoren waren er acties, zoals de tijdelijke werkenden van de haven Port Sudan, de olie-arbeiders in West Kordofan, de laboranten in de deelstaat Rode Zee, … Deze acties eisen niet alleen radicale veranderingen in de arbeidsomstandigheden, ze brengen vaak ook grieven over het repressieve beleid van het oude regime en eisen bijvoorbeeld de herintegratie van werkenden die afgedankt werden omdat ze het regime niet steunden of het afzetten van vakbondsvertegenwoordigers die met de dictatuur samenwerkten.

Wijkcomités

Op 11 mei hield een wijkcomité in een van de districten van Khartoum een ‘seminarie’ over de huidige politieke situatie in het land. Zo’n evenement was voorheen onmogelijk. De bijeenkomst ademende een revolutionair gevoel uit. Het succes van de zitacties is een resultaat van aanhoudend werk door de vele comités aan de basis in heel wat steden en dorpen.

Een verklaring van de SPA enkele weken terug suggereerde om de naam van deze comités aan te passen van ‘Verzetscomités’ naar ‘Comités van verzet en verandering’, wat betekent dat de comités niet enkel het verzet tegen het vorige regime zouden voeren maar ook de verandering op zich nemen, met name de bouw van een nieuwe staat met democratische fundamenten. Dit houdt niet bij de definitie op zich op, er zijn voorbeelden van comités die nu al het lokale beheer in handen nemen.

Het is belangrijk dat deze comités niet louter gebruikt worden als aanhangsel bij een politieke regeling die aan de top gemaakt wordt door de leiders van de SPA. De comités moeten de basis zijn voor de massa’s om zich te organiseren en de samenleving van onderuit te veranderen, waarbij ze hun eigen revolutionaire wil opleggen. Om ervoor te zorgen dat deze comités hun rol echt kunnen spelen, verdedigt Socialistisch Alternatief in Soedan de noodzaak van stelselmatige verkiezing van afgevaardigden die permanent afzetbaar zijn, het uitbreiden van het netwerk van comités in de werkplaatsen, de overheidsadministratie, de grote landbouwbedrijven, … Er is coördinatie op alle niveaus nodig waarmee de basis gelegd wordt voor een onafhankelijke revolutionaire regering die bestaat uit vertegenwoordigers van de werkenden en arme massa’s. Daarmee kan voor eens en voor altijd een einde gemaakt worden aan het huidige regime.

Islamiseringsbeleid in diskrediet

Het regime van Bashir maakte gebruik van een religieus discours. Er werd ingespeeld op de emoties van de overwegend moslimbevolking vanuit persoonlijke en partijdige belangen. Dit had niets te maken met het geloof van mensen. Een aantal religieuze leiders kreeg de taak om het straatprotest te kalmeren. Binnen de gemeenschap werden die leiders steeds uitgedaagd en in het defensief gedwongen. Alle pogingen van ouderen om religieuze gevoelens op te wekken, werden gedwarsboomd. Heel wat religieuze leiders werden uit de moskeeën verjaagd omwille van hun steun aan het regime of hun pogingen om de revolutionaire beweging te demoniseren. Na de revolutie werden het vorige regime, de topfiguren en de symbolen ervan herhaadelijk het doelwit van acties op markten en openbare plaatsen.

Sinds de machtsovername in 1989 voerde het regime een beleid van zogenaamde ‘stabilisering’ waarbij publieke instellingen gebruikt werden voor de belangen van het regime en waarbij wie tot de islamitische beweging behoorde werd voorgetrokken. Alle overheidspersoneel dat geen deel van de islamitische beweging was, verdween uit de openbare diensten of ging op pensioen. Zo werden alle publieke instellingen gezuiverd en onder controle van het regime geplaatst.

Nu zijn er echter steeds meer stemmen om al wie met het vorige regime samenwerkte uit de instellingen en overheidsbedrijven weg te halen. Er wordt begrepen dat ze hun posities kunnen gebruiken om de contrarevolutie te steunen en chaos in het land te organiseren.

Soedanese elite predikt verzoening

Sinds de onafhankelijkheid waren er in Soedan verschillende revolutionaire opstanden die niet verder ontwikkelden. De kapitalistische heersende elites hebben met het leger samengewerkt om elke democratische en sociale verandering de kop in te drukken en om hun winsten en belangen centraal te stellen. Dit ging ten koste van de noden van de werkenden en armen. Hetzelfde zien we nu met de pogingen van de Militaire Raad om de macht in handen te houden, maar ook met de opstelling van de leiders van de oppositie van de ‘Krachten voor Vrijheid en Verandering.’ Die willen toegevingen doen en een akkoord aan de top sluiten om de revolutionaire strijd van onderaf te stoppen.

Sinds de eerste staatsgreep op 11 april is de kwestie van machtsoverdracht aan een burgerregering niet opgelost. Dit komt omwille van de beperkingen van politiek programma en strategie, en het gebrek aan vertrouwen in de straatbeweging. Hierdoor gaan de ‘Krachten voor Vrijheid en Verandering’ steeds over tot toegevingen en getreuzel. Dit leidde reeds tot meningsverschillen binnen de gelederen van deze alliantie.

Terwijl de militaire raad probeert tijd te winnen om zijn greep op de macht te behouden en een aantal manoeuvres uitvoert (zoals onderhandelen met de partijen en andere politieke krachten die deel uitmaakten van de vorige regering tot aan de val van het regime, de “regering van verzoening”), blijven de ‘Krachten voor Vrijheid en Verandering’ onderhandelen met de militaire raad om tot een akkoord over machtsdeling te komen. Dit zorgt voor verwarring in de beweging en het geeft het oude regime en zijn kaders tijd om zich te herorganiseren in de strijd tegen de beweging op straat. Op 14 mei kondigden de militaire toplui een akkoord met de oppositie aan. Er zou een overgangsperiode van drie jaar komen die moet eindigen met een burgerregering. Ondertussen schoten de krachten van diegenen waarmee de SPA-leiders onderhandelden met scherp op demonstranten waarbij meer dan 10 doden vielen op 14 en 15 mei. Dit toont dat deze regeling een rot compromis is en een nieuw manoeuvre van de oude militaire garde om de macht te behouden end e beweging te verdelen. We moeten dit meteen verwerpen. Zelfs indien er ooit een ‘burgerregering’ komt, volstaat dit niet als antwoord voor de miljoenen Soedanese armen, werkenden, vrouwen en jongeren die voor revolutionaire verandering opkomen. Het is nodig om te breken met het kapitalisme, een systeem gebaseerd op de uitbuiting van de meerderheid van de bevolking door een kleine minderheid die de economie domineert voor de eigen belangen. Daarom is het belangrijk om te bouwen aan onafhankelijke organisaties van werkenden en jongeren die zich stevig verzetten tegen capitulatie en compromissen met pro-kapitalistische krachten. We steunen vrije en democratische verkiezingen, maar alle democratische eisen van de revolutie verwezenlijken kan niet in een kapitalistisch kader. Er is nood aan een revolutionaire grondwetgevende vergadering, verkozen door alle delen van de samenleving, om de toekomst van Soedan te plannen.

Het hoofd van de militaire raad spreekt over “het voltooien van de opstand en de gezegende revolutie.” Maar deze mensen hebben geen enkel mandaat en geen enkele legitimiteit om namens de revolutie te spreken. Meer nog: ze hebben zich met alle macht tegen die revolutie verzet.

Het afzetten van Bashir gebeurde niet door onderhandelingen, maar door de onweerstaanbare kracht van massale acties. Socialistisch Alternatief Soedan eist dan ook het onmiddellijk opschorten van de onderhandelingen met de militaire raad. We pleiten voor het verderzetten van de revolutie met als doel dat de massa’s zelf de controle overnemen. Onderhandelingen met de militaire raad vertragen dit proces en dreigen het uiteindelijk de kop in te drukken. We verzetten ons dan ook tegen elk akkoord met de militaire raad. De SPA zou integendeel moeten pleiten voor een nieuwe campagne van massale burgerlijke ongehoorzaamheid, waaronder algemene stakingen, om voor eens en voor altijd komaf te maken met de militaire junta.

Slechts tien dagen na de omverwerping van Bashir kwamen de ‘Krachten van Vrijheid en Verandering’ naar de zitacties met het nieuws dat de onderhandelingen met de onverzettelijke militaire raad waren opgeschort. De daaropvolgende komst van een groot konvooi met duizenden revolutionairen die honderden kilometers hadden afgelegd vanuit Atbara (de eerste stad waar het vuur van de revolutie in december vorig jaar ontstoken werd) naar de zitactie in de hoofdstad zorgde voor een nieuw momentum voor de revolutie. De militaire raad moest een stap achteruit zetten en kwam met een persmededeling waarin het erkende dat de SPA de enige kracht was die de straat vertegenwoordigde. Op 2 mei betoogden honderdduizenden mensen om het ontslag van de militaire raad te eisen. In plaats van dit momentum te gebruiken om de beweging uit te breiden, raakten de oppositieleiders bang en keerden ze terug naar onderhandelingen met de belangrijkste vertegenwoordigers van de contrarevolutie.

Militaire ambities en de ‘diepe staat’

De Rapid Support Forces, de nieuwe strijdkrachten van het leger, hebben een duister verleden. Ze maakten gebruik van de nieuw verworven positie van de staatsgreep om hun macht op te leggen en alle bedrijven die in handen van delen van het oude regime waren over te nemen.

De kranten stonden vol over het feit dat de private bedrijven van het vorige regime in handen van het leger moesten komen, zogezegd om ervoor te zorgen dat geplunderde fondsen het land zouden verlaten. Zullen deze bedrijven onder controle van de overheid komen of zullen ze in handen van de Rapid Support Forces komen? We zagen in Khartoum een scenario dat deed denken aan wat met het leger van Sisi in Egypte gebeurde: grote delen van de economie die voorheen in handen van regimegezinde toplui waren kwamen in handen van het leger, er was slechts een machtsoverdracht van de ene kliek pro-kapitalistische gangsters naar de andere. Dat verandert voor de mensen niets aan de ellende en massale werkloosheid.

Om dit te voorkomen, verdedigt Socialistisch Alternatief in Soedan de eis om alle bezittingen, bedrijven en fondsen die voorheen in handen waren van de oplichters van het regime moeten geopend worden voor publieke controle, meteen moeten genationaliseerd worden en onder democratisch beheer van verkozen comités van werkenden en de revolutionaire bevolking moeten geplaatst worden. Dergelijke maatregelen moeten uitgebreid worden tot alle eigendommen en bedrijven die met sluiting, afdankingen of delokalisatie dreigen. Dit zouden de ‘eerste salvo’s’ zijn om het kapitalisme in Soedan ten val te brengen en radicale socialistische maatregelen te nemen om de benarde situatie van de massa’s aan te pakken.

Het is hierbij belangrijk om te vermelden dat het leger verdeeld is in ten minste twee facties: het leger met al zijn officiële strijdkrachten en vervolgens de Rapid Support Forces onder leiding van Hamidi, een militaire factie die dichter bij een stammenmacht staat dan bij een nationaal leger. Deze fractie is verantwoordelijk voor verschillende misdaden in Darfur. Het begon als een stammenmilitie, door de vorige regering gesteund met wapens en fondsen, om te vechten in de oorlog in Darfur. Deze militie profiteerde van de oorlog en het geld dat werd betaald om zichzelf te versterken. De militie heeft ook een grote economische bron van inkomsten, te beginnen met een goudmijn die met geweld werd veroverd (of via een overeenkomst met het voormalige regime – het is niet duidelijk) en een genereuze financiering van de Golfstaten om aan de oorlog in Jemen deel te nemen. Daar komen nog de middelen van de Europese Unie bij die rechtstreeks aan deze strijdkrachten worden betaald, buiten de staatskas om, om migranten aan de grens tegen te houden. De afgelopen dagen werd op de echte contrarevolutionaire activiteiten van de ‘diepe staat’ gezinspeeld met een aantal incidenten. Zo werd de water- en elektriciteitsvoorziening enige tijd afgesloten. Ondanks ‘steun’ van de Golfstaten was er ook een tekort aan brandstof met lange wachtrijen als gevolg. De nationale Soedanese televisie bracht allerhande geruchten en fake news tegen de zitacties, ook na de staatsgreep. Het geweld tegen demonstranten in Khartoum houdt aan. Daarbij vielen er de afgelopen dagen doden. Er zijn schaduwbataljons opgezet met aanhangers van het afgezette regime. Dit geeft aan dat de strijd met het vorige regime nog niet voorbij is en dat de contrarevolutie op volle toeren draait.

Socialistisch Alternatief in Soedan roept de werkenden en revolutionaire massa’s op om via hun comités de stelselmatige ontbinding en ontwapening van alle reactionaire milities te organiseren. Ze moeten ook de verdediging van de beweging organiseren en de beveiliging van hun wijken. We roepen de gewone soldaten die sympathie met de beweging hebben op om hun eigen comités te verkiezen en zich aan te sluiten bij de comités van werkenden en de wijkcomités. Ze moeten de corrupte en reactionaire officieren afzetten en zich aansluiten bij de revolutionaire strijd.

Regionale belangen

De media in de imperialistische landen verdoezelen het beeld van de situatie ter plaatse. Ze stellen het voor alsof de revolutie succesvol en voorbij is. Ondertussen wordt gewerkt aan een scenario om doorheen de militaire junta te werken aan een contrarevolutie gesteund door de imperialistische landen en hun bondgenoten in de Golfstaten, naast de zogenaamde diepe staat, kortom van alle krachten die er belang bij hebben om de revolutie een nederlaag toe te brengen. Het raakte bekend dat het plaatsvervangend hoofd van de veiligheidsdiensten enkele dagen voor de staatsgreep een bezoek bracht aan Egypte om overleg te plegen met leiders van Golfstaten. Daar werd het plan opgemaakt om Bashir te isoleren. Het toont de opstelling van de regionale machten zoals Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, alsook de rol van Egypte in dit geval. Taha Osman, de voormalige vice-president van Soedan, vluchtte naar Saoedi-Arabië toen voortijdig bekend raakte dat hij Bashir wilde omverwerpen met de steun van de Saoedi’s en de Emiraten.

Heel wat regionale machten proberen in het proces van regimeverandering een rol te spelen. Dit komt door het onevenwichtige buitenlandse beleid van Bashir, de steun aan terrorisme en allianties op basis van belangen op korte termijn. Maar het komt ook door het geopolitieke belang van Soedan als toegangspoort tot Afrika en de banden met Arabische landen.

Van de eerste dagen van de staatsgreep hebben de Saoedi’s en de Emiraten militaire steun aangeboden om de militaire junta aan de macht te houden. Ze dachten dat de belangen van Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten in Jemen het beste zouden beschermd worden door het behoud van Soedanese militairen in dat land. Dit staat recht tegenover de mening van de eisen van de revolutionairen en activisten op straat. Zij willen de troepen onmiddellijk uit Jemen terugtrekken en eisen dat dit een van de eerste stappen is van een nieuwe regering.

De militaire raad heeft weinig marge om onbetwiste te regeren. De raad moet rekening houden met zowel druk van straatprotest als van internationale machten. De Afrikaanse Unie gaf de overgangsraad bijvoorbeeld slechts twee weken om de macht over te dragen aan een burgerregering. Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten gebruiken ondertussen hun invloed via Egypte. Dit heeft de woede op straat verder aangewakkerd en het toont dat de belangen van deze landen nauw verbonden zijn met die van de militaire raad. Demonstranten voerden twee acties voor de Egyptische ambassade om zich uit te spreken tegen elke Egyptische inmenging in Soedan.

Socialistisch Alternatief in Soedan verzet zich tegen elke vorm van imperialistische en regionale inmenging in het revolutionaire proces in het land. We steunen de beëindiging van de barbaarse oorlog in Jemen, zijn solidair met strijd van werkenden en onderdrukten in de hele wereld en roepen alle werkenden en jongeren in de regio en daarbuiten op om de Soedanese revolutie te steunen en samen te strijden voor een democratische en socialistische wereld.

Weg met de militairen! Voor een revolutionaire regering van arbeiders, vrouwen en jongeren!

Door Eugenio (Den Haag) uit de krant ‘Socialistisch Alternatief’

Soedan is de afgelopen 30 jaar geregeerd door een wrede militaire dictatuur. De bevolking leed onder blijvende armoed, corruptie, politieke onderdrukking, vervolgingen en decennia van burgeroorlog. Op 11 april leidden protesten die al vijf maanden eerder van start waren gegaan, tot de val van President Omar Al-Bashir die in 1993 aan de macht kwam door een paleiscoup.

Daarop volgde de instelling van een “militaire overgangsraad” met minister van Defensie Amhed Awas Ibn Auf als president. Auf is een brute legergeneraal die door het Internationaal Gerechtshof wordt gezocht voor zijn aandeel in de genocide van Darfoer. De protesten gingen door en leidden tot het afzetten van Auf de dag na zijn benoeming. Hij werd vervangen door generaal Abdel-Fattah Burhan.

De protesterende massa’s namen daar geen genoegen mee. Zij eisten de onmiddellijke overdracht van de macht aan een burgerregering. Op 21 april weigerde het regime daarover te onderhandelen en zette het land op de koers van een burgeroorlog.

Deze beweging is een indrukwekkende uitdrukking van het revolutionaire potentieel in Afrika, net als het ten val brengen van Bouteflika in Algerije. De regimes in de regio zijn bang voor een nieuwe golf van revolutionaire opstanden, minder dan tien jaar na de “Arabische lente”. De beweging in Soedan moet de lessen trekken uit de voorgaande bewegingen als hij de contra-revolutionaire terugslag of ineenstorting van de staat van de opstand in 2010 wil vermijden.

Het volk van de Soedan moet zich realiseren dat het invoeren van vrije verkiezingen in een kapitalistische context in het algemeen dient als een manier voor het contrarevolutionaire establishment om de macht weer in handen te krijgen, zoals in Tunesië en Egypte. Ze moeten zich ook niet in de war laten brengen door de steun van imperialistische mogendheden en kapitalistische bondgenoten. Die zijn verantwoordelijk voor de ineenstorting van de staat in Libië, Jemen en Syrië, of ze droegen daar aan bij.

In feite is het belangrijkste doel van de Westerse “democratiën” de instelling van een regering die meewerkt aan het uitbuiten van de bevolking en grondstoffen in de regio. Het organiseren van een onafhankelijke partij van de arbeidersklasse met en revolutionaire leiding en een socialistisch programma moet voor de demonstranten de hoogste prioriteit krijgen.

De arbeiders, vrouwen en jongeren die voorop gingen bij de demonstraties moeten het bestuur over de economie overnemen en lokale arbeiderscomités en vakbonden oprichten. Die zullen een basis vormen voor een alternatief, democratisch en op de arbeiders gebaseerd systeem om het huidige regime te vervangen. Zij kunnen een begin maken met het invoeren van een socialistisch plan om de levensstandaard van alle mensen in de Soedan te verbeteren. Op die manier zou de revolutie een voorbeeld kunnen wordn voor het hele continent en daarbuiten en een stap zijn in de radicale verandering van de wereld die we nu kennen.

Voor een nieuw en socialistisch Soedan!

Door een correspondent van het CWI

Na één dag moest Auf al aftreden. Hij werd vervangen door een zogenaamd ‘minder controversiële’ generaal Abdel-Fattah Burhan. De massa’s eisen het volledige einde van de militaire controle en zijn hiermee niet tevreden. Binnen drie dagen hebben de massa’s evenveel ‘leiders’ van het oude regime verdreven. En het protest gaat nog steeds door. Duizenden betogers dansen en zingen: ‘Vrijheid’. Ze willen een “nieuw Soedan,” maar de vragen zijn natuurlijk hoe dat kan, welk nieuw Soedan we willen en welke krachten dit kunnen bereiken?

Nieuwe golf van opstanden en revoluties?

In een groot deel van Afrika wordt naar de beweging in Soedan gekeken. Een week geleden was er ook al de val van Bouteflika in Algerije. Regimes in de regio vrezen een nieuwe ‘Arabische lente’, een nieuwe golf van opstanden en revoluties.

Dit is een kritiek moment in de ontwikkelende revolutie in Soedan. Discussie over de richting ervan is van vitaal belang. Burhan stelt zich voor als één van de generaals die de demonstranten ging ontmoeten om naar hun standpunten te luisteren. De militairen hopen de illusie te wekken dat ze een ‘dialoog’ met de demonstranten willen. Maar de demonstranten weten dat het regime zichzelf op deze wijze probeert te redden. Ze verklaren dat ze zullen blijven protesteren tot er een ‘burgerregering’ is.

De eerste interactie tussen demonstranten en militairen, was met laaggeplaatste ambtenaren en soldaten die de betogers kwamen beschermen tegen de wreedheid van de nationale inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Op geen enkel moment hadden de massa’s de illusie dat militaire controle over het land het beste resultaat zou zijn.

Het regime is in paniek en verdeeld, maar het is ook vastbesloten om de macht te behouden. De aangekondigde noodtoestand van drie maanden en overgangsperiode van twee jaar zijn een poging om tijd te winnen. Het regime weet dat de massa’s niet eeuwig op de pleinen kunnen blijven.
Op de staatstelevisie verklaarde een hogere legerofficier: “Onze belangrijkste verantwoordelijkheid is het handhaven van de openbare orde” en “We zullen niet tolerant zijn voor gelijk welke misstap in welke hoek van het land dan ook.” Er bestaat nog steeds een serieus gevaar voor een brute onderdrukking van de beweging.

Potentieel ligt de macht momenteel bij de massa’s op straat. Maar een massabeweging op straat alleen zal de macht niet overnemen. Als de arbeiders en jongeren geen volgende stappen zetten om de macht te grijpen en te consolideren, dan zullen ze die verliezen.

Werkenden en arme mensen in Soedan zagen hun werk- en leefomstandigheden de afgelopen maanden fors verslechteren. Met een inflatie van ongeveer 70% staan honderden mensen in de rij voor brandstof en voedsel. In de steden hebben mensen te lijden onder overbevolking, slechte huisvesting, geweld en criminaliteit. Mensen zeggen: “De regeringen hebben ons geld gestolen en zijn vervolgens weggelopen.”

Op 19 december begonnen de massaprotest toen van de ene op de andere dag de broodprijzen verdrievoudigden. Het begon in Atbara, waar de Soedanese vakbeweging historisch gezien ontstond, maar het verspreidde zich in de dagen erna naar andere gebieden, waaronder de hoofdstad Khartoem.

Schoolkinderen protesteerden tegen de gestegen kosten van schoolmaaltijden. De demonstranten staken de kantoren van de regerende Nationale Congrespartij en van lokale overheden in brand en vielen de kantoren van de veiligheidsdiensten aan. Naar verluidt werden in sommige gebieden pro-regime imams uit moskeeën verwijderd.

Dokters en medisch personeel begonnen op 27 december een totale staking, later gevolgd door journalisten. De protesten escaleerden op 6 april, toen, als reactie op een oproep tot algemene staking, duizenden mensen buiten het ministerie van Defensie in Khartoem een zitactie begonnen.

Al snel kwam de massabeweging op krachten. Het is deze kracht die maakt dat we nu eisen realiseren die in het verleden ondenkbaar waren, waaronder de vrijlating van politieke gevangenen nadat demonstranten naar de gevangenissen marcheerden.

De arbeiders en de jongeren toonden heldhaftige moed tegenover een meedogenloos regime dat bekend staat voor arrestaties, martelingen en moorden; in een land waar wie staakt zijn baan verliest. Jongeren hebben de sluiting van sociale media omzeild en hun enorm verzet laten zien. Een vereniging van Soedanese artsen stelde dat 26 mensen zijn overleden en meer dan 150 gewonden vielen sinds het begin van de sit-in, bovenop de vele doden de afgelopen maanden. Het is een teken van het revolutionaire potentieel dat er onder de doden ook soldaten zijn die omkwamen toen ze demonstranten beschermden tegen aanvallen.

De demonstranten zijn zich zeer bewust van de ‘Arabische Lente’ in 2011 en zeggen bewust dat deze beweging niet dezelfde is – met andere woorden: ze zijn er zich van bewust dat na die golf van revoluties elementen van de oude regimes aan de macht kwamen of bleven. Dat willen ze niet in Soedan.

Het is dan ook belangrijk om de lessen te leren. De zogenaamde ‘Arabische Lente’ heeft er in 2011 niet toe geleid dat de arbeiders en armen de macht overnamen. Dit kwam door het ontbreken van een onafhankelijke massapartij van de arbeidersklasse met een revolutionaire leiding, die vecht voor de volgende stappen om de macht te grijpen met een onafhankelijk programma van de arbeidersklasse.

De belangrijkste oppositiegroep in Soedan is de Soedanese Beroepsvereniging (SPA), waarbij de vakbonden, de Vrouwenbond en andere groepen betrokken zijn. De SPA heeft blijk gegeven van dapper verzet. Zelfs het stellen van fundamentele democratische eisen en het verklaren dat zij zich zullen blijven inzetten totdat zij winnen, is buitengewoon moedig. De SPA stelt: “Onze inspanningen om het regime weg te krijgen, worden voortgezet tot de erfenis van de tirannie is geliquideerd en de leiders van het regime voor het gerecht zijn gebracht.”

Om dit te bereiken zal echter meer nodig zijn dan de huidige “Verklaring van vrijheid en verandering.” Deze verklaring is op 1 januari door de SPA opgesteld en werd ondertekend door een lange lijst van organisaties en protestgroeperingen, waaronder pro-kapitalistische partijen. De verklaring roept op tot de vervanging van Bashir door een nationale overgangsregering die vier jaar aan de macht moet blijven. Deze regering moet bestaan uit “mensen met de nodige kwalificaties op basis van competentie en goede reputatie, waarbij de verschillende Soedanese groepen vertegenwoordigd worden en er een consensus van de meerderheid is.” Deze regering moet aanblijven tot er “een degelijke democratische structuur is gevestigd en er verkiezingen gehouden worden.”

Eisen

Hoewel er veel goede eisen in de verklaring staan – zoals het beëindigen van burgeroorlogen en economische ineenstorting, stopzetting van discriminatie en onderdrukking van vrouwen, en het waarborgen van gezondheidszorg, onderwijs, huisvesting en sociaal en ecologisch welzijn – wordt geen onderscheid gemaakt tussen de verschillende klassenbelangen. Het is belangrijk om een klassenstandpunt in te nemen: oproepen voor democratische verkiezingen zal op zich niet volstaan om de gestelde eisen te realiseren.

Wie zal zich verkiesbaar stellen en voor welk beleid? Het gevaar blijft dat de regerende partij van Bashir, de Nationale Congrespartij, zich hergroepeert om weer aan de macht te komen als de gelegenheid zich stelt. Er mogen geen illusies zijn in pro-kapitalistische partijen en leiders. Zij zeggen dat ze democratie willen, maar zullen niet verder gaan. Elke nieuwe kapitalistische regering zal op dezelfde druk botsen als het regime van Bashir. Het zou er uiteindelijk slechts op neerkomen dat de ene groep uitbuiters door een andere wordt vervangen.

Soedan kampt met een grote economische crisis. De onmiddellijke aanleiding voor deze opstand was de afschaffing van de overheidssubsidies op meel, wat leidde tot een verdrievoudiging van de broodprijzen. Dit was op dictaat van het IMF. Soedan heeft 55 miljard dollar aan buitenlandse schulden. Er zal druk worden uitgeoefend om 8 miljard dollar aan uitstaande schulden aan het IMF terug te betalen. Zolang de nieuwe regering niet bereid is om in te gaan tegen de kapitalistische machten en zolang de belangrijkste onderdelen van de economie in handen van de profiteurs blijven, zal een kapitalistische regering uiteindelijk een bezuinigingsbeleid voeren.

Wat zou zo’n regering doen tegen de paramilitairen die het land terroriseren en met burgeroorlog dreigen? Wat zal ze doen met de religieuze verdeeldheid in het land, met sektarische groepen die worden gesteund door regionale machten? Wat zal ze doen aan het conflict over de verdeling van de olierijkdommen van Zuid-Soedan?

Het is geen toeval dat de Amerikaanse regering meteen verklaarde dat de Soedanese regering “zich terughoudend moet opstellen en ruimte moet laten voor burgerparticipatie aan de regering.” Een woordvoerder van de Amerikaanse regering stelde: “Het Soedanese volk moet bepalen wie hen leidt … en het Soedanese volk is duidelijk geweest in de eis van een door burgers geleide overgang.” Ook de EU en het Verenigd Koninkrijk hebben er bij het leger op aangedrongen om een ‘snelle’ machtsoverdracht aan een burgerlijk bestuur uit te voeren.

De westerse mogendheden willen graag een meegaand regime dat de schulden terugbetaalt, een verdere ontwikkeling van de revolutie verhindert en de kans op opstanden in de hele regio verkleint. Werkenden zouden snel merken dat een nieuwe kapitalistische regering protest voor lagere prijzen of fatsoenlijke banen en lonen repressief onderdrukt – zoals dit ook in Tunesië en Egypte het geval was.

De enige manier om de arbeidersklasse en de armen in het land te verenigen en de hoop op een fatsoenlijke levensstandaard, banen en huizen, echte democratie, vrijheid van godsdienst, … te realiseren, is door met de werkenden, jongeren en armen zelf de controle in handen te nemen. Arbeidersorganisaties moeten dringend een massale arbeiderspartij oprichten en strijden voor een regering gebaseerd op de arbeidersklasse.

De protesten en sit-ins in het centrum van Khartoem waren krachtig, maar nu moeten de vakbonden oproepen tot een staking om de strijd naar de werkplekken te brengen en de vraag te stellen wie de fabrieken, de productiemiddelen, controleert. Het is van essentieel belang om te strijden voor de wederopbouw van de vakbonden en om regimegezinde leiders, op welk niveau dan ook, af te zetten.

In sommige gebieden, zoals Atbera, zijn er actiecomités opgericht. Er zijn eerste stappen gezet op vlak van organisatie, met comités voor het voeden van mensen, voor de veiligheid, voor de controle op het verkeer en er is zelfs een ziekenhuis opgezet. Maar dat moet meer georganiseerd worden, op politieke basis.
Deze comités moeten lokale vakbonden, werkenden en andere krachten van de revolutie omvatten, met het oog op de voortzetting van de revolutie tot alle eisen gerealiseerd zijn. Comités die lokaal, op staatsniveau en nationaal gecoördineerd worden, kunnen de basis vormen voor een alternatieve staatsstructuur die de macht van het leger overneemt.

Programma

Het programma is essentieel. Om betaalbare voedsel- en brandstofprijzen, loonsverhogingen en een kortere werkweek af te dwingen, is het noodzakelijk om te strijden voor nationalisatie van de grote industrieën en het land van de grootgrondbezitters, onder democratische controle en beheer van de arbeidersklasse.

Een socialistisch plan zou investeren in werkgelegenheid, fatsoenlijke huisvesting, gezondheidszorg en onderwijs. Een arbeidersregering zou beroep kunnen doen op massabewegingen in de regio om dezelfde weg op te gaan en economisch samen te werken, ook met Zuid-Soedan. Wij pleiten voor het opzetten van een democratisch socialistisch Soedan, omdat dit de enige manier is om het nieuwe Soedan tot stand te brengen dat de betogers willen.

Een democratische staat van werkenden en armen zou in staat zijn om religieuze en nationale rechten te waarborgen en de oude onderdrukkers te vervolgen. De militaire overgangsraad kondigde al aan dat ze al-Bashir niet naar het Internationaal Strafhof stuurt, maar in Soedan wil berechten. Dat komt omdat ze allemaal schuldig zijn aan dezelfde oorlogsmisdaden. Een democratisch rechtssysteem dat door en in het belang van de werkenden en armen in Soedan wordt beheerd, zou in staat zijn oorlogsmisdadigers te berechten en gerechtigheid te realiseren.

Analyse door Serge Jordan en Sabah Ahmed

De directe aanleiding voor deze uitbarsting van woede was het afschaffen van de overheidssubsidies voor bloem, waardoor de broodprijs de hoogte inschoot. Het is de zoveelste stap in een reeks asociale maatregelen van het regime van al-Bashir. Deze maatregelen werden doorgevoerd om de ‘aanbevelingen’ van het IMF te volgen. De regering is boven de kredietlimiet bij het IMF gegaan en om de schulden af te betalen, moeten de dictaten van het IMF gevolgd worden. Dit betekent dat de Soedanese werkenden en armen nog meer besparingen opgelegd krijgen.

De eerste demonstratie vond plaats in Atbara, historisch een bastion van protest tegen de regering en de geboorteplaats van de Soedanese vakbeweging. Atbara bevindt zich in de noordoostelijke staat ‘Rivier Nijl.’ Het regime vreesde dat de verhoging van de broodprijs in de hoofdstad Khartoum politiek te riskant was en besloot daarom de maatregel eerst in de noordoostelijke staat door te voeren. De broodprijs verdrievoudigde op één dag. De tactiek van de regering mislukte: de prijsverhoging leidde tot de grootste protesten in dit deel van Soedan sinds jaren.

Nadat de regering aankondigde dat de prijs voor schoolmaaltijden zou verdubbelen, protesteerden scholieren in Atbara. Ze werden door honderden andere demonstranten vervoegd en trokken naar het stadscentrum. Daar werd het centraal kantoor van de heersende partij (National Congress Party, NCP) en het gebouw van de lokale regering in brand gestoken. Bij de beruchte veiligheidsdiensten NISS werden heel wat vernielingen aangericht. Het protest ging de hele avond door en sloeg over naar andere steden in dezelfde staat, alsook naar Port Sudan, de hoofdstad van de deelstaat ‘Rode Zee.’ De slogans waren tegen het regime en de slechter wordende levensvoorwaarden gericht. De noodtoestand en een avondklok werden afgekondigd in Atbara. Alle scholen in de stad gingen dicht.

Op de tweede dag gingen er ondanks de noodtoestand demonstraties door in zowat alle steden van de staat ‘Rivier Nijl.’ Het protest sloeg ook over naar Al-Gadarif in het uiterste oosten van het land, waar zes demonstranten vermoord werden door veiligheidsdiensten waaronder scherpschutters. Er waren eerste protestacties in Al-Obeid, de hoofdstad van de staat Noord Kurdufan, en in Dongola in het noorden, waar demonstranten regeringsgebouwen platbrandden. Er waren verder acties in de hoofdstad Khartoum. Het grootste protest daar was op het Jacksonplein, het belangrijkste knooppunt voor openbaar vervoer in Khartoum. De activisten verjaagden de politie.

Op 21 december, na het vrijdaggebed, kenden de protestacties een verdere uitbreiding. In de staat ‘Witte Nijl’ werden kantoren van de heersende partij en de lokale overheid in brand gestoken. Op dat ogenblik was de avondklok al afgekondigd in vijf staten. In een poging om de protestbeweging te stoppen, verbood de regering alle sociale media, werd het internet afgesloten en schorste de minister van Onderwijs alle lessen in middelbare scholen en hoger onderwijs. De volgende dag zouden er ook in het westen van het land protestacties ontwikkelen, onder meer in Noord Darfoer en Zuid Darfoer.

Van bij het begin kozen het regime en de veiligheidsdiensten voor harde repressie. Ze schrokken van de vastberadenheid van de demonstranten, in het bijzonder de vrouwen en jongeren. Een aanhanger van het CWI die in Khartoum woont, omschreef de nachtelijke gebeurtenissen als “stedelijke guerrillastrijd” in de voorwijken met jonge activisten die vuur maakten en Molotovcocktails gebruikten om de politie en de zwaar bewapende veiligheidsdiensten van de NISS in de val te lokken en uit te putten. Er vielen reeds minstens 37 doden en honderden gewonden. Heel wat demonstranten werden opgepakt en gemarteld. Dit bloedbad houdt de mensen echter niet tegen om te blijven protesteren. Er worden slogans geroepen als: “Kogels doden ons niet, onderwerping wel.” Het is een uitdrukking van een breed gedragen gevoel onder de Soedanese bevolking dat de situatie zo slecht geworden is dat er niets erger is dan niets doen, zelfs als dit betekent dat je leven op het spel wordt gezet. Een Soedanese vrouw verklaarde aan de BBC: “Als je nu naar buiten gaat en omkomt of als je binnenblijft en van de honger sterft… Wel, laten we dan protesteren!” Deze sfeer verklaart waarom de repressie tot hiertoe enkel geleid heeft tot een versterking en radicalisering van de beweging.

Economische puinhoop, regime in paniek

Het afschaffen van de subsidie voor bloem was de spreekwoordelijke druppel die de emmer deed overlopen. De inflatie loopt al op tot bijna 70% (volgens de regeringscijfers, sommige economen stellen dat de reële inflatie dubbel zo hoog is). De waarde van het Soedanese pond is ingestort. Het einde van de economische sancties van de VS in oktober 2017 heeft niet geleid tot een verbetering van het leven van de gewone Soedanees. Nu de sancties weg zijn, staat de regering naakt voor de eigen bevolking: er is niemand anders meer om de schuld op af te schuiven.

De meeste mensen hebben moeite om zich basisproducten te veroorloven. Er zijn bovendien tekorten, onder meer inzake brood en brandstof, in heel wat regio’s waaronder Khartoum. Mensen slapen wachten soms twee dagen in hun auto om te kunnen tanken. Er zijn wachtrijen om brood te kopen of om cash geld van de bank te halen. In de hoofdstad zijn er geen jobs, maar toch trekken mensen uit andere delen van het land naar daar in de hoop werk en een beter leven te vinden. De stad is overbevolkt, er is een gebrek aan betaalbare huisvesting, geweld en misdaad scheren hoge toppen.

Al deze factoren dragen bij tot een algemene woede. Het protest had bovendien ook al snel een politieke impact, van bij het begin was er een expliciet protest tegen het regime. Slogans om het regime van het gehate en repressieve bewind van al-Bashir omver te werpen, zijn erg populair en weerklinken zelfs in voetbalstadia. In de straten leeft het gevoel dat deze beweging het einde van het regime kan betekenen. In sommige gemeenten werden imams die opriepen tot gehoorzaamheid aan de autoriteiten afgezet. In al-Nuhud en al-Gadarif bestormden demonstranten de opslagplaatsen van de Zakat-kamers om het voedsel op te eisen. Deze vastberadenheid en het verwerpen van angst geven aan dat er zich een revolutionaire situatie begint te ontwikkelen.

Bij de heersende lagen is er een gevoel van hulpeloosheid, twijfel en paniek. De beweging is immers ook doorgebroken in de bastions van de NCP, wat erop wijst dat de kern van de steun voor het regime ingestort is. Een lokale waarnemer verklaarde: “De schok van de voorbije dagen is dat de mensen waarop de regering steeds beroep gedaan heeft om steun te vinden, de beschermers van het noordelijk Soedanees chauvinisme, vandaag op straat komen voor het einde van dit regime.”

Al-Bashir zwenkt tussen verschillende posities: enerzijds doet hij op verzoenende toon een oproep aan de veiligheidsdiensten om het recht op protest te respecteren en belooft hij economische hervormingen, maar anderzijds doet hij de demonstranten af als verraders, huurlingen en buitenlandse agenten. Op dinsdag 25 december trok een mars naar het presidentieel paleis met de eis dat al-Bashir aftreedt. Deze mars was georganiseerd door een hele reeks vakbonden en oppositiepartijen in Khartoum. Het was de grootste soortgelijke demonstratie in jaren met duizenden mensen die slogans riepen als: “De mensen willen het regime omverwerpen”, “Vrijheid, vrede, rechtvaardigheid en revolutie.” De veiligheidsdiensten gingen over tot brutaal geweld met traangas, rubberkogels, massale arrestaties en er werd zelfs met scherp geschoten. Al-Bashir was duidelijk bang: hij had de hoofdstad net voor de demonstratie verlaten.

Andere delen van de staatsmachine vertoonden tekenen van zwakte, verdeeldheid en angst. “Ik zag hen nooit op deze manier panikeren,” stelde een activist aan de New York Times. Onder de soldaten is er weinig animo om tegen de beweging in te gaan. Beelden van smartphones tonen hoe elementen van het Soedanese leger met activisten verbroederden in Atbara en al-Gadarif, demonstranten werden zelfs beschermd tegen de dodelijke repressie van politie, NISS en de milities van het regime. Ook de politie ging meermaals aan de kant staan.

De militaire leiding kwam na enkele dagen met een publieke verklaring waarin de steun aan het regime werd bevestigd, maar daarbij werd al-Bashir opmerkelijk genoeg niet bij naam genoemd alsof het leger alle opties open wil houden voor verschillende scenario’s. Nadien verschenen beelden van de centrale leider van de “Rapid Support Force”, een brutale paramilitaire groep die de regering steunde, waarop hij aan duizenden troepen zei dat ze “solidair” moeten zijn met het Soedanese volk omdat de regering verantwoordelijk was voor de inflatie die tot het protest heeft geleid. Op 27 december nam de minister van Volksgezondheid in de Noordelijke staat ontslag, het eerste ontslag van een hooggeplaatste figuur sinds het uitbreken van het protest.

Stakingsacties

Op 24 december begonnen Soedanese dokters en medisch personeel een staking van onbepaalde duur. Ze riepen andere beroepsgroepen op om hen te volgen in een nationale staking uit solidariteit met de beweging. Op 27 december volgden de journalisten deze oproep met een driedaagse staking uit protest tegen “het geweld van de regering tegen de demonstranten,” maar ook tegen de regelmatige inbeslagnames van kranten door de veiligheidsdiensten en tegen de arrestaties van journalisten die over het protest berichten.

Een aantal verenigingen van vrije beroepen (dokters, apothekers, …) roepen op tot een algemene staking, maar deze is nog niet ontwikkeld. De officiële vakbonden worden strikt gecontroleerd door de regering en blijven bijgevolg zwijgen over de dringende kwesties waarmee de massabeweging geconfronteerd wordt. De sociale woede is echter erg groot. De stakingen van enkele sectoren en de banden met de jongeren kunnen de meest onderdrukte lagen van de arbeidersklasse tot protest aanzetten.

Soedan kent een lange geschiedenis van arbeidersstrijd. Als de Soedanese arbeidersklasse zich verenigt in protest met massastakingen en protestacties, dan kan dit het einde van het bewind van al-Bashir betekenen, net zoals het in het verleden een einde maakte aan de militaire regimes van Abboud en Nimeiri. Het komt er nu op aan om regimegezinde vakbondsvertegenwoordigers af te zetten en te vervangen door echte vertegenwoordigers van de werkenden, waarbij onafhankelijke comités op de werkvloer worden opgezet als onderdeel van de opbouw van onafhankelijke vakbonden. De activisten moeten niet wachten tot er een datum voor een algemene staking wordt afgekondigd om een massale campagne te starten waarbij studenten, jongeren, arme boeren, werklozen en kleine handelaars worden opgeroepen om deel te nemen aan een protestbeweging om het huidige regime ten val te brengen.

In bepaalde plaatsen, zoals in Atbara, zijn er wijkcomités opgezet. Dat is belangrijk: het kan de strijd op lokaal vlak helpen structureren, het kan mensen bijeenbrengen om alle praktische en politieke kwesties te bespreken. Als dit uitgebreid wordt tot alle wijken, werkplaatsen en onder de gewone soldaten, dan kan het verzet tegen het regime en haar repressie gecoördineerd worden, kan de orde gecontroleerd worden en kan de basis gelegd worden voor een alternatieve machtsstructuur gebaseerd op wat de revolutionaire bevolking wil. Zo kan de macht van het corrupte en repressieve regime van al-Bashir overgenomen worden en kan vermeden worden dat de huidige strijd politiek gekaapt wordt.

De massa’s hebben steeds hun vastberadenheid getoond, maar er is tegelijk een gebrek aan leiding. De meeste politieke partijen en oppositiekrachten hebben geen duidelijk programma over hoe de beweging vooruit kan gaan. De meesten zijn eigenlijk bang van een massabeweging van de werkenden en armen, omdat dit het kapitalistische systeem dat zij verdedigen bedreigt. Sommigen, zoals de National Umma Party, hebben in het verleden regelmatig allianties gesloten met het regime.

De oproep van de Soedanese Communistische Partij om de “beweging te verenigen en samen te werken om deze te coördineren” is een nuttige stap voor zover het nadruk legt op het versterken van de bestaande massabeweging. Maar de oproep is gericht aan “alle oppositiepartijen” waarbij geen onderscheid wordt gemaakt tussen die politieke oppositie die al-Bashir weg wil en diegenen van wie de belangen objectief regelrecht tegenover die van de krachten in de huidige beweging staan.

De omverwerping van het regime moet leiden tot een radicale verandering van de samenleving en niet tot een kosmetische oppervlakkige verandering waarbij alle onderdrukkende structuren en de brutale economische uitbuiting van de massa’s intact blijven. Zoals wij in 2014 reeds schreven: “Het zinkende schip van de NCP zet zowel het imperialisme als deden van de heersende klasse ertoe aan om plannen te maken voor de toekomst. Ze hopen dat ze de beweging van de Soedanese bevolking kunnen beperken door het NCP-regime te vervangen door een nieuwe regering die de verderzetting van het kapitalisme garandeert. Dat is waarom we als socialisten gekant zijn tegen het idee van een soort ‘consensusregering’. Dat betekent immers dat er geen fundamentele sociale verandering komt, de kapitalistische vertegenwoordigers in zo’n regering zouden er nooit mee instemmen om met het kapitalisme te breken. Het kapitalisme is immers de basis van hun macht.”

Vandaag moeten we gelijkaardige waarschuwingen brengen. De organisatoren van de mars op 25 december eisen terecht het ontslag van al-Bashir, maar ze koppelden dit aan een petitie voor een “overgangsregering van technocraten met een mandaat dat gegeven wordt door alle delen van de Soedanese bevolking.” Revolutionaire ervaringen uit het verleden hebben helaas aangetoond wat er van zo’n “technocratische regering” kan verwacht worden: het verwijderen van een gediscrediteerd kopstuk van het regime, die vervangen wordt door iemand anders, maar waarbij de fundamenten van de oude staatsmachine en van de economische macht van de plunderende kapitalistische elite gewoon behouden blijven.

Zo’n ‘technocratische’ formule, een militaire staatsgreep, het recycleren van oude politieke gezichten, het inzetten van ‘frisse’ gezichten van de pro-kapitalistische oppositie, of varianten op deze antwoorden, zullen geen oplossing bieden voor de fundamentele problemen waarmee de Soedanese massa’s geconfronteerd worden. De revolutionaire beweging kan enkel vertrouwen stellen op de eigen strijd en organisatie. Het komt erop aan om een onafhankelijke linkse kracht op te bouwen, zodat er een sterk politiek instrument is om de belangen van de werkenden, vrouwen, kleine boeren en alle armen in strijd te verdedigen en om deze lagen bijeen te brengen in een revolutionaire regering: een regering met een programma om de rijkdom van de corrupte heersende elite af te nemen, de centrale industriële sectoren en grote landbouwbedrijven te nationaliseren en de basis te leggen voor een democratische socialistische planning van de productie waarin de noden van de meerderheid van de bevolking centraal staan.