Een socialistisch Nederland lijkt utopisch, zullen veel werkenden en baanlozen zeggen. Hun wordt altijd verteld dat de huidige machtsstructuren niet te vervangen zijn. Kapitalisme, marktwerking, EU, NAVO, er is geen alternatief, is hun verteld door types die profiteren van het huidige systeem. Voor een klein deel van de maatschappij zorgt het kapitalisme inderdaad voor rijkdom en welvaart. De meerderheid van werkenden en baanlozen ervaren dit echter niet. Voor hun is het kapitalisme vooral overleven. Wij bieden op de Dag van de Arbeid, daarom een socialistisch alternatief uit de ellende die het egoïstische kapitalisme voorstaat.
Artikel door Jorein Versteege
Alles draait op de arbeid van miljoenen, alleen pikken die daar niet de vruchten van
De kapitalistische economie draait op de werkende klasse. Want zonder werkenden kunnen de bezitters niet in rijkdom leven. Zonder werkenden zakt de hele piramide van het kapitalisme in elkaar. Daarom moeten de bezitters (de kapitalisten) werkenden dom houden. Niet dom in de zin dat ze geen kennis bezitten, maar politiek verward en niet in staat om te beseffen dat hun klasse in staat is om de bezittende klasse omver te werpen.
Het lage klassenbewustzijn helpt het kapitalisme. Het kan hierdoor werkenden tegen elkaar op zetten. Dat is met name de taak van de kapitalistische hulptroepen, de rechtse populisten. Die beweren op te komen voor werkenden, maar voeren hetze tegen de zwaksten om werkenden juist weg te houden van de klassenstrijd. De commerciële media en overheid doen hieraan mee, omdat deze in dienst staan van de kapitalisten. Het is hun taak om werkenden en baanlozen niet te onderwijzen in hun eigen kracht.
Werkenden krijgen onder de huidige machtsstructuren niet de vruchten van hun arbeid. Ze worden uitgebuit, zelfs indien ze modaal of bovenmodaal verdienen. Want een werkgever betaald een werknemer nooit naar zijn/haar/hun echte waarden. Dat werkenden kunnen rondkomen en niet allemaal in relatieve armoede leven (zoals dat rond 1800 nog het geval was), is te danken aan de klassenstrijd van onze voorouders. Die vochten via de sociaaldemocratie voor leefbare lonen en ARBO wetten. Helaas heeft diezelfde sociaaldemocratie uiteindelijk (vooral na 1991) de klassenstrijd opgegeven en werkt niet meer voor de heerschappij van de werkende klasse.
Democratische controle van onderaf
Anders dan de heersende opvatting, is socialisme niet het idee van meer overheid of totale overheid. Revolutionair socialisten uit de anti-stalinistische traditie van het marxisme, hebben de sociaaldemocratie en het stalinisme bekritiseerd. Ook in 2026 wijzen we erop dat meer of minder overheid ons niet richting democratische controle helpen. Socialisme bereikt je niet door meer overheidsregels op te stellen om het kapitalisme te beperken. We zullen dus het kapitalisme moeten afschaffen, dat betekent een einde aan het privé bezit van grote bedrijven!
Het kapitalisme maakt daar een enorm drama van. Alsof onteigeningen een grote misdaad zijn en binnen de markt economie is dat ook zo. Want het bezit van een bedrijf wordt gezien als de grootste vrijheid. Wij verwerpen die normen, omdat ze werkenden en baanlozen niet van dienst zijn. Echter om de kapitalistische hebzucht te vernietigen is controle nodig over de bedrijven die onze maatschappij besturen.
Wij pleiten voor nationalisaties onder arbeiderszelfbestuur. Dit houdt in dat de bezittende klasse onteigend wordt en democratische controle terecht komt bij raden van werkenden. Niet alle bedrijven worden meteen genationaliseerd. Kleine ondernemers of eenmanszaken hebben nauwelijks economische macht. We pleiten daarom voor de nationalisatie van de grootste bedrijven die de Nederlandse economie controleren en domineren. Dat zijn in 2026 bijvoorbeeld:
- ING Group – een van de grootste banken van Europa, actief wereldwijd.
- Rabobank – sterk in landbouwfinanciering en voedselketens.
- ABN AMRO – grote speler in retail- en zakelijke bankdiensten.
- Shell – historisch een van de grootste energiebedrijven ter wereld.
- Vitol – een van ’s werelds grootste onafhankelijke oliehandelaren.
- Unilever – voedingsmiddelen, verzorging en huishoudproducten wereldwijd.
- Ahold Delhaize – eigenaar van supermarktketens zoals Albert Heijn.
- ASML – cruciaal voor de wereldwijde chipindustrie (lithografiemachines).
- NXP Semiconductors – chips voor auto’s, beveiliging en IoT.
- Prosus – grote investeerder in tech (o.a. Tencent).
- Royal Vopak – opslag en overslag van olie en chemicaliën.
- Boskalis – wereldwijd actief in baggeren en maritieme projecten.
- FrieslandCampina – wereldwijd zuivelbedrijf.
- Heineken – een van de grootste bierbrouwers ter wereld.
Al deze bedrijven werken niet voor het welzijn van onze samenleving, ze werken voor kapitalisten. Die kapitalisten willen maar één ding, winst zien voor hun aandelen. Daarom is het de taak van elk bedrijf om winsten te maken voor diens bezitters. Wij hebben een hele andere visie. Wij vinden dat winsten toebehoren aan de gemeenschap waarin bedrijven werken en dus zijn we anti-kapitalisten!
Kan socialisme in Nederland?
Als men over socialisme praat dan krijg je vaak te horen dat dit niet werkt. De bezittende klasse heeft miljoenen weten te overtuigen dat enkel hun systeem werkt. Toch is het vertrouwen in het kapitalisme aangetast. Steeds meer Nederlandse werkenden voelen dat het systeem niet werkt. Alleen koppelen ze dit nog niet samen aan de noodzaak voor een socialistisch alternatief. Dit komt ook omdat politiek links dit niet benoemt. Links zit muurvast in sociaaldemocratische opvattingen en durft niet verder te kijken dan de bestaande machtsstructuren.
Het is onze taak om het klassenbewustzijn aan te wakkeren. Om werkenden en baanlozen te laten zien dat onder het kapitalisme, ze steeds verliezen. Onze kritiek gaat verder dan alleen de strijd voor leefbare lonen, maar ook om welke klasse de maatschappij, economie en politiek controleert. Wij revolutionair socialisten geloven niet in compromissen met progressieve delen van het kapitalisme. Wij zijn revolutionairen in de zin dat we een radicale breuk nastreven. Maar zo’n breuk kan enkel met steun van een meerderheid van werkenden en baanlozen in alle landen van de wereld.
Karl Marx heeft dit 159 jaar geleden al duidelijk gemaakt, hij leefde in de tijd van het vroeg kapitalisme (1800-1968). Sindsdien is veel maatschappelijk veranderd, maar niet de aard van het systeem. Hierdoor bezit 88% van de totale mensheid maar 15% van de totale financiële welvaart. Socialisme kan werken, omdat mensen in staat zijn tot meer dan wat heersers beweren. We hebben de slaven maatschappij en het feudalisme overwonnen, ook het vroeg kapitalisme is verleden tijd. Laten we nu ook met het laat kapitalisme afrekenen!
