In 2025 was al duidelijk gemaakt dat de Partij van de Arbeid en GroenLinks zouden fuseren. Op 26 maart 2026 werd dan de nieuwe merknaam van het progressieve deel van de bourgeoisie onthuld: ’’Progressief Nederland’’. Een naam net zo nutteloos als Vooruit, de merknaam van de Vlaamse progressieve bourgeoisie sinds 2021. Voor werkenden en baanlozen zal de fusie en nieuwe naam niet veel brengen. De sociaaldemocratie en groenen zijn zwak en niet bepaald revolutionair te noemen. Vertrouwen op ’’Progressief Nederland’’ (PRO) zullen revolutionair socialisten daarom ook niet hebben.
Artikel door Jorein Versteege
Partij van de Arbeid
De PvdA was van 1946 tot 2026, de grootste sociaaldemocratische partij van Nederland. Ze was voortgekomen uit de Sociaal Democratische Arbeiders Partij, de Vrijzinnig-Democratische Bond en de Christelijk-Democratische Unie. Aanvankelijk moest de PvdA een brede progressieve partij voor de bourgeoisie worden, ook voor liberalen en christendemocraten. Maar al snel voelden liberalen en christenen zich niet thuis bij de te linkse PvdA. Ook al wees de Partij van de Arbeid de klassenstrijd af en had geen revolutionair partijprogramma. De liberalen zouden in 1948 de VVD oprichten.
Onder leiding van Willem Drees werden grote sociale programma’s ingevoerd om werkenden en baanlozen een beter leven te geven. Maar Drees bleef fel anti-marxistisch en moest niets hebben van revolutionair socialisten. Pogingen van marxisten om de PvdA om te vormen tot een socialistische arbeiderspartij werden met royementen voorkomen, de sociaaldemocratie mocht niet in de handen van revolutionairen vallen was de mening van het anti-revolutionaire partijbestuur.
Desondanks kwam de partij wel onder invloed van Nieuw Links te staan in de jaren 60. De oude Willem Drees moest daar niets van weten en verliet de PvdA, toen Joop de Uyl het roer overnam. Hoewel linkser dan Drees bleef den Uyl denken en werken binnen de kaders die de kapitalistische maatschappij had opgesteld. De PvdA was een bestuurderspartij, ook als voelden werkenden zich tot de partij getrokken, in de hoop ooit het socialisme te kunnen realiseren. 121.274 werkenden en baanlozen waren lid van de PvdA in 1978, dit aantal heeft de huidige PvdA nooit meer kunnen bereiken.
De verrechtsing van de PvdA begon met het figuur: Wim Kok. Een vakbondsleider in de jaren 70 die opklom tot de tweede man binnen de partij in de jaren 80. Toen Joop den Uyl ziek werd en overleed aan een hersentumor, nam Kok het roer over. Hij voerde het neoliberalisme in en beweerde dat de sociaaldemocratie moest erkennen dat marktwerking en dereguleren noodzakelijk waren, in de nieuwe rechtse wereldorde. Onder Kok werd het socialisme als einddoel voorgoed opzij gezet. Ook Wouter Bos zorgde ervoor dat de PvdA trouw samenwerkte met de rechtse partijen van het kapitalisme.
Na het falen van de PvdA in het tweede kabinet van Mark Rutte (2012-2017) begon de neergang van de Nederlandse sociaaldemocratie. Een samenwerking met GroenLinks werd gestart, maar dat zorgde niet voor meer electorale steun. Erger, de PvdA wist samen met GroenLinks maar 20 zetels te winnen bij de verkiezingen van 29 oktober 2025. Zelfs de groenen konden de neergang van de Partij van de Arbeid niet stoppen. Ter vergelijking: In 1998 hadden de sociaaldemocraten 45 zetels en de groenen 11 zetels. Totaal: 56 zetels in de Tweede Kamer 28 jaar geleden. Dat is in 2026 ondenkbaar gezien de zwakte van geheel politiek links.
GroenLinks
GroenLinks begon als een samenwerkingsverband tussen de Communistische Partij van Nederland, de Pacifistische Socialistische Partij, de Politieke Partij Radicalen en de Evangelische Volkspartij. Toen was de naam nog Groen Links en slechts bedoeld als lijstverbinding bij de verkiezingen van 6 september 1989. Een jaar later werd van die lijstverbinding een politieke partij. De vier oprichters hieven zichzelf op in het jaar 1991. GroenLinks had in de jaren 90 nog een antikapitalistische achterban die uit de CPN en PSP was gekomen. Echter dat anti-kapitalisme maakte al snel plaats voor het PPR en EVP pragmatisme en acceptatie van de markt economie.
Toen Femke Halsema leidster werd van GroenLinks in 2002, begon de verrechtsing. Halsema noemt zich een linkse liberaal en zorgde ervoor dat haar partij geaccepteerd werd door de grote kapitalistische partijen, met name PvdA en D66. Maar dit lukte alleen omdat onder Halsema, GroenLinks een groene liberale partij werd. Een partij die afstapte van hun radicalisme en een merknaam werd voor progressieve elementen van de heersende klasse. Met ’’pragmatisme’’ bedoelde Halsema vooral acceptatie van het systeem dat de CPN en PSP juist verworpen hadden. We zien dit terug in het feit dat de groenen trouw de markt, het koninkrijk en het kapitalisme van dienst zijn!
Onder Jolande Sap ging GroenLinks ook het imperialisme steunen. Onder het mom van ’’vredesmissies’’ gaven de groenen akkoord voor het stationeren van Nederlandse soldaten in de corrupte Islamitische Republiek Afghanistan, een marionettenstaat van de Amerikanen. 25 soldaten zouden gedood worden omdat ze als bezetters gezien werden. In 2012 steunde GroenLinks de begroting van het tweede kabinet Mark Rutte. De partij werd hiervoor afgestraft omdat het VVD-PvdA kabinet vooral rechtse politiek voerden tussen 2012 en 2017, daarnaast was dit kabinet verantwoordelijk voor de toeslagenaffaire.
Vanaf 2021 is GroenLinks een lijstverbinding aangegaan met de Partij van de Arbeid. Toch heeft deze verbinding de neergang van de sociaaldemocratie niet kunnen redden. Het is dankzij GroenLinks dat de verbinding PvdA/GL nog op 20 zetels kon uitkomen bij de verkiezingen van 29 oktober 2025. De fusie vanaf maart 2026 is dan ook een het einde van de merknaam GroenLinks en de start van een nieuwe progressieve façade van het kapitalisme in Nederland. ’’Progressief Nederland’’ (PRO) zal enkel een klein deel van de heersende klasse aanspreken, bijvoorbeeld ondernemers die doen aan Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, intellectuelen, academici, werkenden met hoge salarissen en naïeve idealisten. Want het kapitalisme als geheel heeft meer baat bij rechtse politici van D66, VVD en CDA, om hun hebzucht van dienst te zijn.
PRO verwerpen, socialistisch alternatief opbouwen
Het spreekt voor zich dat revolutionair socialisten niets te maken willen hebben met PRO, de nieuwe afkorting van ’’Progressief Nederland’’. Wij doen dit niet omdat we PRO zien als ’’landverraders’’ of deel van de fictieve ’’linkse elite’’, zoals extreemrechts dat beweert. PRO is deel van de machtsstructuren, net zoals CDA, VVD, PVV, JA21, FvD, SGP en zo verder. D66 is altijd een schakel geweest tussen het progressieve deel en het conservatieve deel van het systeem. Onder Rob Jetten is D66 weer conservatief en als het ooit met PRO (ex-PvdA/GL) in zee gaat kunnen de ’’sociaal-liberalen’’ weer een progressieve façade opzetten. Uiteindelijk maakt het voor werkenden en baanlozen niets uit. PRO is niet hun voertuig, maar een merknaam van een systeem dat de illusie hoog houdt dat het bestaat voor iedereen!
Socialistisch Alternatief roept op om PRO daarom net zo hard te verwerpen als D66, VVD en CDA. We hebben nood aan een strijdbare arbeiderspartij die het wel opneemt tegen het kapitalisme en daarbij pleit voor strijd, solidariteit en socialisme. Wie onze visie deelt raden we aan om contact met ons op te nemen.
