30 juni 2026 markeerde het hoogtepunt van de escalerende anti-immigrantenspanningen in Zuid-Afrika. Al zes jaar lang propageren politieke partijen zoals MK, ActionSA en Patriotic Alliance; xenofobie, samen met groeperingen zoals PutSAFirst, Operation Dudula en ”March and March”. De retoriek is het afgelopen jaar steeds verder geëscaleerd, waarbij deze groeperingen zelfs zover gaan dat ze hun aanhangers aanmoedigen tot onwettige zelfbenoeming, zoals het blokkeren van toegang tot medische voorzieningen en scholen, het controleren van identiteitsgegevens en het fysiek wegblokkeren van iedereen die als onwaardig wordt beschouwd.
Artikel door Ikhwezi Labantu overgenomen van Revolutionary Marxism
Deze bewegingen worden gedreven door een wijdverspreide hopeloosheid over de stijgende werkloosheid, ongelijkheid en armoede in Zuid-Afrika, waar 67% van de bevolking in armoede leeft, ondanks de herhaalde beloften van het ANC dat het “een beter leven voor iedereen” zal brengen. Bovendien hebben de politici bewezen dat ze de crisis in de dienstverlening die de meeste arbeidersgemeenschappen teistert, niet kunnen en willen aanpakken.
Ondanks de beweringen van de overheid dat stroomonderbrekingen tot het verleden behoren, worden de meeste mensen nog steeds gedwongen om regelmatig uren, of zelfs dagen, zonder elektriciteit te leven. Tel daarbij de groeiende watercrisis op, waarbij sommige wijken wekenlang zonder water zaten en bewoners moesten protesteren om gemeenten tot actie te bewegen, en je begrijpt waarom de ontevredenheid toeneemt.
Woede onder de werkende klasse
De werkende klasse is terecht woedend en opportunistische groeperingen spelen hierop in door immigranten af te schilderen als de oorzaak van al hun problemen, gebruikmakend van valse verhalen zonder oplossingen.
Aan de andere kant van het spectrum geven elites en hun politieke marionetten er de voorkeur aan om kwetsbare Afrikanen tot zondebok te maken, omdat ze daarmee de aandacht kunnen afleiden van het feit dat zij deze crisis zelf veroorzaken door diefstal en incompetentie. Ze plunderen de staatskas in plaats van te investeren in infrastructuur en diensten die daadwerkelijk een beter leven zouden garanderen voor alle inwoners van Zuid-Afrika.
De Regering van Nationale Eenheid (GNU), die na de laatste verkiezingen aan de macht kwam, is een gefragmenteerde puinhoop zonder programma om de levensstandaard van werkenden en baanlozen te verhogen. In plaats daarvan richt ze zich op interne ruzies en machtsspelletjes, terwijl ze steeds verder verwijderd lijkt te raken van de uitdagingen waar de meerderheid dagelijks mee te maken heeft. Dit zorgt voor een perfecte storm van zelfzuchtig gemanoeuvreer, waarbij kleine verschuivingen in steun enorme politieke gevolgen kunnen hebben, vooral in een verkiezingsjaar zoals 2026.
Migranten worden tot zondebok gemaakt
Politici zoeken naar gemakkelijke overwinningen en manieren om de aandacht af te leiden van hun mislukkingen, en migranten vormen een perfecte zondebok omdat ze niet kunnen stemmen of zich kunnen verzetten tegen de grote groepen mensen die tegen hen gemobiliseerd zijn. Zoals bleek uit recente verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk en andere landen, kunnen partijen die zich richten op buitenlanders stemmen winnen en tegelijkertijd de schuld afschuiven van de problemen die voortkomen uit hun kapitalistische beleid. Het marginaliseren van migranten is een fundamenteel korte termijn strategie die geen enkele werkelijke oorzaak aanpakt en ervoor zorgt dat de problemen blijven toenemen.
In 2008 verloren meer dan 60 mensen hun leven door xenofoob geweld in Zuid-Afrika. In 2025 werd talloze mensen, waaronder zwangere vrouwen, de toegang tot medische voorzieningen ontzegd door rechtse groepen die gelieerd waren aan ”March and March” en die onrechtmatig inzage eisten in de persoonlijke documenten van mensen. Gezien het feit dat minstens 4 miljoen Zuid-Afrikanen boven de 16 jaar geen identiteitsbewijs hebben, trof een dergelijke maatregel onvermijdelijk ook de arme Zuid-Afrikaanse werkenden, wat aantoont dat rechtse populisten van ”March and March” niet bestaan om de belangen van de werkende klasse in het algemeen te dienen.
Tijdens de demonstraties van ”March and March” begin 2026 werden talloze mensen aangevallen, waaronder Zuid-Afrikanen die er “anders uitzagen” of “niet het juiste accent hadden”. Sinds de verklaring van rechtse groeperingen dat alle migranten Zuid-Afrika vóór 30 juni 2026 moeten verlaten, zijn duizenden Afrikanen het land ontvlucht of proberen ze wanhopig te vertrekken. Als gevolg hiervan zijn duizenden mensen gedwongen onderdak te zoeken waar ze maar kunnen, vaak zonder toegang tot water of voedsel, terwijl ze wachten op vaak onveilige bussen die hen naar andere landen moeten brengen. Meer dan een dozijn baby’s zijn de afgelopen drie maanden op stoepen en in bussen geboren, omdat hun moeders te bang waren om terug te keren naar hun huis of medische voorzieningen te bezoeken.
Ondertussen bagatelliseren politici de problematiek en schuiven ze de schuld af op de migranten en de regeringen van hun thuislanden. Het is echter duidelijk dat migranten niet verantwoordelijk zijn voor het falende immigratiesysteem of de economische ineenstorting. Het waren niet de migranten die het neoliberale GEAR-beleid (Groei, Werkgelegenheid en Herverdeling) omarmden, waardoor Zuid-Afrika in een diepe crisis van bezuinigingen terechtkwam! Migranten hebben de staat niet geplunderd en criminele, disfunctionele overheidsinstellingen gecreëerd.
De werkende klasse in Zuid-Afrika is divers. Op 30 juni 2026 heeft de heersende klasse werkenden succesvol tegen elkaar opgezet. Duizenden buitenlandse werknemers hebben het land al verlaten, dus de vraag is welke groep de volgende zal zijn? De werkende klasse moet zich verenigen en moedig zeggen:
- Nee tegen xenofobie
- Ja tegen arbeiderseenheid
- Weg met de heersende klasse en hun politieke lakeien
- Voor een arbeidersregering en een democratisch geleide socialistische economie die banen, huisvesting, voorzieningen en een veilig leven voor iedereen garandeert.
