De term manosfeer (manosphere) verwijst naar een rechtse mentaliteit die populair is geworden onder tiener jongens. Deze mentaliteit beweert dat jongens terug moeten vallen op reactionaire opvattingen over de maatschappij en hun rol daarin. Daarbij denken jongens dat ze recht hebben op macht, status en seks, oude conservatieve normen. De manosfeer is echter een illusie, geschapen door rechtse propagandisten op social-media zoals Andrew Tate, een man die verdacht wordt van vrouwenmisbruik.
Jongens ook kwetsbaar door social media
Jongeren zijn beïnvloedbaar. Dit komt omdat hun hersenen tot 21 jaar nog groeien. Zelfs iemand van 18 jaar kan nog onvolwassen overkomen en handelen uit impulsie, groepsdruk en macho gedrag. Bij vrouwen speelt vaak het ”perfecte” uiterlijk een rol. Wie niet voldoet aan dit perfecte plaatje wordt al snel een mislukking genoemd op social media. Onder invloed van ”influencers” (verkopers van het systeem) krijgen jongeren vaak een totaal verkeerd beeld van de realiteit. Alsof ze allemaal perfect kunnen worden, allemaal rijkdom en status kunnen krijgen, als ze maar doen wat die influencers vertellen en verkopen!
In de Nederlandse maatschappij tot grofweg 1968 waren de rolpatronen duidelijk. Jongens moesten de heersers zijn en de vrouwen de onderdanige types. De feministische golven vochten tegen deze chauvinistische kijk op het gezin. Ook marxisten hebben het mannelijke chauvinisme bevochten. Vijftig jaar later hebben jongens het extra moeilijk gekregen door het individualisme en het wegvallen van de oude structuren. Aan de ene kant krijgen ze te horen dat ze stoer moeten zijn en leiding dienen te nemen, terwijl aan de andere kant hun wordt verteld dat ze dit juist weer niet mogen, dat veroorzaakt stress en onduidelijkheid, vooral in de hersenen van een tiener.
Jongens zoeken structuur, ook in een digitale wereld waarin perfectie mogelijk lijkt (een illusie). Een combinatie van onzekerheid, groepsdruk en erbij willen horen, kan ertoe leiden dat jongens in de ban van reactionaire opvattingen komen. Als jongens zich aan de manosfeer onderwerpen, kan dat ernstige gevolgen hebben voor hun toekomst. Daarom is het belangrijk dat revolutionair socialisten de manofeer erkennen, bevechten en ter gelijk het socialistisch feminisme verdedigen. Want je krijgt geen feminisme zonder te breken met het kapitalisme!
Rechtse aanval op inclusiviteit en gelijkheid
Dat reactionaire geluiden sterk zijn op social media komt niet uit de lucht vallen. De grote technologische bedrijven zoals META en Google weten dat ze met rechtse opvattingen meer geld verdienen. Daarom worden de algoritmen zo ingesteld dat rechtse meningen meer verspreidt worden dan linkse meningen. Zelfs wie zoekt naar politiek links op social-media zal eerder politieke rechtse berichten krijgen, omdat de tech-kapitalisten dit zo ingesteld hebben in hun algoritmen. Je moet dus selectief gaan zoeken en daar ligt het probleem. Vroeger ging je naar een website en wist je vaak de politieke kleur van zo’n site. Nu krijg je op social media berichten te zien die ingesteld zijn door de algoritme, met een voorkeur voor rechtse berichtgeving.
Rechts voert namelijk een cultuur oorlog en die is gericht op de zwaksten van de samenleving. Dat zijn groepen die te maken krijgen met buitensluiting, intimidatie, racisme en validisme (discriminatie, stigmatisering of marginalisering van mensen met een fysieke, verstandelijke, zintuiglijke beperking of chronische ziekte). We praten hier over migranten, moslims, vrouwen en personen met een handicap. Wie zowel een migrant is, vrouw, moslim en een handicap heeft wordt het meest gemarginaliseerd, door de kapitalistische samenleving!
De rechtse manofeer is bijzonder vijandig tegenover vrouwen, de queer gemeenschap en het idee van inclusiviteit. Jongens die in de ban zijn van de manofeer zullen de confrontatie opzoeken, leerkrachten weten zich soms al geen raad. Het is belangrijk dat met name onzekere meisjes en jonge vrouwen zich niet onderwerpen aan dit soort jongens, wat helaas wel gebeurd op scholen. Belangrijk is dat we erkennen dat achter de façade van stoer en macho gedrag vaak onzekere jongens zitten, die zoeken naar structuur in een wereld die steeds meer digitaal is dan fysiek.
Social media bedrijven zijn verantwoordelijk
Eigenlijk is de manofeer een verdeel en heers tactiek van het kapitalisme. We zien dit ook bij rechtse populisten. Die willen werkenden tegen elkaar opzetten om ze zo van de klassenstrijd weg te houden. De recente anti-AZC demonstraties in Apeldoorn laten dit mooi zijn. Extreemrechts speelt op de angst voor de migrant, de mannelijke asielzoeker die mogelijk ”gewelddadig” kan zijn tegen vrouwen. Zo misbruikt extreemrechts de angst van vrouwen om ook die in te zetten voor hun verdeel en heers tactiek.
Het is ironisch dat de rechtse manofeer eist van jongens dat ze zich reactionair, chauvinistisch en vrouwonvriendelijk opstellen, terwijl rechts tegelijk beweert dat alle mannelijke migranten deze mentaliteit al bezitten en dus bevochten moeten worden. Het toont hun hypocrisie, aan de ene kant tegen jongens zeggen dat ze recht hebben op macht, status en seks, terwijl ze aan de anderen kant beweren dat mannelijke migranten afgekeurd dienen te worden, omdat ze allemaal juist chauvinistisch en vrouwonvriendelijk zouden zijn, wat niet klopt!
De grote schuldigen zijn de social media bedrijven. Meta Platforms (Facebook, Instagram), Alphabet (Google), ByteDance (TikTok) en zo verder, die winst maken met social media. Alleen al 300 miljard dollar werd verdient in 2025. Wij pleiten daarom voor de nationalisatie van de social media bedrijven. Media moet eigendom zijn van de gemeenschap en open voor alle politieke opvattingen, met geen algoritmen die één bepaalde politieke voorkeur geven. Jongeren moeten dus beschermd worden tegen de negatieve invloeden van social media. Te lang is er geen toezicht geweest op de social media bedrijven, dat zal moeten veranderen!
Wij zeggen daarom:
- Scholen moeten het gesprek aangaan met jongens
- Erken dat jongens ook slachtoffer zijn en moeite hebben met hun rol in de maatschappij
- Meisjes kunnen beïnvloed worden door chauvinistische jongens en zich hierdoor onderdanig opstellen
- Ontmasker de social media bedrijven als boosdoeners die de manofeer mogelijk maken
- Socialistisch feminisme is het weerwoord tegen mannelijk chauvinisme
- Kapitalisme is de oorzaak, de manofeer een resultaat
- Influencers denken commercieel, ze zijn verkopers van het systeem en geven niets om jongeren
