In juni 2025 werd de Linkse Socialistische Partij (LSP) ontbonden in België. Na maandenlange interne discussies trok een afgeslankt Nationaal Comité er de stekker uit. Deze bewogen episode brengt marxisten, die voorheen in LSP georganiseerd waren, in een nieuwe situatie terecht. Ongetwijfeld zullen er tal van uiteenlopende interpretaties zijn over wat er gebeurde en ook over hoe het verder moet. Marxisme.be spraken met een voormalig lid van het Uitvoerend Bureau van LSP als aanzet tot meer informatie en openbaar debat hieromtrent.
Artikel overgenomen van Marxisme.be
Van waar komt het einde van LSP?
“Zelfs met de beste wil van de wereld kunnen we niet tegen de loop van de gebeurtenissen ingaan. Revolutionairen gaan altijd tegen de stroom in, behalve bij revolutionaire omwentelingen, maar nu worden we toch met bijzonder forse tegenwind geconfronteerd. Wie zich los schakelt van deze werkelijkheid, bijvoorbeeld door de problemen in de opbouw van een revolutionaire kracht vandaag niet aan te pakken en zich te beperken tot verwijzingen naar strijd in het verleden of tot revolutionair klinkende slogans en holle frasen, kan in het beste geval tijdelijk succes boeken. De test van de praktijk blijft echter onvermijdelijk. ‘The proof of the pudding is in the eating’, zegt het spreekwoord.”
“Er is een opgang van reactionair rechts, die maakt dat de arbeidersbeweging en haar bondgenoten in een meer defensieve positie staan. Dit neemt de ruimte voor explosies van strijd en massabewegingen niet weg, maar het werpt tegelijk vragen op over hoe overwinningen te boeken. Die vragen kunnen we enkel vanuit strijd beantwoorden, door als deelnemers aan strijd een programma te ontwikkelen en te verdedigen dat voor een breuk met het kapitalisme staat. Het rechtse offensief op onze levensstandaard heeft een effect en gaat gepaard met propaganda van verdeeldheid en haat. Dat vindt ingang en het verzwakt ons als klasse. Komt daar nog bij dat het idee van een andere samenleving vandaag vaak erg abstract is. Hiervoor is een beter uitgewerkt begrip van het kapitalisme nodig, zodat de rol van uitbuiting meer algemeen duidelijk is. De barbarij van het kapitalisme maakt dat veel mensen zich afkeren van het systeem, maar daarom zien ze nog niet welke andere samenleving er mogelijk is en hoe we die kunnen bekomen. De omvang van de barbarij met klimaatrampen, genocide, oorlogen, armoede, onderdrukking en geweld maakt het er niet gemakkelijker op. De core-business van marxisten staat hierdoor onder druk, met name opkomen voor een socialistische samenleving waarin de werkende klasse in al haar diversiteit de centrale productiemiddelen onder democratische controle en eigendom plaatst. En dat terwijl de nood hieraan bijzonder groot en urgent is.”
“De radicale linkerzijde moet manieren vinden om hiermee om te gaan. Sommigen doen dit door zich enkel op het verleden te richten, bijvoorbeeld door alleen terug te grijpen naar ervaringen in vroegere strijd. Anderen doen beroep op revolutionair klinkende slogans die doorgaans vanop de zijlijn gedeclareerd worden zonder bredere impact op de werkende klasse. Die bredere impact is noodzakelijk om een krachtsverhouding op te bouwen om verandering af te dwingen. Andere linkse formaties, zoals de PVDA, passen zich aan door in de praktijk een groeiende afstand te nemen van een breder programma van maatschappijverandering. De ruimte voor hervormingen binnen het kapitalisme is vandaag echter klein.”
“Marxisten kiezen niet de omstandigheden waarin ze actief zijn, maar zoeken steeds manieren om met die omstandigheden om te gaan. Aanwezigheid in strijd om eruit te leren en tegelijk stappen zetten om tot een betere krachtsverhouding te komen om uiteindelijk tot een revolutionaire breuk met het kapitalisme te komen, dat is de inzet. Als er een rechtse storm over onze levensvoorwaarden raast, moeten we zowel onze ideologische fundamenten versterken als blijven strijden voor collectieve bescherming (sociale zekerheid, degelijke arbeids- en loonvoorwaarden …) om van daaruit de basis te leggen voor offensieve strijd om een socialistisch alternatief te populariseren en te realiseren. De manier waarop we ons organiseren, moet aangepast zijn aan de staat van de klassenstrijd om die te versterken en de basis te leggen voor een revolutionaire leiding die de koers van de geschiedenis mee kan bepalen. Voor ons is revolutie een noodzaak om tot een socialistische samenleving te komen.”
Ja, maar waarom kon dit niet meer met LSP?
“Er is een implosie van LSP waarbij leden en groepjes leden verschillende horizonten opzoeken. Dit kwam in de nasleep van een internationaal proces van implosie en splitsingen, dat eigenlijk al jarenlang bezig is. In 2019 werden we op een bureaucratische wijze door de leiding van het CWI uitgesloten omdat we nadruk legden op socialistisch feminisme. De hergroepering als ISA was van bij het begin onstabiel, ondanks een beloftevolle start. Dat er bij ISA evenzeer op bureaucratische wijze gehandeld werd, dan nog om een safeguarding-zaak onder de mat te vegen, was de druppel die de emmer deed overlopen. De groep die hieruit voortkwam, was echter nog instabieler.”
“Met de Belgische afdeling namen we onze verantwoordelijkheid in de pogingen om de internationale beweging terug op gang te krijgen met meer collectieve politieke discussie en initiatieven rond campagnes. We staken daar veel tijd en energie in, ten koste van de werking in België die gekenmerkt werd door dezelfde moeilijkheden als elders en met de groei van de PVDA nog meer onder druk stond. Voorheen konden we dit deels overstijgen door de combinatie van een sterk ingebedde aanwezigheid in de arbeidersbeweging en een rol als voorloper in de strijd tegen onderdrukking met Campagne ROSA en initiatieven rond LGBTQIA+rechten. Op beide vlakken dwongen we respect af, maar dit vertaalde zich niet in duurzame groei.”
“We zijn er onvoldoende in geslaagd om ons aan de nieuwe situatie aan te passen en beperkten ons al te vaak tot routine. Er werd een congres in drie sessies aangekondigd. Het bleef bij de twee sessies van december 2024 en februari 2025. De derde sessie die voorzien was in juni 2025 haalden we niet, begin juni besliste het afgeslankte nieuwe Nationaal Comité (dat in december was verkozen met als mandaat om de twee volgende sessies van het congres te organiseren) om de organisatie te ontbinden. Dat gebeurde met zes stemmen tegen één. Na de ervaring in december en februari was het animo voor een derde sessie op zo’n korte termijn overigens erg klein, wat mee verklaart waarom het protest van onderuit beperkt bleef. In de praktijk was LSP al uit elkaar gevallen.”
“Een gebrek aan dynamiek en aangepaste initiatieven, een substitutionalisme waarbij het beperkte partij-apparaat te veel van de werking volledig zelf droeg en groeiende spanningen en frustraties maakten het erg moeilijk om nog aanpassingen te doen. In een dergelijke context was het al helemaal onmogelijk om een veiliger omgeving te creëren voor alle leden, terwijl daar terecht om geroepen werd, zeker in het kader van verschillende gevallen van grensoverschrijdend gedrag die slecht aangepakt werden. De interne cultuur van een organisatie is echter een uitdrukking van de staat van die organisatie. Dat los je dus niet op met verklaringen. Er waren drastische veranderingen nodig, wat niet evident is in een sfeer van wantrouwen. Een leiding die samen door strijdervaringen van de klasse is gegaan, kan zoiets misschien aan. Een leiding die uit jaren van interne fractiestrijd komt, duidelijk niet. Al helemaal niet als die leiding zich bescheiden moet opstellen na een collectief falen om binnen de organisatie een veiliger omgeving te creëren.”
“Het is op zich niet verkeerd dat we probeerden te verdedigen wat we met veel geduld en inspanning hadden opgebouwd. Dit sloeg echter te sterk door, waardoor steeds grotere gaten in de boeg van het schip ontstonden en de situatie onhoudbaar werd, zowel voor individuen in de leiding als voor het collectief. Een deel van de leiding greep dit aan om een vlucht vooruit te nemen in plaats van de sterktes te gebruiken om de zwaktes collectief aan te pakken. De nieuwe groep die daaruit voortkwam, kan alle kanten opgaan. Zeker als een groot deel van de ervaring die er binnen LSP was, niet langer nuttig wordt geacht. Het gaat onder meer om heel wat ervaring van het opbouwen van een krachtsverhouding op de werkvloer, politiek-ideologische ervaring, maar ook van werking onder politieke groepen met een migratie-achtergrond en van het opstarten en richting geven van een socialistisch-feministische benadering.”
“Achteraf is het natuurlijk altijd gemakkelijker om daar een inschatting van te maken. Dat neemt niet weg dat het belangrijk is: marxisten bewaren een bredere kijk om lessen te trekken, ook als het helemaal fout gaat.”
Hoe gaan de voormalige LSP-leden nu verder?
“Leden zijn uitgezwermd, sommigen zijn nog georganiseerd in kleine groepen. Iedereen stelt zich uiteraard vragen over wat er gebeurd is en hoe het verder moet. Wie beweert de antwoorden op die vragen te kennen, vergist zich. Hoogstens komen we tot een aanzet van antwoorden. Dat is op zich geen probleem, ook al is het tegelijk een obstakel om ons vandaag sterk te organiseren.”
“Het is belangrijk om deel van de beweging te blijven en het is ook noodzakelijk om ons als marxisten te organiseren. Er zijn ondertussen enkele nationale bijeenkomsten geweest van het netwerk van militanten rond Marxisme.be, eigenlijk een beetje de ‘restfractie’ van al wie zich vragen stelde bij de manier waarop een deel van de leiding een breuk organiseerde. Uit de bijeenkomsten blijkt een honger naar politieke uitwisseling en voeding. Dat is het vertrekpunt om met kameraden te blijven samenkomen en tot politieke opheldering te komen over zowel waar het fout liep met LSP als hoe we de basis kunnen leggen voor een nieuwe revolutionaire partij in de toekomst. Dat blijft immers het doel.”
“We zoeken naar politieke opheldering en wie daaraan wil deelnemen doet dit, ook al zijn we het niet eens over ingenomen standpunten in de interne discussies binnen LSP. Dit is de moeilijkste weg, maar de beste om uiteindelijk tot scherpere inzichten te komen. Laat het duidelijk zijn: je kan uitbuiting en onderdrukking niet bestrijden als je niet alle vormen ervan actief bestrijdt en als je met deze strijd het onderliggende kapitalistische systeem niet bestrijdt. Seksisme, racisme, queerfobie en andere vormen van onderdrukking moeten op een actieve manier bestreden worden vanuit een solidaire en strijdbare opstelling die de werkende klasse in al haar diversiteit betrekt en versterkt.”
“Momenteel vormen we een netwerk, wat een erg losse organisatievorm is die ook nog wat onbepaald is. We weten dat dit tijdelijk is, maar willen elke volgende stap zo collectief en transparant mogelijk nemen, vertrekkende vanuit een bescheiden positie. We moeten onze fundamenten versterken, bijvoorbeeld door terug te kijken naar de ervaring van de bolsjewieken. Vandaar starten we een leesgroep over Lenin en de revolutionaire organisatie, een initiatief dat openstaat voor iedereen die interesse heeft. Er is aanscherping nodig rond de overgangsbenadering en het bijhorende programma van maatschappijverandering dat marxisten vandaag verdedigen. Rond onderdrukking is er grondig studiewerk nodig. Een analyse van onze stroming, zowel de sterktes als de blinde vlekken, dringt zich op. We zullen onze inzichten pas echt aanscherpen als we het studiewerk koppelen aan de dagdagelijkse praktijk van actief zijn in bewegingen en strijd. We kunnen het verleden enkel begrijpen doorheen actieve strijd voor een socialistische toekomst. Dit doen we best zo collectief mogelijk, vandaar een oproep aan voormalige LSP-leden en andere revolutionairen om met ons in discussie en actie te gaan zodat we samen sterker staan.”
Enkele vragen en antwoorden
Wat met de online archieven van LSP en aanverwante campagnes? We hebben een volledige kopie gemaakt van socialisme.be en van campagnes als Blokbuster en Actief Linkse Studenten. We deden dit voordat de bestaande hosting afliep en hebben kopies geplaatst op onze eigen hosting. Deze maken we toegankelijk voor iedereen. Hier vind je bijvoorbeeld het volledige archief van socialisme.be.
Wat met mijn abonnement op De Linkse Socialist? Een meerderheid van de leiding van de vroegere LSP besliste om ermee te stoppen. Tegelijk werd de publicatie van maandblad De Linkse Socialist gestopt. Wie een doorlopende opdracht had, zet deze best zo snel mogelijk stop. Hetzelfde voor wie een leden- of steunbijdrage betaalde. Een nieuwe krant of magazine van Marxisme.be staat nog niet meteen op de agenda, wel willen we regelmatig online blijven publiceren en bouwen aan sociale media.
Zijn de boeken van Marxisme.be nog te koop? Ja. Naast de domeinnamen zoals marxisme.be en socialisme.be namen de kameraden achter deze site ook de bestanden mee van de boeken. Onze boeken worden via print-on-demand gedrukt en blijven allemaal beschikbaar. We plannen ook nieuwe uitgaven.
Welke groepen zijn voortgekomen uit de implosie van LSP? De grootste groep is die van kameraden die met veel vragen verweesd achterblijven. Er zijn ook enkele georganiseerde groepen uit voortgekomen, zoals Project Solidarity en Rouge Media. We wensen deze kameraden veel succes en hopen tot een kameraadschappelijke verstandhouding te komen. Alleszins hopen we dat alle voormalige LSP-leden met een kritische blik actief deelnemen aan strijd naargelang hun mogelijkheden.
Waarom niet aansluiten bij een andere organisatie? Wie slaag krijgt, kan best eerst de wonden likken en een grondige analyse maken van waar het fout liep. Daarnaast zien we niet direct een revolutionaire marxistische organisatie die met een overgangsbenadering een rol in strijd speelt. Uiteraard willen we wel constructief samenwerken met andere militanten, zowel uit de LSP-traditie als uit andere tradities.
Hoe zal Marxisme.be er binnen een jaar uitzien? Geen idee. We weten enkel dat marxisten zich best kunnen organiseren en daar een platform voor nodig hebben. We gaan de toekomst openminded tegemoet vol vertrouwen in de capaciteit van de werkende klasse in al haar diversiteit om een einde te maken aan de barbarij van het kapitalisme en te bouwen aan een socialistische samenleving.
Socialistisch Alternatief had jaren goede contacten met de Linkse Socialistische Partij. Wij blijven contact houden met de revolutionair socialisten van Marxisme.be die zich blijven inzetten voor het socialisme in België.
